​​​​​​​Thấy gì từ siêu đô thị, siêu cơ hội của TP.HCM?

Ngày 25/8/2026, Tạp chí điện tử Nhà Quản Trị – TheLEADER, tổ chức Diễn đàn Bất động sản 2026 với chủ đề “Siêu đô thị – siêu cơ hội” tại TP.HCM. Diễn đàn quy tụ các chuyên gia quy hoạch, kinh tế, bất động sản, nhà quản lý cùng lãnh đạo doanh nghiệp nhằm tìm kiếm những góc nhìn mới về quá trình phát triển TP.HCM trong giai đoạn mới, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang định hình quy hoạch dài hạn với tầm nhìn đến năm 2050 và xa hơn là 100 năm.

Không chỉ là một đô thị lớn hơn

Phát biểu khai mạc diễn đàn, GS.TS Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam, cho rằng TP.HCM đang đứng trước một cuộc chuyển mình có tính chiến lược.

GS.TS Nguyễn Đức Thuận - Chủ tịch Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam phát biểu khai mạc. Ảnh Thu Hiền

Theo ông, đây không đơn thuần là sự thay đổi về quy mô địa lý hay dân số mà sâu sắc hơn là quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, tổ chức lại không gian phát triển và định vị lại vai trò của TP.HCM trong mạng lưới các đô thị lớn của châu Á và thế giới.

Sự liên kết không gian giữa TP.HCM với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu mở ra một không gian phát triển có quy mô khoảng 6.700 km², dân số khoảng 14 triệu người.

Điểm quan trọng, theo ông Thuận, không nằm ở những con số này mà ở khả năng hội tụ nhiều lợi thế chiến lược trong cùng một không gian. Đó là hệ thống công nghiệp và sản xuất công nghệ cao, cảng biển nước sâu, logistics quốc tế, tài chính – dịch vụ, cùng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nếu được kết nối hiệu quả, những nguồn lực này có thể tạo nên một hệ sinh thái kinh tế mới, đưa TP.HCM trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế của khu vực phía Nam.

“Một siêu đô thị không được tạo nên chỉ bằng việc ghép ba địa phương thành một không gian lớn hơn mà được tạo nên bởi khả năng kết nối các nguồn lực ấy thành một chỉnh thể phát triển thống nhất”, ông Thuận nhấn mạnh.

Đây cũng là vấn đề cốt lõi được đặt ra tại diễn đàn: TP.HCM mở rộng liệu đã thực sự hội tụ những điều kiện để trở thành một siêu đô thị tầm cỡ châu Á, hay mới chỉ là một đô thị có quy mô lớn hơn?

Câu trả lời không nằm ở diện tích hay số dân. Tầm vóc của một siêu đô thị phải được đo bằng bốn tiêu chí cốt lõi: thực lực kinh tế, năng lực cạnh tranh quốc tế, khả năng kết nối hạ tầng và chất lượng sống của người dân. Nếu không gian phát triển vẫn bị chia cắt, hạ tầng thiếu đồng bộ và chất lượng sống không được cải thiện tương xứng, quy mô lớn có thể trở thành áp lực.

Ngược lại, khi hạ tầng, nguồn lực và các cực kinh tế được tổ chức thành một hệ sinh thái liên kết, sức mạnh của toàn đô thị sẽ vượt xa tổng giá trị của từng thành phần.

TP.HCM mở rộng liệu đã thực sự hội tụ những điều kiện để trở thành một siêu đô thị tầm cỡ châu Á, hay mới chỉ là một đô thị có quy mô lớn hơn? Ảnh Thu Hiền

Để hiện thực hóa khát vọng đó, ông Thuận cho rằng TP.HCM cần giải quyết ba bài toán cấu trúc: Thứ nhất, tổ chức không gian đa cực, đa trung tâm. Một siêu đô thị không thể phát triển theo mô hình “một trung tâm – nhiều vùng ven”.

Thành phố cần xác định rõ vai trò của từng cực phát triển: trung tâm tài chính, trung tâm công nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm logistics, trung tâm cảng biển hay các trung tâm du lịch.

Điều quan trọng là tạo ra sự liên kết và cộng hưởng giữa các cực tăng trưởng, thay vì cạnh tranh hoặc phát triển phân mảnh.

Thứ hai, phát triển đô thị dựa trên hạ tầng. Metro, đường vành đai, cao tốc, cảng biển, sân bay… là hệ tuần hoàn của siêu đô thị. Nhưng xây dựng hạ tầng mới chỉ là điều kiện cần.

Điều kiện đủ là tổ chức không gian đô thị xoay quanh hạ tầng; phát triển theo mô hình TOD để mỗi nhà ga, mỗi đầu mối giao thông trở thành trung tâm tích hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ, việc làm và không gian công cộng.

Thứ ba, quản trị thông minh và thích ứng bền vững. Một siêu đô thị phải có năng lực chống chịu trước biến đổi khí hậu, dịch chuyển chuỗi cung ứng và những biến động toàn cầu.

