Bộ Công Thương: Phát triển điện gió ngoài khơi cần bảo đảm vai trò giám sát của Nhà nước

Bộ Công Thương đang hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực với nhiều chính sách mới nhằm tạo hành lang pháp lý cho các loại hình năng lượng mới như điện hạt nhân mô-đun nhỏ, điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ điện, nguồn điện hỗn hợp và các cơ chế thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo.

Theo hồ sơ thẩm định của Bộ Tư pháp, dự thảo luật bổ sung nhiều quy định liên quan đến nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ, hệ thống lưu trữ điện, chứng chỉ năng lượng tái tạo, giá điện, giá dịch vụ điện và các khái niệm pháp lý về điện gió ngoài khơi.

Bộ Công Thương: Phát triển điện gió ngoài khơi cần bảo đảm vai trò giám sát của Nhà nước

Đáng chú ý, về chính sách phát triển điện lực, Bộ Công Thương đề xuất điều chỉnh quy định về độc quyền nhà nước đối với điện hạt nhân; mở rộng cơ chế khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ; đồng thời bổ sung chính sách ưu đãi đối với các dự án điện tái tạo, điện rác, điện sinh khối, điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), hydrogen xanh, amoniac xanh, hệ thống lưu trữ điện và các dự án điện lực đặc thù.

Thẩm định dự thảo luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời nghiên cứu bổ sung cơ chế hậu kiểm nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước gắn với cải cách thủ tục hành chính.

Giải trình các ý kiến góp ý của các bộ, ngành và địa phương, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết Bộ đã làm rõ nhiều nội dung liên quan đến cơ chế lựa chọn nhà đầu tư các dự án điện lực và định hướng phát triển điện gió ngoài khơi.

Theo Bộ Công Thương, nếu các dự án điện lực phải thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, chi phí sử dụng đất sẽ được nhà đầu tư tính vào tổng mức đầu tư, từ đó làm tăng giá thành sản xuất điện và chi phí mua điện của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, quy trình lựa chọn nhà đầu tư cũng sẽ phát sinh thêm thủ tục, kéo dài thời gian triển khai dự án.

Bộ cũng cho biết, Luật Đất đai hiện chưa quy định rõ cơ chế lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án năng lượng không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, trong khi nhiều địa phương đã kiến nghị sửa đổi để bảo đảm tính thống nhất giữa pháp luật về đất đai và pháp luật về điện lực. Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu hoàn thiện các quy định liên quan trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai.

Đối với điện gió ngoài khơi, Bộ Công Thương đánh giá đây là lĩnh vực hoàn toàn mới tại Việt Nam, trong khi dữ liệu điều tra cơ bản và kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế. Đến nay, Việt Nam chưa có dự án điện gió ngoài khơi nào được triển khai xây dựng; mới chỉ có một số dự án thuộc Quy hoạch điện được giao khu vực biển để khảo sát hoặc đang đề xuất chủ trương đầu tư.

Mặc dù Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 với nhiều cơ chế thúc đẩy phát triển điện gió ngoài khơi, quá trình triển khai vẫn phát sinh không ít khó khăn như thiếu cơ sở dữ liệu về tiềm năng gió trên biển, chồng lấn với hoạt động dầu khí, hàng hải và các mục đích sử dụng không gian biển khác. Bên cạnh đó, một dự án trong quy hoạch có thể có nhiều nhà đầu tư cùng đề xuất phát triển tại các khu vực biển khác nhau, gây khó khăn trong công tác quản lý.

Theo Thứ trưởng Trương Thanh Hoài, điện gió ngoài khơi không chỉ là hoạt động đầu tư năng lượng mà còn gắn trực tiếp với quản lý, khai thác không gian biển, có liên quan đến quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Vì vậy, cần thiết phải duy trì sự tham gia của Nhà nước trong quá trình giám sát, kiểm soát và điều phối các hoạt động phát triển lĩnh vực này.

Dự thảo luật cũng đề xuất giao Chính phủ phân công các bộ, ngành thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến phát triển điện gió ngoài khơi, đồng thời quy định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ trong một số hoạt động đầu tư, phát triển và vận hành dự án. Theo Bộ Công Thương, cơ chế này nhằm bảo đảm sự hiện diện của Nhà nước tại các dự án điện gió ngoài khơi, góp phần kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến quốc phòng, an ninh và quản lý hiệu quả tài nguyên biển.