TS. Nguyễn Quốc Việt: Chuyển dịch cấu trúc vốn, giảm phụ thuộc tín dụng ngân hàng bền vững

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt - Giảng viên Đại học Kinh tế, ĐHQG Hà Nội , việc phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng không chỉ tạo áp lực lên hệ thống tài chính mà còn làm giảm tính bền vững của nền kinh tế trong dài hạn.

Thực tế cho thấy, tín dụng ngân hàng hiện vẫn chiếm tỷ trọng chủ đạo trong tổng nguồn vốn của nền kinh tế. Điều này khiến các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, dễ bị tổn thương trước những biến động của chính sách tiền tệ. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải từng bước chuyển dịch sang mô hình cân bằng hơn, trong đó các kênh huy động vốn trung và dài hạn như thị trường trái phiếu và cổ phiếu cần được phát triển mạnh mẽ.

Theo phân tích của TS Nguyễn Quốc Việt, dù các cơ quan quản lý đã có nhiều nỗ lực trong việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, nhưng một yếu tố then chốt vẫn chưa được nhìn nhận đầy đủ là vai trò của các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Trong nhiều giai đoạn biến động, thị trường tài chính Việt Nam từng phải đối mặt với áp lực ổn định, thậm chí cần đến các biện pháp “giải cứu”. Điều này phần nào phản ánh sự thiếu vắng lực lượng nhà đầu tư tổ chức đủ mạnh để đóng vai trò dẫn dắt thị trường.

TS. Nguyễn Quốc Việt - Giảng viên Đại học Kinh tế, ĐHQG Hà Nội.

Khái niệm nhà đầu tư chuyên nghiệp thường được gắn với các quỹ đầu tư quốc tế quy mô lớn. Tuy nhiên, theo ông, điều quan trọng không kém là phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức trong nước. Đây sẽ là lực lượng đóng vai trò ổn định thị trường, giảm thiểu các cú sốc và nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp của dòng vốn. Để làm được điều này, cần có những cơ chế chính sách đủ hấp dẫn nhằm khuyến khích sự tham gia sâu rộng hơn của các tổ chức đầu tư.

Một trong những vấn đề cốt lõi được TS Nguyễn Quốc Việt đề cập là chính sách tài chính, đặc biệt là chính sách thuế đối với hoạt động đầu tư. Trong thời gian qua, các cơ quan như Bộ Tài chính hay Ngân hàng Nhà nước đã có nhiều cải cách đáng ghi nhận. Tuy nhiên, để thu hút dòng vốn chất lượng cao, nhất là từ các nhà đầu tư chuyên nghiệp trong và ngoài nước, cần tiếp tục rà soát và điều chỉnh các quy định thuế theo hướng cạnh tranh hơn.

Song song với đó là yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Kinh nghiệm từ các trung tâm tài chính quốc tế cho thấy, môi trường đầu tư thuận lợi không chỉ đến từ chính sách mà còn từ cách thức vận hành hệ thống. Các quy trình cần được thiết kế đơn giản, minh bạch và thân thiện với nhà đầu tư. Đây không chỉ là cải cách mang tính kỹ thuật mà còn là bước chuyển về tư duy quản lý.

Quan trọng hơn, theo TS Nguyễn Quốc Việt, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh, nơi các chủ thể từ cơ quan quản lý, tổ chức tài chính đến doanh nghiệp và nhà đầu tư đều được kết nối hiệu quả. Một hệ sinh thái như vậy không chỉ hỗ trợ hoạt động huy động vốn mà còn nâng cao năng lực giám sát và quản trị rủi ro, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường.

Bên cạnh việc phát triển các nhà đầu tư chuyên nghiệp, việc mở rộng các kênh huy động vốn mới cũng được xem là hướng đi tất yếu. Trong đó, công nghệ tài chính đang nổi lên như một động lực quan trọng. Các mô hình fintech không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm tài chính mà còn góp phần thay đổi cách thức tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Theo TS Nguyễn Quốc Việt, tương lai của hoạt động tín dụng sẽ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp như truyền thống. Thay vào đó, các ngân hàng và tổ chức tài chính sẽ chuyển sang mô hình đánh giá dựa trên dữ liệu và dòng tiền. Điều này đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của hạ tầng công nghệ, dữ liệu lớn và các công cụ phân tích hiện đại.

Sự kết nối giữa ngân hàng truyền thống và các công ty công nghệ vì thế trở thành yếu tố then chốt. Những công nghệ mới như blockchain hay trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn mở ra cơ hội đổi mới mô hình kinh doanh trong lĩnh vực tài chính. Tuy nhiên, để những tiềm năng này trở thành hiện thực, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lĩnh vực, từ tài chính, công nghệ đến quản lý dữ liệu.

Nhìn tổng thể, quá trình tái cấu trúc nguồn vốn không chỉ là câu chuyện của riêng ngành ngân hàng mà là nhiệm vụ mang tính hệ thống. Việc giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, phát triển thị trường vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính hiện đại sẽ là những trụ cột quan trọng giúp nền kinh tế Việt Nam nâng cao khả năng chống chịu và tận dụng tốt hơn các cơ hội tăng trưởng trong giai đoạn tới.