Quản trị đô thị vì thế phải chuyển từ tư duy “ứng phó” sang tư duy “thích ứng”; từ giải quyết vấn đề sau khi phát sinh sang dự báo, điều phối và tự điều chỉnh bằng dữ liệu, công nghệ và quản trị hiện đại.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, trước hết cần nhận diện rõ những cơ hội và lợi thế thực chất của TP.HCM mới. Việc xác định đúng các lợi thế sẽ là cơ sở để xây dựng những chính sách phù hợp.

“Chứ nhiều khi chúng ta cứ nói chung chung thì thiết kế chính sách cũng không thể sát được; cứ chung chung như thế thì nhiều khi lãng phí cơ hội, lãng phí tiềm năng rất lớn”, ông Thiên nói.

Cơ hội từ trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo

Bên cạnh lợi thế về không gian và hạ tầng, ông Thiên nhấn mạnh đến cơ hội phát triển trung tâm tài chính quốc tế. Việt Nam xác định hai tọa độ của trung tâm tài chính quốc tế là Đà Nẵng và TP.HCM. Trong đó, TP.HCM có những lợi thế hiện có và những động thái đầu tiên cho thấy mức độ sẵn sàng gia nhập thị trường tài chính quốc tế.

PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam phát biểu tại sự kiện

Trong một không gian kinh tế lớn hơn, sự hiện diện của các ngành công nghiệp, dịch vụ, logistics và thương mại quốc tế có thể tạo ra thêm những điều kiện cho hoạt động tài chính.

Ông Thiên cho rằng nếu tổ chức tốt những cơ hội đang mở ra, năng lực của TP.HCM sẽ có những thay đổi đáng kể.

Một cơ hội khác được ông nhấn mạnh là đổi mới sáng tạo, theo ông Thiên, TP.HCM hiện có năng lực đổi mới sáng tạo đi đầu cả nước. Vì vậy, khát vọng phát triển của thành phố trong giai đoạn mới không chỉ dừng lại ở việc cạnh tranh với các địa phương trong nước.

“Cơ hội càng nhiều thì chắc chắn thách thức càng lớn”, ông Thiên nhận định. Theo ông, những cơ hội hiện nay cũng cho thấy yêu cầu phải nâng cao năng lực tương xứng với quy mô phát triển mới.

Chúng ta cần những năng lực mới, thực sự khác thường, thực sự chưa từng có, mới giải quyết được bài toán phát triển cho tương lai của TP.HCM”, ông nói.

Theo ông, năng lực thể chế cũng tạo điều kiện để TP.HCM tiếp cận các nguồn lực quốc tế, lựa chọn những kinh nghiệm và nguồn lực phù hợp với quá trình phát triển.

Tuy nhiên, nhiều nguồn lực hiện nay vẫn đang ở dạng tiềm năng. Vì vậy, vấn đề được đặt ra là biến những lợi thế và tiềm năng thành sức mạnh thực tế.

Thể chế tạo không gian để phát huy năng lực

Cùng với quy hoạch, thể chế được các chuyên gia đề cập như một điều kiện quan trọng trong quá trình phát triển của TP.HCM.

Theo ông Thiên, Luật Đô thị đặc biệt dành cho TP.HCM tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp với một đô thị có tính tiên phong, mở cửa và hội nhập. Ông cho rằng TP.HCM đang đi đầu cả nước về thể chế. Đây vừa là lợi thế, vừa là yêu cầu đối với thành phố trong quá trình phát triển.

“Đi đầu bao giờ cũng khó, nhưng rõ ràng đó là một lợi thế, bởi thể chế này cho phép TP.HCM được quyền chủ động, sáng tạo nhiều hơn, được quyền tiếp cận các nguồn lực mở của thế giới tốt hơn”, ông nói.

Theo ông, thể chế có thể tạo điều kiện để TP.HCM tiếp cận các nguồn lực, lựa chọn những kinh nghiệm và nguồn lực phù hợp từ Việt Nam và thế giới.

Tuy nhiên, nhiều nguồn lực hiện nay vẫn đang ở dạng tiềm năng. Vì vậy, theo PGS.TS Trần Đình Thiên, thách thức lớn là biến những lợi thế và tiềm năng đó thành sức mạnh thực tế.

“Việc đặt ra mang tính thách thức đầu tiên, của mọi thách thức, chính là biến những lợi thế, tiềm năng cực kỳ to lớn này thành sức mạnh hiện thực”, ông nhấn mạnh.

Quay trở lại với câu chuyện quy hoạch, ông Nguyễn Đỗ Dũng - Tổng Giám đốc Công ty tư vấn quốc tế Encity cho rằng một đồ án chỉ là một phần trong cả quá trình phát triển.

Để hiện thực hóa định hướng, cần có các đồ án cấp dưới, những dự án triển khai tiếp theo và một bộ máy vận hành phù hợp.

“Chúng ta phải nhìn vào cả một cái quy trình, cả một cái bộ máy để vận hành và hiện thực hóa cái đồ án đấy, chứ chúng ta đừng đặt nặng cái đồ án đấy”, ông nói.