Nghị định số 183/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung cho Nghị định số 03/2022/NĐ-CP) là đòn giáng trực diện vào tình trạng xâm hại hạ tầng phòng chống thiên tai diễn ra dai dẳng lâu nay. Thay vì những mức xử lý mang tính nhắc nhở, quy định mới định hình lại ranh giới nghiêm ngặt cho dòng chảy, công trình kè chống sạt lở, sụt lún hay hệ thống cảnh báo lũ quét.
 |
| Vi phạm đê điều là các hành vi xâm phạm đến sự an toàn, kết cấu và hành lang bảo vệ của đê. Tùy theo mức độ, các vi phạm này bị xử lý vi phạm hành chính với mức phạt tiền lên đến hàng trăm triệu đồng. Ảnh TTX VN |
Theo đó, chỉ riêng hành vi đổ đất đá, chất thải hoặc tập kết nguyên vật liệu trái phép vào phạm vi bảo vệ công trình đã bị áp khung xử phạt nghiêm khắc. Đáng chú ý, người dân chỉ cần đỗ, để các loại phương tiện giao thông, vận tải sai quy định vào công trình kè, chống sạt lở cũng lập tức bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
Đặc biệt, đối với những hành vi làm hư hỏng công trình kè, đập, cảnh báo thiên tai mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt tiền sẽ dao động từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Đi kèm với đó là chế tài kép buộc phải khắc phục, hoàn trả nguyên trạng mặt bằng ban đầu, hoặc nộp lại số tiền tương đương giá trị tang vật đã tiêu thụ, tẩu tán.
Cơi nới một chút, trả giá một cục
Điểm cốt lõi khiến người dân và doanh nghiệp phải đặc biệt lưu ý trong Nghị định 183/2026/NĐ-CP chính là thang phạt lũy tiến theo diện tích và chiều dài lấn chiếm đối với hành vi cơi nới, mở rộng công trình hiện hữu trong hành lang thủy lợi. Mức phạt thấp nhất từ 2.000.000 đồng và đỉnh trần lên tới 100.000.000 đồng.
Tăng dưới 5 m2 diện tích hoặc dưới 10 m chiều dài (công trình dạng tuyến, tường): Phạt từ 2.000.000 đến 5.000.000 đồng.
Tăng từ 5 m2 đến dưới 10 m2 (hoặc dài từ 10 m đến dưới 20 m): Phạt từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng.
Tăng từ 10 m2 đến dưới 20 m2 (hoặc dài từ 20 m đến dưới 40 m): Phạt từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng.
Tăng từ 20 m2 đến dưới 30 m2 (hoặc dài từ 40 m đến dưới 60 m): Phạt từ 20.000.000 đến 30.000.000 đồng.
Tăng từ 30 m2 đến dưới 50 m2 (hoặc dài từ 60 m đến dưới 80 m): Phạt từ 30.000.000 đến 50.000.000 đồng.
Tăng từ 50 m2 trở lên hoặc dài từ 80 m trở lên: Phạt chạm trần từ 50.000.000 đến 100.000.000 đồng.
Xây nhà, bắc cầu không phép: Phạt nặng tới 250 triệu đồng
Không dừng lại ở việc phạt hành vi cơi nới, các trường hợp liều lĩnh xây dựng mới hoàn toàn không có giấy phép trong phạm vi bảo vệ thủy lợi sẽ đối diện với những án phạt khốc liệt hơn nhiều. Nếu cố tình xây dựng nhà ở, cơ sở sản xuất kiên cố không phép, khung xử phạt thấp nhất là 10.000.000 đồng (cho diện tích dưới 10 m2) và tăng dần lên mức tối đa từ 100.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng khi diện tích xây dựng từ 50 m2 trở lên.
Ngay cả việc tự ý bắc cầu qua sông, kênh rạch thuộc phạm vi thủy lợi cũng bị siết chặt. Ngoại trừ cầu tạm dân sinh bị phạt từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng, các loại cầu kiên cố không phép sẽ bị áp mức phạt theo chiều dài cấu trúc. Đỉnh điểm, hành vi xây dựng cầu kiên cố dài từ 20 m trở lên không có giấy phép hoạt động sẽ bị phạt tiền từ 180.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng.
Toàn bộ các quy định mới kiểm soát và siết chặt an toàn hành lang thủy lợi này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 10/7/2026.
