Sáng 19/8, thảo luận tại tổ về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) và phương án tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhằm xử lý những nội dung còn giao thoa, chồng lấn trong quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công đã được Quốc hội sửa đổi, bổ sung trong các năm 2024 và 2025, qua đó thể chế hóa một số chủ trương lớn, đồng thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tuy nhiên, thực tiễn thi hành vẫn cho thấy một số quy định giữa hai luật có sự giao thoa, nhất là trong việc quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.
 |
| Thủ tướng Chính phủ: Đã sử dụng ngân sách nhà nước phải kiểm tra, giám sát chặt chẽ |
Thủ tướng phân tích, trước đây việc xây dựng Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước do hai cơ quan khác nhau tham mưu. Một bên tập trung vào phân bổ vốn đầu tư công, một bên quản lý thu, chi ngân sách thường xuyên. Trong khi đó, về bản chất, cả hai nguồn chi đều sử dụng ngân sách nhà nước.
“Trên thực tế đều sử dụng ngân sách nhà nước. Vậy thì không cần thiết phải có 2 luật”, Thủ tướng nêu quan điểm.
Việc hợp nhất được kỳ vọng khắc phục những điểm chồng lấn, đồng thời tạo điều kiện đơn giản hóa quy trình, thủ tục trong quản lý và điều hành ngân sách.
Một trong những nội dung được đặt ra là xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn như phân bổ nguồn tăng thu ngân sách trong quá trình điều hành; sử dụng nguồn dự phòng, dự trữ tài chính; bổ sung chi cho các tình huống khẩn cấp; chi chuyển nguồn và thời hạn thực hiện các khoản chuyển nguồn.
Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý ngân sách, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục phải đi liền với tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
“Đặc biệt là cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục nhưng vẫn phải kiểm tra, giám sát rất chặt chẽ. Đã đụng đến ngân sách là phải có kiểm tra, giám sát, phải đảm bảo hiệu quả”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo Thủ tướng, tinh thần này phù hợp với yêu cầu tại Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2, theo đó tất cả các khoản chi ngân sách nhà nước, bao gồm cả chi đầu tư công và chi thường xuyên, đều phải được đánh giá về hiệu quả.
Việc đánh giá không chỉ dừng ở số tiền đã chi hay hiệu quả kinh tế trực tiếp của từng dự án, mà cần xem xét trên cơ sở kết quả đầu ra và tác động tổng thể.
Thủ tướng lưu ý, một dự án nếu chỉ đánh giá thuần túy về hiệu quả kinh tế có thể chưa phản ánh đầy đủ giá trị mà dự án mang lại. Các yếu tố về quốc phòng, an ninh, dân tộc, tôn giáo và những yêu cầu phát triển khác cũng cần được tính đến trong quá trình đánh giá.
“Các nhóm nhiệm vụ không chỉ trong lĩnh vực chi ngân sách cũng phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá hiệu quả cuối cùng”, Thủ tướng nói.
Một định hướng đáng chú ý là hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước với kế hoạch đầu tư công, qua đó tăng tính thống nhất trong hoạch định và phân bổ nguồn lực.
Theo phương án được Thủ tướng nêu, kế hoạch đầu tư công trung hạn sẽ được tích hợp vào kế hoạch tài chính 5 năm; kế hoạch đầu tư công hằng năm được tích hợp vào dự toán ngân sách nhà nước hằng năm. Đồng thời, các nguyên tắc, tiêu chí và định mức chi ngân sách nhà nước được xây dựng thống nhất đối với cả chi thường xuyên và chi đầu tư.
Cùng với đó, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát đồng bộ quy định về thẩm quyền và trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan Trung ương và chính quyền địa phương.
Thủ tướng yêu cầu từ khâu quyết định chủ trương, phê duyệt đến tổ chức thực hiện và giám sát phải xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cấp. Những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần được quy định cụ thể; đồng thời nghiên cứu phân cấp, phân quyền mạnh hơn đối với những nội dung có thể giao cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương.
Việc tăng tính chủ động, linh hoạt trong điều hành cũng được đặt ra, trong đó có thể giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung như tiêu chí phân loại, điều chỉnh dự án; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án; lập dự án, bố trí vốn, theo dõi và kiểm tra.
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công có cơ sở chính trị, pháp lý và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
