VCCI kiến nghị kéo dài tạm ngưng Nghị định 46 để tránh bất ổn pháp lý

Doanh nghiệp phản ánh nhiều vướng mắc khi triển khai

VCCI vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các bộ, ngành liên quan về những khó khăn phát sinh khi triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/1/2026 về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao quyết định kịp thời của Chính phủ trong việc ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực thi hành một số quy định của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến hết ngày 15/4/2026. Cộng đồng doanh nghiệp đồng thời bày tỏ lo ngại các vướng mắc cốt lõi không được giải quyết trước ngày 15/4/2026 (Ảnh minh hoạ).

Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP tạm ngưng hiệu lực một số quy định của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến hết ngày 15/4/2026. Theo doanh nghiệp, quyết định này đã giúp tháo gỡ các ách tắc tại cửa khẩu và cảng biển, góp phần bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn.

Tuy nhiên, khi thời hạn tạm ngưng sắp kết thúc, nhiều doanh nghiệp lo ngại nếu các vướng mắc cốt lõi chưa được xử lý trước 15/4/2026, những khó khăn đối với hoạt động sản xuất – kinh doanh có thể tiếp tục tái diễn.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 được ban hành trong bối cảnh Luật An toàn thực phẩm đang được sửa đổi. Nếu áp dụng các quy định này trong thời gian ngắn rồi tiếp tục thay thế bằng văn bản hướng dẫn mới, môi trường pháp lý sẽ thiếu ổn định và phát sinh chi phí tuân thủ lớn cho doanh nghiệp.

Nhiều bất cập về thủ tục công bố và kiểm tra thực phẩm

Báo cáo của VCCI cho biết một trong những vướng mắc lớn là thủ tục công bố và đăng ký sản phẩm thực phẩm. Theo Nghị định 46, toàn bộ sản phẩm thực phẩm, bao gồm nguyên liệu, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đều phải thực hiện thủ tục đăng ký công bố hợp quy, công bố tiêu chuẩn áp dụng hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm trước khi lưu thông trên thị trường hoặc đưa vào sản xuất.

Quy định này đã bãi bỏ các trường hợp miễn thủ tục từng được quy định tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, đặc biệt đối với nguyên liệu và bao bì chỉ sử dụng cho sản xuất nội bộ, không tiêu thụ trực tiếp trên thị trường, từ đó phát sinh nhiều bất cập trong thực tế.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng phản ánh vướng mắc trong cơ chế kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu. Việc thay đổi cơ chế kiểm tra theo Nghị định 46 đã dẫn tới tình trạng ách tắc tại cửa khẩu và cảng biển ngay từ những ngày đầu áp dụng.

Một vấn đề khác được đề cập là quy định chuyển tiếp và ghi nhãn hàng hóa. Theo phản ánh, doanh nghiệp không thể tiếp tục sử dụng nhãn hàng hóa cũ do thông tin không còn phù hợp, nhưng cũng không thể cập nhật nhãn mới vì thiếu thủ tục hành chính tương ứng, tạo ra khoảng trống pháp lý gây lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh đó, còn tồn tại nhiều vướng mắc liên quan đến quản lý thực phẩm bổ sung, đăng ký nội dung quảng cáo, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, cũng như năng lực của hệ thống kiểm nghiệm thực phẩm.

Kiến nghị kéo dài tạm ngưng để chờ luật mới

Từ những vướng mắc nêu trên, VCCI kiến nghị Chính phủ kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực, đồng thời tiếp tục áp dụng Nghị định số 15/2018/NĐ-CP làm cơ sở pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp.

Xe hàng thông quan qua cửa khẩu đường bộ Quốc tế Kim Thành - Lào Cai (Ảnh: Hồng Ninh/TTXVN).

Theo VCCI, các quy định tại Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 sau đó sẽ được thay thế bằng văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm mới, nhằm bảo đảm tính đồng bộ và nhất quán của hệ thống pháp luật. Phương án này được cho là nhận được sự đồng thuận cao từ doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng.

Đề xuất quản lý theo rủi ro và tăng cường hậu kiểm

Trong trường hợp Chính phủ tiếp tục áp dụng Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 sau ngày 15/4/2026, VCCI kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành khẩn trương khôi phục cơ chế miễn thủ tục công bố và kiểm tra nhà nước đối với nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chỉ dùng cho sản xuất nội bộ.

VCCI cũng đề xuất mở rộng điều khoản chuyển tiếp, đồng thời công nhận giá trị tương đương của các chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO 22000 hoặc FSSC 22000 thay thế cho Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Để tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, VCCI cho rằng nên áp dụng cơ chế “thông quan trước – kiểm tra sau” đối với doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, đồng thời quy định rõ tổng thời gian kiểm tra, bao gồm kiểm nghiệm, nhằm nâng cao tính dự báo cho hoạt động kinh doanh.

Ngoài ra, việc cho phép tiếp tục sử dụng bao bì, nhãn mác cũ và xây dựng quy trình linh hoạt để sửa đổi thông tin tự công bố sẽ giúp tránh lãng phí nguồn lực xã hội. Yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm cũng cần được triển khai theo lộ trình phù hợp với năng lực hạ tầng công nghệ của cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

VCCI đồng thời kiến nghị đánh giá toàn diện năng lực hệ thống kiểm nghiệm thực phẩm quốc gia trước khi triển khai đầy đủ các quy định của Nghị định 46, cũng như xem xét công nhận kết quả kiểm nghiệm từ phòng thí nghiệm nội bộ đạt chuẩn của doanh nghiệp hoặc tổ chức chứng nhận quốc tế uy tín.

Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý cho địa phương cần đi kèm với bảo đảm nguồn nhân lực và chuyên môn, đồng thời có hướng dẫn thống nhất trước khi chính thức giao nhiệm vụ.

VCCI cũng đề xuất tăng cường tham vấn cộng đồng doanh nghiệp ngay từ khâu soạn thảo chính sách, bảo đảm mỗi quy định được ban hành đều đánh giá tác động đầy đủ và có thời gian chuyển tiếp hợp lý.