Cần một cơ chế phân vùng lương linh hoạt, phù hợp thực tế địa phương

Cần một cơ chế phân vùng lương linh hoạt, phù hợp thực tế địa phương

Bất cập trong phân vùng lương tối thiểu: Một cây cầu, chênh hơn một triệu đồng

Tại Hội nghị Ban chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam lần thứ 8 (khóa XIII), một vấn đề được đặt lên bàn nghị sự khiến nhiều người không khỏi giật mình: Chỉ cách nhau một cây cầu, nhưng mức lương tối thiểu giữa hai địa bàn lại chênh lệch tới 1,17 triệu đồng — hơn 28%.

Câu chuyện đến từ TP.HCM, nơi vừa trải qua đợt sắp xếp lại đơn vị hành chính, hiện có tới 168 đơn vị cấp xã. Tuy nhiên, hệ quả kéo theo là sự khập khiễng trong phân chia vùng lương tối thiểu khi nhiều địa phương liền kề nhau nhưng lại thuộc các vùng lương khác nhau. Có nơi ở vùng 1 – mức lương tối thiểu cao nhất, trong khi nơi sát bên chỉ thuộc vùng 3, dù chi phí sinh hoạt gần như tương đồng.

Đặc biệt, nhiều xã và phường vốn trước đây thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nay chuyển về TP.HCM như xã Kim Long, Châu Đức, Ngãi Giao, Nghĩa Thành, Long Hải, Long Điền và đặc khu Côn Đảo, đều đang bị xếp vào vùng 3. Đây là những khu vực mà theo ông Lê Văn Hòa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, đã tiệm cận điều kiện sống và lao động vùng 1, nhưng mức lương lại không phản ánh đúng thực tế.

Từ thực trạng này, Liên đoàn Lao động TP.HCM kiến nghị nâng các địa bàn trên từ vùng 3 lên vùng 2, nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tính công bằng trong chính sách tiền lương.

“Một con đường, hai mức lương”

Sự chênh lệch vùng lương giữa các địa bàn giáp ranh đang đặt ra câu hỏi lớn cho công tác hoạch định chính sách. “Không thể để chỉ cách nhau một con đường mà mức lương tối thiểu lại chênh lệch đến mức người lao động phải cân nhắc rời bỏ nơi làm việc”, bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó Trưởng ban Quan hệ Lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), cảnh báo.

Bà Ngân đề xuất không để vùng lương của các địa bàn giáp ranh chênh quá một cấp. Tức là nếu xã A thuộc vùng 1 thì xã B liền kề tối thiểu cũng phải là vùng 2 – nguyên tắc này nhằm đảm bảo không tạo ra sự chênh lệch bất hợp lý trong thu nhập và điều kiện sống giữa các địa phương có đặc điểm tương đồng.

Theo Nghị định 293/2025 của Chính phủ (có hiệu lực từ 1/1/2026), mức lương tối thiểu sẽ được áp dụng cho người lao động theo hợp đồng, căn cứ theo vùng địa lý. Tuy nhiên, bà Ngân cho biết, quá trình sắp xếp lại đơn vị hành chính đã làm phát sinh bất cập, không chỉ tại TP.HCM mà còn ở nhiều địa phương khác.

Vì vậy, bà đề nghị các địa phương và tổ chức công đoàn cơ sở tiếp tục rà soát, lấy ý kiến người lao động, từ đó cập nhật, điều chỉnh kịp thời các vùng lương còn bất hợp lý – đặc biệt tại các xã, phường giáp ranh nơi có sự biến động địa giới hoặc chi phí sinh hoạt cao bất thường, như Côn Đảo.

Phân vùng lương tối thiểu không đơn thuần là căn cứ để trả lương, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều chế độ, khoản thu nhập khác của người lao động. Ngoài ra, đó còn là yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sinh sống, dịch chuyển lao động, thậm chí là sức hút đầu tư của các địa phương.

Do đó, cơ quan chức năng cần đánh giá lại toàn diện trên phạm vi cả nước: từ chi phí sinh hoạt, điều kiện lao động, khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, nhà ở, phương tiện đi lại, đến mức độ phát triển kinh tế và sự tương quan giữa các địa bàn.

Hội đồng Tiền lương Quốc gia đang tiếp tục thu thập số liệu, đánh giá mức sống tối thiểu, tình hình lạm phát và các yếu tố liên quan, nhằm đề xuất một cơ chế phân vùng tiền lương công bằng và hợp lý hơn trong thời gian tới.