Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng: Hoàn thiện thể chế tài chính là đột phá chiến lược cho tăng trưởng bền vững

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tham luận tại Đại hội.

Chiều 21/1, phát biểu tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: Hoàn thiện thể chế, pháp luật về huy động và sử dụng nguồn lực tài chính là đột phá chiến lược nhằm giải phóng mọi tiềm năng, nguồn lực, tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

Thể chế – “đột phá của đột phá” mở đường phát triển

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, Đại hội XIII của Đảng tiếp tục xác định đột phá về thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, đồng thời đặt yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển bền vững trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, môi trường; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông mọi nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Tinh thần này tiếp tục được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá”, cần đi trước một bước để mở đường cho phát triển trong kỷ nguyên mới.

Quán triệt các chủ trương đó, Đảng ủy Bộ Tài chính đã lãnh đạo toàn ngành tập trung nguồn lực cao nhất, đổi mới tư duy, tạo chuyển biến mạnh mẽ và toàn diện trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế. Bộ Tài chính đã tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước; đồng thời trình ban hành và ban hành theo thẩm quyền 929 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có 65 luật và nghị quyết của Quốc hội, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu phát triển mới, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Các chính sách, pháp luật tập trung vào ba trụ cột lớn. Thứ nhất là kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, giải phóng mọi nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thông qua sửa đổi đồng bộ, căn bản các luật về đầu tư, doanh nghiệp, quản lý vốn nhà nước, quy hoạch; cắt giảm tối đa điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao quyền chủ động cho địa phương và doanh nghiệp, bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm. Cùng với đó là cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hiện đại hóa quản lý nhà nước nhằm giảm chi phí, thời gian cho người dân và doanh nghiệp; tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài; hình thành hành lang pháp lý cho các mô hình kinh tế mới như khu thương mại tự do, khu công nghiệp thế hệ mới.

Trụ cột thứ hai là huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính quốc gia. Bộ Tài chính đã tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật thuế theo hướng đơn giản, hiện đại, phù hợp thông lệ quốc tế; chuyển mạnh tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”, gắn với chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Nhờ đó, ngân sách nhà nước huy động được nguồn lực lớn nhất từ trước đến nay, đồng thời triển khai miễn, giảm, giãn, hoãn tối đa các loại thuế, phí để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển trong và sau đại dịch Covid-19, góp phần nuôi dưỡng nguồn thu, thúc đẩy cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hướng tới mục tiêu kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP vào năm 2030 theo Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Trụ cột thứ ba là phát triển thị trường vốn và kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho các mô hình kinh tế mới. Bộ Tài chính chủ động xây dựng khung pháp lý đồng bộ, bắt nhịp xu thế phát triển đối với các mô hình như trung tâm tài chính quốc tế, thị trường chứng khoán, thí điểm thị trường tài sản mã hóa, khu thương mại tự do, khu công nghiệp thế hệ mới với ưu đãi thuế; qua đó vừa thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, vừa nâng cao năng lực nội tại, sức cạnh tranh của nền kinh tế, gắn tăng trưởng với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Cùng với đó là thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tạo điều kiện cho các mô hình kinh doanh mới phát triển an toàn, minh bạch.

Hoàn thiện thể chế tài chính – nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, nhờ thể chế tài chính – ngân sách từng bước được hoàn thiện, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cùng sự đồng hành của người dân và cộng đồng doanh nghiệp, đất nước đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Quy mô vốn đăng ký của doanh nghiệp tăng 37,6% so với năm 2020; thu ngân sách nhà nước cả giai đoạn ước đạt gần 9,9 triệu tỷ đồng, vượt mục tiêu và gấp 1,4 lần nhiệm kỳ trước; tổng vốn đầu tư công đạt khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 55%. Thị trường chứng khoán được nâng hạng, quy mô vốn hóa tăng 1,9 lần so với năm 2020; trung tâm tài chính quốc tế và các khu thương mại tự do thế hệ mới từng bước được hình thành và vận hành.

Bên cạnh kết quả đạt được, với tinh thần “tự soi, tự sửa”, Đảng bộ Bộ Tài chính thẳng thắn nhìn nhận còn những điểm nghẽn cần tiếp tục hoàn thiện, như pháp luật tài chính – ngân sách chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ; năng lực thực thi chính sách chưa đồng đều, một số vấn đề xử lý còn chậm; hiệu quả sử dụng vốn chưa cao; quy mô thị trường vốn chưa tương xứng tiềm năng, chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu của nền kinh tế.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, giai đoạn 2026–2030 là thời kỳ đất nước tăng tốc, bứt phá, bước vào kỷ nguyên mới để hiện thực hóa khát vọng trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Đảng ủy Bộ Tài chính thống nhất cao với các mục tiêu, tầm nhìn và nhiệm vụ trọng tâm nêu trong dự thảo Nghị quyết, trong đó xác định tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 40% GDP.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, dự thảo Nghị quyết xác định nhiệm vụ then chốt là hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế, trong đó thể chế kinh tế giữ vai trò trung tâm, là mệnh lệnh đối với ngành Tài chính. Toàn ngành sẽ tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, hành động quyết liệt hơn trong xây dựng và thực thi thể chế.

Trọng tâm là sáu nhóm nhiệm vụ: Tham mưu ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn luật; thể chế hóa và triển khai hiệu quả các nghị quyết của Đảng về phát triển các thành phần kinh tế; điều hành chính sách tài khóa mở rộng, có trọng tâm, trọng điểm; tái cơ cấu đầu tư công; phát triển thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu của nền kinh tế; thường xuyên rà soát chính sách, tăng cường liên kết vùng, số hóa dịch vụ công, đẩy mạnh truyền thông và tổ chức thực thi pháp luật.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng khẳng định, Đảng bộ Bộ Tài chính quyết tâm chính trị cao nhất, phát huy trí tuệ tập thể, đoàn kết và đổi mới sáng tạo trong xây dựng, thực thi thể chế tài chính – ngân sách; chủ động kiến tạo không gian cho các động lực tăng trưởng mới, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.