Cần Thơ mạnh về vị thế nhưng cần đổi mới cách phát triển

Đồng thời, nội dung được công bố trên Cổng thông tin điện tử thành phố và trang thông tin điện tử Sở Xây dựng, lấy ý kiến trong 20 ngày, từ 27/8 đến hết 16/9/2026.

Sở hữu những lợi thế đặc biệt của vùng

Theo Thuyết minh báo cáo tóm tắt Quy hoạch chung TP. Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, sau sáp nhập, thành phố có những tiềm năng và vị thế từ 3 tỉnh, thành (Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng) trước đây và được định hướng trở thành trung tâm vùng ĐBSCL, phát huy các giá trị cấp quốc gia, quốc tế về logistics, hệ sinh thái sông nước và các giá trị cấp vùng về đào tạo, y tế, công nghệ sản xuất nông nghiệp.

Không gian mới cũng mở rộng lợi thế của Cần Thơ từ trung tâm nội vùng vươn ra biển, cũng như khai thác kết nối nhanh về TP. Hồ Chí Minh. Thành phố có hệ thống sông Hậu, các vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ và định hướng phát triển cảng Trần Đề. Đây là nền tảng để hình thành một chuỗi liên kết từ sản xuất - chế biến - logistics - thương mại - dịch vụ - kinh tế biển.

Cảng Trần Đề. Ảnh: baocantho.com.vn

Trong nông nghiệp, quy hoạch định hướng vùng lúa chất lượng cao khoảng 178.280 ha trên địa bàn 66/103 phường, xã, đồng thời phát triển 9 khu nông nghiệp công nghệ cao. Vùng cây ăn trái tập trung được định hướng với quy mô trên 105.000 ha, tổ chức theo các tiểu vùng sinh thái để thích ứng với điều kiện nguồn nước và xâm nhập mặn.

Đây là những lợi thế mà không phải đô thị nào trong vùng cũng có thể sở hữu cùng lúc.

Lợi thế lớn đòi hỏi một cách phát triển mới

Tuy nhiên bản Thuyết minh quy hoạch chỉ ra một nghịch lý: Cần Thơ có vị trí trung tâm vùng nhưng trước đây chưa phát huy đầy đủ vai trò này. Mạng lưới giao thông chưa tạo được cấu trúc hội tụ rõ về Cần Thơ, trong khi nhiều địa phương có xu hướng kết nối trực tiếp với TP. Hồ Chí Minh. Bối cảnh mới khiến cuộc cạnh tranh giữa các cực phát triển trong vùng trở nên rõ hơn, buộc Cần Thơ phải định vị lại chiến lược.

Đổi mới đầu tiên vì vậy là từ tư duy đô thị trung tâm sang tổ chức một không gian đa cực, đa hành lang. Quy hoạch đề xuất cấu trúc 2 cực, 2 hành lang Đông - Tây và 3 hành lang Bắc - Nam, kết nối khu vực trung tâm Cần Thơ với không gian kinh tế biển Trần Đề, các đô thị, vùng sản xuất và các đầu mối giao thông lớn.

Đổi mới thứ hai là biến hạ tầng thành động lực cạnh tranh. Quy hoạch nghiên cứu các kết nối chiến lược gồm cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, kéo dài cao tốc 33 đến Trần Đề; tuyến đường sắt TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ và định hướng kết nối tới Cà Mau, cảng Trần Đề; đồng thời nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ.

Đổi mới thứ ba là không đánh đổi lợi thế sinh thái để lấy tăng trưởng đô thị. Hiện đất nông nghiệp vẫn chiếm 71,5% diện tích tự nhiên, trong khi hơn 50% dân số sống ở khu vực nông thôn. Quy hoạch vì vậy phải đồng thời bảo vệ không gian sản xuất, tổ chức đô thị hóa hợp lý và khai thác giá trị sông nước, nông nghiệp, du lịch sinh thái.

Đáng chú ý, năm 2025 thành phố có 44 đô thị, tỷ lệ đô thị hóa đạt 48,8%, nhưng dân số đô thị phân bố chưa đồng đều, khoảng 0,91 triệu người tập trung tại 5 quận trung tâm của Cần Thơ trước đây.

Một góc TP. Cần Thơ. Ảnh: Hồng Văn

Điều này cho thấy yêu cầu của quy hoạch mới không đơn thuần là mở rộng đô thị, mà là tạo thêm các cực tăng trưởng, phân bổ lại nguồn lực và đưa hạ tầng, dịch vụ, việc làm đến gần hơn với các khu vực đang phát triển.

Cần Thơ đang có lợi thế về quy mô, vị trí, nông nghiệp, sông nước, logistics và kinh tế biển. Vấn đề còn lại là làm thế nào biến những lợi thế đó thành sức cạnh tranh thực sự.

Vì thế có thể xem việc định hướng quy hoạch lần này là cơ hội để Cần Thơ chuyển từ “trung tâm của vùng” về vị trí địa lý sang “trung tâm của vùng” về năng lực kết nối, dịch vụ, logistics, đổi mới sáng tạo và dẫn dắt phát triển.