Xử lý nghiêm hành vi lợi dụng thanh toán tiền mặt để trốn thuế

Cục Thuế yêu cầu các đơn vị phổ biến, quán triệt và triển khai đầy đủ nội dung chỉ đạo tại Công điện số 01/CĐ-BTC tới toàn thể cán bộ, công chức để nắm rõ và thực hiện nghiêm túc. Đồng thời, các cơ quan thuế cần phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng đơn vị, cá nhân; thiết lập chế độ báo cáo và thường xuyên kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Điều 143 Luật Quản lý thuế 2019 quy định về những hành vi trốn thuế (ảnh minh hoạ).

Thời gian qua, Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ quan thuế và các cơ quan liên quan triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ, đồng hành cùng người nộp thuế trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế, hóa đơn và chứng từ theo quy định. Với sự phối hợp của UBND các tỉnh, thành phố, đặc biệt trong việc hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi sang phương pháp kê khai từ ngày 1/1/2026, công tác quản lý thuế đã đạt những kết quả tích cực.

Đến nay, phần lớn doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và người dân đã chấp hành các quy định về thuế, hóa đơn, chứng từ; đồng thời được thụ hưởng các tiện ích như khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử, hoàn thuế điện tử, hóa đơn điện tử và các giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt.

Tuy nhiên, tại một số địa bàn và ngành nghề vẫn xuất hiện tình trạng lợi dụng thanh toán tiền mặt hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để che giấu doanh thu, trốn tránh nghĩa vụ thuế. Một số vụ việc trốn thuế đã được cơ quan thuế phối hợp với cơ quan chức năng phát hiện, điều tra và khởi tố.

Để tăng cường quản lý thuế và triển khai dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2026, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế triển khai các nhiệm vụ trọng tâm.

Trong đó, các địa phương cần tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 124/CĐ-TTg về tăng cường phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, bảo đảm đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân và doanh nghiệp, đồng thời phòng chống thất thu thuế và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

Song song với đó, các cơ quan thuế tiếp tục triển khai các giải pháp tăng cường quản lý và sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo chỉ đạo tại Công điện số 88/CĐ-TTg nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ trực tiếp tới người tiêu dùng.

Bộ Tài chính cũng đề nghị tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ theo Công văn số 17142/BTC-CT ngày 4/11/2025 về phối hợp quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh khi xóa bỏ hình thức thuế khoán từ ngày 1/1/2026. Trong đó, cần tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi phương thức kê khai và phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo chống thất thu ngân sách tại địa phương.

Ngành thuế cũng được yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt thông qua nhiều hình thức như cổng thông tin điện tử, báo điện tử, fanpage, clip và video nhằm nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và người nộp thuế.

Cơ quan thuế sẽ tăng cường cảnh báo các hành vi vi phạm, đặc biệt là những trường hợp lợi dụng thanh toán tiền mặt sai quy định để trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế hoặc thu lợi bất chính. Những trường hợp vi phạm sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, đồng thời công khai thông tin về tổ chức, cá nhân vi phạm nhằm tăng tính răn đe và phòng ngừa.

Theo yêu cầu của Cục Thuế, các địa phương cần xây dựng kế hoạch tổng thể để phổ biến pháp luật thuế và kiểm soát việc sử dụng tiền mặt trong hoạt động kinh doanh. Cơ quan thuế cũng cần bố trí công chức thực hiện phân tích, đánh giá và cảnh báo rủi ro nhằm kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm quy định về thanh toán không dùng tiền mặt.

Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cơ quan thuế sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý theo quy định. Trong trường hợp có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan công an để điều tra và xử lý.

Bên cạnh đó, cơ quan thuế địa phương cần tham mưu cho UBND tỉnh, thành phố chỉ đạo lực lượng chức năng và Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia tại địa phương phối hợp kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Việc tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan thuế và các cơ quan chức năng về hoạt động kinh doanh thực tế của tổ chức, cá nhân được kỳ vọng sẽ giúp kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt.