Thứ hai 16/11/2026 13:56
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Truy vết được tài sản số chưa đồng nghĩa có thể thu hồi

Blockchain có thể lưu lại dấu vết giao dịch, nhưng thu hồi tài sản số trong các vụ án tài chính vẫn là thách thức lớn nếu tài sản đã được chuyển qua nhiều ví, sàn giao dịch nước ngoài hoặc công cụ che giấu dòng tiền. Việt Nam đang đồng thời nâng năng lực điều tra và hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa.

Khi tiền từ lừa đảo, đánh bạc, tham nhũng hoặc các hành vi phạm pháp được chuyển sang tài sản mã hóa, bài toán của Cơ quan Điều tra không còn dừng ở việc xác định tài khoản ngân hàng hay truy tìm dòng tiền trong hệ thống tài chính truyền thống. Một giao dịch có thể được chuyển qua nhiều địa chỉ ví, nhiều nền tảng và nhiều quốc gia chỉ trong thời gian rất ngắn, khiến thu hồi tài sản số trở thành một trong những thách thức mới của cuộc đấu tranh chống tội phạm tài chính.

Bộ Công an mới đây đã tổ chức hội nghị tập huấn về điều tra, thu thập chứng cứ, phân tích dữ liệu Blockchain, truy vết và thu hồi tài sản, tiền mã hóa trong vụ án hình sự, với sự tham gia của cán bộ, điều tra viên và lực lượng Công an từ cấp bộ đến cấp xã. Đại diện Interpol, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cùng các chuyên gia, doanh nghiệp trong và ngoài nước cũng tham gia chương trình.

Quang cảnh buổi tập huấn cho hơn 27.000 cán bộ về kỹ năng điều tra, phân tích Blockchain, truy vết giao dịch và phối hợp thu hồi tài sản mã hóa trong các vụ án hình sự - Ảnh: Bộ Công an.
Quang cảnh buổi tập huấn cho hơn 27.000 cán bộ về kỹ năng điều tra, phân tích Blockchain, truy vết giao dịch và phối hợp thu hồi tài sản mã hóa trong các vụ án hình sự - Ảnh: Bộ Công an.

Dấu vết còn đó nhưng tài sản có thể đã... đi rất xa

Blockchain có đặc điểm lưu giữ lịch sử giao dịch, vì vậy trong nhiều trường hợp, điều tra viên có thể lần theo đường đi của tài sản từ ví này sang ví khác. Tuy nhiên, khả năng nhìn thấy một giao dịch trên chuỗi không đồng nghĩa cơ quan chức năng có thể ngay lập tức kiểm soát tài sản nằm tại địa chỉ ví đó.

Các phương thức như sàn giao dịch phi tập trung, dịch vụ trộn tiền, ví tự quản lý hoặc kỹ thuật chuyển tài sản giữa nhiều blockchain có thể làm dòng tiền trở nên phức tạp hơn. Khi tài sản được chuyển sang nền tảng đặt máy chủ hoặc pháp nhân ở nước ngoài, việc phong tỏa còn phụ thuộc vào thẩm quyền tài phán, quy định của quốc gia sở tại và mức độ hợp tác của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Tại hội nghị tập huấn, Trung tướng Trần Minh Tiến - Chánh Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, nhấn mạnh sự phát triển của Blockchain và giao dịch tài sản mã hóa đang tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự. Công nghệ này có thể bị lợi dụng để che giấu nguồn gốc và tẩu tán tài sản có được từ hành vi phạm tội.

Thách thức vì vậy nằm ở ba bước khác nhau: truy vết được tài sản, xác định được chủ thể kiểm soát và phong tỏa được tài sản trước khi tiếp tục bị dịch chuyển. Chỉ khi cả ba khâu được thực hiện kịp thời, khả năng thu hồi mới trở nên thực chất.

Pháp luật đã có khung nhưng thị trường chính thức chưa vận hành

Một thay đổi đáng chú ý trong năm 2026 là Việt Nam đã có nền tảng pháp lý rõ hơn cho tài sản số.

Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, lần đầu quy định riêng về tài sản số, trong đó xác định tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao. Luật cũng đặt nội dung quản lý tài sản số trong mối liên hệ với an toàn, an ninh mạng và phòng, chống rửa tiền.

Tài sản mã hóa chỉ được bán trên các sàn được cấp phép và chịu sự quản lý; sản phẩm phát hành và mua bán cũng phải đáp ứng các điều kiện, được cấp phép theo quy định.
Tài sản mã hóa chỉ được bán trên các sàn được cấp phép và chịu sự quản lý; sản phẩm phát hành và mua bán cũng phải đáp ứng các điều kiện, được cấp phép theo quy định.

Trước đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm. Theo Nghị quyết, hoạt động tổ chức thị trường giao dịch và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải do tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép thực hiện; các đơn vị được cấp phép còn phải lưu trữ tối thiểu 10 năm nhiều loại dữ liệu, gồm lịch sử giao dịch, người khởi tạo, người thụ hưởng, địa chỉ ví, địa chỉ IP và thông tin tài khoản ngân hàng liên kết.

Cơ chế lưu trữ này có ý nghĩa đáng kể đối với công tác điều tra, bởi việc gắn giao dịch Blockchain với thông tin nhận diện thực tế của người sử dụng là một trong những khâu quan trọng nhất để chuyển từ “địa chỉ ví” sang “chủ thể pháp lý”.

Tuy nhiên, theo trả lời chính thức của Bộ Tài chính cuối tháng 10/2026, chưa có tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa nào được cấp phép, nên thị trường tài sản mã hóa thí điểm tại Việt Nam vẫn chưa chính thức vận hành. Bộ đang tiếp nhận hồ sơ và phối hợp với các cơ quan liên quan để xem xét cấp phép cho các tổ chức đáp ứng điều kiện.

Điều này tạo ra một giai đoạn chuyển tiếp đáng chú ý: khung pháp lý đã hình thành, nhưng phần lớn giao dịch của nhà đầu tư Việt Nam hiện vẫn diễn ra trên các nền tảng ở nước ngoài hoặc ngoài hệ thống được cấp phép trong nước.

Thu hồi tài sản phụ thuộc rất lớn vào tốc độ và hợp tác quốc tế

Với tài sản truyền thống, Cơ quan Điều tra có thể phong tỏa tài khoản ngân hàng, kê biên bất động sản hoặc ngăn chặn giao dịch đối với tài sản đã xác định. Tài sản mã hóa lại có đặc điểm dịch chuyển gần như tức thời, hoạt động liên tục 24/7 và không bị giới hạn bởi biên giới địa lý.

Điều đó khiến yếu tố thời gian trở nên đặc biệt quan trọng. Một tài sản nếu còn nằm tại một sàn giao dịch tập trung có quy trình định danh khách hàng thì khả năng phối hợp phong tỏa thường cao hơn; nhưng nếu đã được rút sang ví tự quản lý, chuyển qua nhiều blockchain hoặc dịch vụ che giấu luồng tiền, việc thu hồi có thể khó hơn đáng kể.

Trong trường hợp tài sản nằm tại tổ chức cung cấp dịch vụ ở nước ngoài, các biện pháp ngăn chặn còn phụ thuộc vào hợp tác tư pháp, cơ chế trao đổi thông tin giữa cơ quan thực thi pháp luật và chính sách của từng quốc gia. Vì vậy, năng lực công nghệ chỉ là một phần của bài toán; cơ chế phối hợp quốc tế và quy trình pháp lý đủ nhanh cũng quan trọng không kém.

Đây cũng là lý do các chương trình đào tạo hiện nay không chỉ tập trung vào việc đọc dữ liệu Blockchain, mà còn hướng tới kỹ năng thu thập chứng cứ số, xác định dòng tiền và phối hợp với cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước để phục vụ thu hồi tài sản.

4 điểm cần biết về thu hồi tài sản số

  • Truy vết không đồng nghĩa thu hồi: Blockchain có thể lưu dấu giao dịch, nhưng cơ quan chức năng còn phải xác định chủ thể kiểm soát ví và nơi tài sản đang được lưu giữ.
  • Tốc độ là yếu tố quyết định: Tài sản mã hóa có thể được chuyển qua nhiều ví, nhiều blockchain và nhiều quốc gia chỉ trong thời gian rất ngắn.
  • Sàn được cấp phép giúp tăng khả năng kiểm soát: Yêu cầu định danh khách hàng, lưu trữ lịch sử giao dịch, địa chỉ ví, IP và tài khoản ngân hàng có thể hỗ trợ cơ quan chức năng khi cần truy tìm, phong tỏa tài sản.
  • Hợp tác quốc tế là mắt xích quan trọng: Khi tài sản nằm trên nền tảng hoặc ví liên quan đến chủ thể ở nước ngoài, việc phong tỏa và thu hồi thường phụ thuộc vào cơ chế tương trợ tư pháp và phối hợp xuyên biên giới.

Bảo vệ nhà đầu tư bắt đầu từ thị trường có thể nhận diện được chủ thể

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đặt nguyên tắc thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo hướng thận trọng, có kiểm soát, minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Khi thị trường chính thức vận hành, các giao dịch trong hệ thống cấp phép sẽ gắn với yêu cầu nhận diện người dùng, lưu trữ dữ liệu và cơ chế giám sát chặt hơn.

Đối với người tham gia thị trường, điều này tạo ra khác biệt quan trọng so với giao dịch trên những nền tảng không xác định được pháp nhân, nơi lưu giữ tài sản hoặc cơ quan có thẩm quyền xử lý tranh chấp.

Trong trường hợp phát sinh lừa đảo hoặc chiếm đoạt, khả năng bảo vệ quyền lợi không chỉ phụ thuộc vào việc chứng minh đã mất tài sản, mà còn phụ thuộc cơ quan chức năng có xác định được địa chỉ ví, chủ thể nhận tiền và nơi tài sản đang được lưu giữ hay không.

Nghị định số 284/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, đã bổ sung cơ chế xử phạt vi phạm hành chính đối với hoạt động tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa, qua đó hoàn thiện thêm công cụ quản lý trong giai đoạn thí điểm.

Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yêu cầu đối với cơ quan quản lý vì vậy không chỉ là khuyến khích công nghệ mới, mà phải đồng thời xây dựng năng lực kiểm soát những rủi ro mới mà công nghệ tạo ra. Chính phủ đã cụ thể hóa Nghị quyết 57 bằng các chương trình hành động về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia.

Với thu hồi tài sản số, cuộc chạy đua thực chất diễn ra giữa tốc độ dịch chuyển của tài sản và tốc độ phát hiện, truy vết, phong tỏa của cơ quan chức năng. Công nghệ có thể giúp nhìn thấy dòng tiền rõ hơn, nhưng để biến dấu vết số thành tài sản thực tế trả lại cho Nhà nước, doanh nghiệp hoặc người bị hại vẫn cần một chuỗi đồng bộ từ nghiệp vụ điều tra, dữ liệu định danh, hành lang pháp lý đến hợp tác xuyên biên giới.

Bài liên quan
Tin bài khác
68 bị can bị truy tố vì mua bán trái phép hóa đơn hơn 4.503 tỷ đồng

68 bị can bị truy tố vì mua bán trái phép hóa đơn hơn 4.503 tỷ đồng

Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai truy tố 68 bị can trong đường dây mua bán trái phép hóa đơn vận hành qua 27 doanh nghiệp không có hoạt động kinh doanh thực tế. Cơ quan tố tụng xác định hơn 8.700 hóa đơn đã được bán cho 685 doanh nghiệp, thu lợi bất chính hơn 106 tỷ đồng.
PNJ bị phạt gần 2 tỷ đồng vì khai sai thuế GTGT

