TS. Đào Minh Tú: Cần huy động 40 triệu tỷ đồng vốn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bài toán vốn khổng lồ cho giai đoạn tăng trưởng mới

TS. Đào Minh Tú – nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam – nhấn mạnh rằng vấn đề huy động nguồn vốn cho tăng trưởng trong giai đoạn tới mang tầm vóc quốc gia. Theo ông, quy mô và ý nghĩa của bài toán vốn không chỉ là câu chuyện của riêng ngành tài chính – ngân hàng mà là nhiệm vụ chiến lược của toàn bộ hệ thống chính trị, từ trung ương đến địa phương.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu bước vào giai đoạn phát triển mới với tham vọng tăng trưởng hai con số, yêu cầu về nguồn lực đầu tư trở nên đặc biệt cấp bách. Các nghị quyết của Đảng và định hướng chính sách của Nhà nước đã xác định rõ: phải tìm ra những động lực và nguồn lực mới để thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh và bền vững, đồng thời đảm bảo công bằng xã hội và nâng cao đời sống người dân.

Theo TS. Đào Minh Tú, trong suốt quá trình phát triển của nền kinh tế Việt Nam, từ thời kỳ khó khăn đến giai đoạn đạt mức thu nhập trung bình, bài toán huy động vốn luôn giữ vai trò trung tâm. Điều này càng trở nên rõ rệt khi quy mô nền kinh tế ngày càng mở rộng.

Năm 2025, GDP của Việt Nam đã vượt mốc 500 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 5.000 USD, đưa Việt Nam vào nhóm hơn 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây là những thành tựu đáng ghi nhận, thể hiện sự chuyển mình mạnh mẽ của nền kinh tế sau nhiều năm cải cách.

TS. Đào Minh Tú – nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Tuy nhiên, TS. Đào Minh Tú nhìn nhận, phía trước vẫn là những thách thức không nhỏ. Trong giai đoạn 5 năm vừa qua, tổng vốn đầu tư toàn xã hội huy động được khoảng 17 triệu tỷ đồng. Theo các tính toán, giai đoạn phát triển tiếp theo cần tới khoảng 38 triệu tỷ đồng, thậm chí gần 40 triệu tỷ đồng nếu tính đầy đủ nhu cầu đầu tư cho các lĩnh vực trọng điểm.

Khoảng cách lớn giữa nhu cầu vốn và khả năng huy động hiện tại đặt ra câu hỏi: nguồn lực sẽ được khai thác từ đâu và bằng cách nào để đáp ứng mục tiêu phát triển.

TS. Đào Minh Tú cho rằng khi nói tới vốn trong bối cảnh hội thảo, trước hết phải hiểu đó là vốn bằng tiền – nguồn lực chủ yếu do hệ thống ngân hàng và ngành tài chính quản lý. Tuy nhiên, trên thực tế, nguồn vốn của nền kinh tế không chỉ dừng lại ở tiền tệ mà còn bao gồm nhiều dạng tài sản khác như máy móc, thiết bị, cơ sở vật chất, thậm chí cả vốn tri thức và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào kỷ nguyên công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, vai trò của kinh tế tri thức và nguồn lực con người ngày càng trở nên quan trọng. Đây chính là yếu tố giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tạo ra giá trị gia tăng bền vững cho nền kinh tế.

Khơi thông thị trường vốn, tăng tốc luân chuyển dòng tiền

Theo phân tích của TS. Đào Minh Tú, hệ thống ngân hàng vẫn đang là kênh cung ứng vốn chủ đạo cho nền kinh tế. Tổng dư nợ tín dụng hiện đã đạt gần 19 triệu tỷ đồng, phản ánh quy mô rất lớn của dòng vốn được bơm vào sản xuất, kinh doanh và đầu tư.

