| Bài liên quan |
| Vì sao giá nhà ở xã hội đã qua sử dụng tăng cao |
| Giá bán nhà ở xã hội Rice City Long Châu dự kiến 26-27 triệu đồng/m2 |
Chiều 21/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Phan Thị Thúy Linh (đoàn Đà Nẵng) đề nghị luật hóa thời hạn và cơ chế xét duyệt hồ sơ mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Theo đại biểu, thực tế thời gian qua cho thấy người dân còn gặp khó khăn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, đặc biệt là các thủ tục chứng minh thu nhập. Có trường hợp quá trình xét duyệt kéo dài, trong khi quy định hiện hành chưa xác định rõ thời hạn xử lý hồ sơ.
Đại biểu đề nghị quy định cụ thể thời hạn xét duyệt trong Luật Nhà ở. Trường hợp số lượng hồ sơ đủ điều kiện vượt quá số căn hộ được phân bổ, việc lựa chọn cần dựa trên hệ thống tiêu chí ưu tiên công khai, minh bạch, thay vì chỉ áp dụng hình thức bốc thăm.
Theo bà Linh, cách làm này sẽ giúp người dân chủ động hơn trong quá trình tiếp cận chính sách, đồng thời hạn chế những băn khoăn về tính minh bạch trong phân bổ nhà ở xã hội.
 |
| Đại biểu Phan Thị Thúy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng thảo luận tại hội trường chiều 21/8. Ảnh Quốc hội |
Một nội dung được đại biểu Phan Thị Thúy Linh đặc biệt nhấn mạnh là giá bán và giá thuê nhà ở xã hội.
Theo đại biểu Phan Thị Thúy Linh, thu nhập bình quân của người lao động hiện ở mức khoảng 9 triệu đồng/tháng, trong khi tại một số địa phương chỉ khoảng 6-8 triệu đồng/tháng. Với mức thu nhập này, việc sở hữu nhà ở xã hội vẫn là thách thức lớn nếu giá bán được xác định chủ yếu dựa trên chi phí đầu tư.
Đại biểu dẫn chứng, một căn nhà ở xã hội diện tích khoảng 50 m² được đưa ra thị trường trong năm nay có giá trên 1 tỷ đồng. Với mức thu nhập nêu trên, giá trị căn hộ tương đương nhiều năm thu nhập của một người lao động, chưa tính các khoản chi phí sinh hoạt, nuôi con, đi lại và các nhu cầu thiết yếu khác.
Đối với nhà ở cho thuê, đại biểu cho rằng nếu tiền thuê được xác định theo công thức hiện hành mà chưa tính đầy đủ đến sức mua của người lao động, mức khoảng 5 triệu đồng/tháng cũng có thể trở thành gánh nặng đối với nhóm thu nhập thấp.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị nghiên cứu cách xác định giá nhà ở xã hội theo hướng không chỉ tính đúng, tính đủ chi phí đầu tư mà còn phải xem xét khả năng chi trả của nhóm đối tượng thụ hưởng.
“Phù hợp” theo đại biểu không nên chỉ được hiểu là phù hợp với chi phí đầu tư mà cần hướng tới mức giá mà người lao động thực sự có thể tiếp cận và duy trì khả năng thanh toán trong dài hạn.
Cùng quan tâm đến giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn TP. Hồ Chí Minh) cho rằng cần có cơ chế kiểm soát để bảo đảm giá nhà thực sự phù hợp với khả năng tài chính của người được hưởng chính sách.
Theo đại biểu, dự thảo Luật đã xác định các nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhưng vẫn cần hoàn thiện các tiêu chí thống nhất để xác định người thu nhập thấp, cũng như trường hợp nhà ở được bố trí quá xa nơi làm việc.
Đại biểu đề nghị việc xác định điều kiện thu nhập cần dựa trên các tiêu chí khách quan, dễ kiểm chứng, có thể gắn với ngưỡng thu nhập chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc mức thu nhập bình quân theo vùng. Các mức này cần được Chính phủ quy định cụ thể và điều chỉnh định kỳ theo biến động tiền lương, giá cả và điều kiện kinh tế - xã hội.
Đối với khoảng cách từ nhà ở xã hội đến nơi làm việc, đại biểu cho rằng không thể chỉ xác định bằng số kilomet mà cần tính đến thời gian di chuyển, điều kiện giao thông và khả năng tiếp cận phương tiện công cộng. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người lao động.
Đồng thời, cần đẩy mạnh kết nối, đối soát dữ liệu về cư trú, thuế, bảo hiểm xã hội, đất đai và nhà ở; xây dựng mã hồ sơ thống nhất để người dân chỉ phải kê khai thông tin một lần, còn cơ quan quản lý thực hiện việc xác minh, đối chiếu và hậu kiểm.
Cách làm này vừa có thể giảm thủ tục cho người dân, vừa hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách hoặc kê khai không đúng thực tế.
Một vấn đề khác được đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc lưu ý là vị trí bố trí nhà ở xã hội.
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đưa ra các phương án thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội của chủ đầu tư, gồm dành quỹ đất trong dự án nhà ở thương mại, bố trí quỹ đất tại vị trí khác hoặc thực hiện nghĩa vụ tài chính tương đương.
Theo đại biểu, việc có nhiều phương án giúp tăng tính linh hoạt, nhưng nếu thiếu điều kiện ràng buộc chặt chẽ, chủ đầu tư có thể có xu hướng lựa chọn phương án thuận lợi hơn về chi phí, trong khi quỹ nhà ở xã hội lại được bố trí xa khu vực có việc làm và các dịch vụ thiết yếu.
Khi đó, người lao động dù mua được nhà với giá thấp hơn vẫn phải trả thêm chi phí đi lại, mất nhiều thời gian di chuyển và chịu tác động đến đời sống gia đình.
Theo đại biểu, một căn nhà có giá thấp trên hợp đồng chưa chắc đã là căn nhà có chi phí thấp trong thực tế nếu người dân phải đánh đổi bằng chi phí giao thông và thời gian đi lại mỗi ngày.
Vì vậy, đại biểu đề nghị ưu tiên bố trí quỹ đất nhà ở xã hội ngay trong các dự án nhà ở thương mại. Trường hợp không thể thực hiện, cần bố trí tại khu vực lân cận có hạ tầng đồng bộ, kết nối giao thông thuận lợi và khả năng tiếp cận việc làm.
Chỉ nên áp dụng phương án thực hiện nghĩa vụ tài chính khi cả hai phương án trên không khả thi, đồng thời chủ đầu tư phải giải trình rõ nguyên nhân.
Từ các ý kiến tại nghị trường, có thể thấy bài toán nhà ở xã hội đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn: không chỉ tăng nguồn cung hay giảm giá trên giấy, mà phải bảo đảm người lao động thực sự có khả năng tiếp cận, chi trả và sinh sống lâu dài.
Khi giá nhà được tính đến khả năng chi trả, thủ tục được rút gọn, việc xét duyệt minh bạch và quỹ đất được bố trí gần nơi làm việc, chính sách nhà ở xã hội mới có thể phát huy đầy đủ vai trò là một trụ cột an sinh, giúp người lao động ổn định cuộc sống và yên tâm gắn bó với thị trường lao động.
