Doanh nghiệp kêu khó, đề xuất sớm sửa Nghị định 35 để gỡ vướng cho khu công nghiệp xanh

Yêu cầu về hạ tầng xanh ngày càng khắt khe từ nhà đầu tư FDI

Khi một tập đoàn linh kiện điện tử hàng đầu thế giới đặt bút xem xét rót hơn 100 triệu USD vào Việt Nam, câu hỏi đầu tiên họ đặt ra không còn chỉ là giá thuê đất hay vị trí giao thông. Thay vào đó, họ yêu cầu ngay từ đầu phải có nhà máy xử lý nước thải công suất 7.000m3/ngày đêm, trạm điện cao thế 110kV đặt tại chỗ, cùng nhà lưu trú cho công nhân. Câu chuyện này được ông Lê Anh Dũng, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hanaka, chia sẻ tại tọa đàm "Phát triển khu công nghiệp xanh: Gỡ điểm nghẽn, đón cơ hội mới" do Báo Lao Động tổ chức ngày 27/8.

Theo ông Lê Anh Dũng, trường hợp kể trên không phải cá biệt. Trong giai đoạn gần đây, các nhà đầu tư FDI khi tìm hiểu đầu tư vào Khu công nghiệp Gia Bình II, tỉnh Bắc Ninh - do Hanaka làm chủ đầu tư - ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về hạ tầng xanh, đồng bộ và các tiêu chuẩn môi trường. Với dự án hơn 100 triệu USD nói trên, nhà đầu tư còn yêu cầu bổ sung nhiều tiêu chí khác ngoài hạ tầng kỹ thuật cơ bản.

Doanh nghiệp kêu khó, đề xuất sớm sửa Nghị định 35 để gỡ vướng cho khu công nghiệp xanh (Ảnh: Minh họa)

Ghi nhận tương tự cũng đến từ ông Lê Trung Dũng, Giám đốc kinh doanh Hưng Yên Group. Qua quá trình tiếp xúc trực tiếp với các nhà đầu tư tại nhiều khu, cụm công nghiệp do doanh nghiệp này phát triển tại Bắc Ninh và Hưng Yên, ông nhận thấy yếu tố "xanh" đang ngày càng được quan tâm, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp FDI tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. "Bên cạnh vị trí, giao thông, giá thuê và nguồn điện, các nhà đầu tư FDI ngày càng yêu cầu cao về yếu tố xử lý nước thải, môi trường và các tiêu chuẩn ESG đối với các khu công nghiệp," ông Lê Trung Dũng cho biết.

Nhìn nhận về xu hướng này, TS. Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng "xanh" đã trở thành xu thế tất yếu. Theo ông, khu công nghiệp xanh mang lại lợi ích cho cả "3 Nhà": Nhà nước, nhà phát triển bất động sản khu công nghiệp và nhà sản xuất. "Chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu cấp thiết, xu thế không thể đảo ngược. Đây cũng là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu," TS Phan Đức Hiếu nhận định.

Khoảng cách giữa yêu cầu và thực tiễn triển khai

Dù xu thế chuyển đổi xanh được nhìn nhận là tất yếu, nhưng theo đại diện các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, khoảng cách giữa yêu cầu và khả năng triển khai thực tế vẫn còn khá lớn. Một trong những rào cản lớn nhất được nêu ra tại tọa đàm là chi phí đầu tư ban đầu tăng cao. Ông Lê Trung Dũng phân tích, hạ tầng xanh đòi hỏi nguồn vốn lớn cho năng lượng, xử lý nước thải, quản lý chất thải, công nghệ và các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, trong khi thời gian thu hồi vốn của những khoản đầu tư này thường kéo dài.

Bên cạnh bài toán vốn, đại diện doanh nghiệp cũng chỉ ra một nút thắt khác: sự thiếu vắng một bộ tiêu chí rõ ràng cùng cơ chế khuyến khích đủ mạnh dành cho các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp xanh, sinh thái. Ông Lê Anh Dũng thẳng thắn nhìn nhận, các tiêu chí về khu công nghiệp sinh thái trong Nghị định số 35/2022/NĐ-CP của Chính phủ - quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế - hiện còn khá chung chung, thiếu cụ thể và rất khó để đánh giá trong thực tế. "Chúng tôi đề nghị cần sớm nghiên cứu, sửa đổi bổ sung Nghị định 35, đề ra các tiêu chí cụ thể để doanh nghiệp có thể tuân thủ," ông Lê Anh Dũng kiến nghị.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Phan Đức Hiếu cho biết cách đây khoảng 2 năm, ông đã nhận được không ít kiến nghị đề nghị xem xét, rà soát, sửa đổi Nghị định 35. "Hôm nay được nghe ý kiến của hai doanh nghiệp là chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp thì tôi thấy kiến nghị này càng thuyết phục hơn," ông chia sẻ tại tọa đàm.

Theo vị đại biểu Quốc hội, việc rà soát, sửa đổi Nghị định 35 cần được thực hiện sớm, đồng thời bổ sung những tư duy mới về phát triển khu công nghiệp xanh. Trong đó, các quy định, tiêu chí đưa ra phải thực sự rõ ràng, mang tính khả thi cao và đi kèm cơ chế ưu đãi cụ thể. Ông cũng gợi mở một hướng tiếp cận đáng chú ý: thay vì chỉ tập trung ưu đãi về vốn, có thể xem xét cắt giảm các loại thuế, phí liên quan đến môi trường cho các nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp xanh, bởi chính những doanh nghiệp này đang góp phần trực tiếp giúp môi trường trở nên tốt hơn. "Theo tôi đó là biện pháp khuyến khích rất thực tiễn," TS. Phan Đức Hiếu nhấn mạnh.

Câu chuyện từ những dự án đầu tư hàng trăm triệu USD đang tìm đến các khu công nghiệp Việt Nam cho thấy, xu hướng "xanh hóa" hạ tầng công nghiệp không còn là lựa chọn mang tính hình thức, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Vấn đề đặt ra lúc này không còn là có nên chuyển đổi xanh hay không, mà là làm thế nào để hành lang pháp lý bắt kịp với tốc độ đòi hỏi của thị trường - khi các nhà đầu tư quốc tế đã sẵn sàng đặt ra những tiêu chuẩn ngày một khắt khe hơn ngay từ giai đoạn tìm hiểu dự án.

(T/h)