Ngay trong hai tháng đầu năm, tín dụng đã tăng khoảng 1,5%, cho thấy nhu cầu vốn của doanh nghiệp và nền kinh tế vẫn rất cao. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng tín dụng trong những năm gần đây thường chỉ quanh mức 12%, trong khi nhu cầu vốn cho phát triển ngày càng lớn.

Theo quy luật cung – cầu của thị trường, khi nhu cầu vốn tăng cao, các ngân hàng thương mại đôi khi buộc phải điều chỉnh lãi suất để cân đối nguồn vốn. Vì vậy, nếu chỉ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng thì khó có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu đầu tư khổng lồ của nền kinh tế.

Chính vì vậy, việc phát triển mạnh mẽ thị trường vốn, bao gồm thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu, được xem là giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn huy động.

Thực tế, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam từng trải qua giai đoạn khó khăn khi niềm tin của nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi một số vụ việc vi phạm. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, Chính phủ và các cơ quan quản lý đã có nhiều giải pháp nhằm củng cố lại thị trường, từng bước khôi phục niềm tin của nhà đầu tư.

Theo TS. Đào Minh Tú, để thị trường vốn phát triển bền vững, điều quan trọng là phải “vốn hóa” các tài sản của nền kinh tế, biến chúng thành các công cụ tài chính có thể giao dịch trên thị trường. Khi đó, thị trường sẽ có thêm “hàng hóa”, thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia hơn.

Đối với thị trường chứng khoán, cần chú trọng phát triển thị trường sơ cấp – nơi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu lần đầu để huy động vốn. Nếu chỉ tập trung vào thị trường thứ cấp với hoạt động mua đi bán lại cổ phiếu nhằm tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn thì sẽ khó tạo ra nguồn vốn mới cho nền kinh tế.

Một yếu tố quan trọng khác là tăng tốc độ luân chuyển của dòng vốn. Theo TS. Đào Minh Tú, nếu một ngân hàng có 1.000 tỷ đồng nhưng có thể quay vòng nguồn vốn này hai lần trong một năm thì hiệu quả tương đương với việc cung cấp 2.000 tỷ đồng cho nền kinh tế.

Vì vậy, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, rút ngắn thủ tục hành chính và sớm đưa các dự án vào vận hành sẽ góp phần quan trọng giúp dòng vốn quay vòng nhanh hơn.

Bên cạnh đó, thị trường bất động sản cũng cần được tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý để giải phóng lượng vốn đang bị “đóng băng” trong nhiều dự án. Khi các dự án được khơi thông, dòng tiền sẽ quay trở lại nền kinh tế và tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng.

Ngoài ra, vàng – một loại tài sản phổ biến trong dân cư – cũng được xem là nguồn lực có thể nghiên cứu khai thác nhằm tăng tốc độ chu chuyển dòng tiền trong nền kinh tế.

Trong dài hạn, TS. Đào Minh Tú cho rằng yếu tố cốt lõi vẫn là nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần có khả năng tích lũy vốn và tham gia sâu hơn vào các dự án đầu tư, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay ngân hàng hoặc ngân sách nhà nước.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần có những chính sách hỗ trợ thiết thực hơn để giúp họ tiếp cận nguồn vốn và nâng cao năng lực tài chính.

Một nguồn lực quan trọng khác là vốn quốc tế. Trong thời gian tới, việc hình thành các trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn để thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài, cả trực tiếp và gián tiếp.

TS. Đào Minh Tú cũng cho rằng thành công trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài thời gian qua phần lớn đến từ môi trường chính trị – xã hội ổn định và niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với Việt Nam. Thành quả tăng trưởng GDP hơn 8% trong năm 2025 cũng có đóng góp quan trọng từ dòng vốn này.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng, năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu và chuyển đổi kinh tế ngày càng lớn – với tổng nhu cầu có thể lên tới hàng trăm tỷ USD trong 5–7 năm tới – việc xây dựng một hệ thống huy động vốn đa dạng, hiệu quả và bền vững sẽ là chìa khóa quyết định để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn phát triển mới.