PNJ bị phạt gần 2 tỷ đồng vì khai sai thuế GTGT

Thuế TP. Hồ Chí Minh xử phạt PNJ gần 2 tỷ đồng do khai sai thuế GTGT dẫn đến thiếu số thuế phải nộp. Trước khi nhận quyết định xử phạt, doanh nghiệp đã kê khai bổ sung gần 10 tỷ đồng tiền thuế cùng hơn 973 triệu đồng tiền chậm nộp.
Làm giả hồ sơ phát hành chứng khoán: Đề xuất phạt 1,5 tỷ đồng

Làm giả hồ sơ phát hành chứng khoán: Đề xuất phạt 1,5 tỷ đồng

Bộ Tài chính đề xuất nâng mức xử phạt đối với nhiều vi phạm trên thị trường chứng khoán, trong đó hành vi làm giả giấy tờ chứng minh đủ điều kiện chào bán, phát hành cổ phiếu riêng lẻ và trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ có thể bị phạt tới 1,5 tỷ đồng. Dự thảo cũng bổ sung chế tài đối với doanh nghiệp phát hành, tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư nhằm tăng cường kỷ cương thị trường.
Nhìn lại vụ án Phó Đức Nam trước ngày tuyên án 16/11

Nhìn lại vụ án Phó Đức Nam trước ngày tuyên án 16/11

Sau 13 ngày xét xử và một tuần nghị án, vụ án Phó Đức Nam cùng 187 bị cáo bước đến thời điểm phán quyết. Hồ sơ tố tụng cho thấy một hệ thống lừa đảo được tổ chức theo nhiều tầng, từ tạo sàn giao dịch giả, dẫn dụ nhà đầu tư đến chuyển hóa hàng trăm tỷ đồng thành bất động sản, vàng và ngoại tệ.
Cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa lĩnh 3 năm tù trong vụ Mỏ số 2 Thanh Hóa

Cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa lĩnh 3 năm tù trong vụ Mỏ số 2 Thanh Hóa

Tòa án nhân dân TP. Hà Nội tuyên cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Giang 3 năm tù trong vụ Mỏ số 2 Thanh Hóa, sau khi xác định việc chấp thuận chuyển nhượng và cấp phép khai thác trái quy định gây thất thoát hơn 5,1 tỷ đồng tài sản Nhà nước.
Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII: Phát hiện 2.148 vụ vi phạm

Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII: Phát hiện 2.148 vụ vi phạm

Với 2.148 vụ bắt giữ được ghi nhận, cùng khối lượng lớn ma túy, tiền chất và động vật, thực vật hoang dã bị thu giữ, Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII tiếp tục khẳng định hiệu quả hợp tác thực thi pháp luật khu vực. Trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo là khai thác thông tin sau bắt giữ, lần theo các đầu mối liên quan và mở rộng điều tra những đường dây buôn lậu xuyên quốc gia.
Lạng Sơn siết kiểm soát hàng lậu trước cao điểm Tết Đinh Mùi 2027

Lạng Sơn siết kiểm soát hàng lậu trước cao điểm Tết Đinh Mùi 2027

Sau khi xử lý 413 vụ vi phạm chỉ trong tháng 10, lực lượng chức năng tỉnh Lạng Sơn đang chủ động triển khai chống buôn lậu dịp Tết Đinh Mùi 2027, tập trung kiểm soát các tuyến biên giới, cửa khẩu, điểm trung chuyển và thị trường nội địa trước khi nhu cầu hàng hóa cuối năm bước vào cao điểm.
Nghịch lý tại Tập đoàn Dương Đông: Tồn kho xăng cao, dự trữ bắt buộc lại thiếu

Nghịch lý tại Tập đoàn Dương Đông: Tồn kho xăng cao, dự trữ bắt buộc lại thiếu

Kết luận thanh tra tại Tập đoàn Dương Đông cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: một số đơn vị có lượng xăng tồn kho theo ngày vượt trên 500% mức bình quân, trong khi toàn hệ thống lại có 51 tháng liên tiếp xuất hiện ngày dự trữ thấp hơn mức tối thiểu. Hai dữ kiện này đã được chuyển Bộ Công Thương xem xét, xử lý.
Hải quan siết kiểm soát cấu kiện thép nhập khẩu

Hải quan siết kiểm soát cấu kiện thép nhập khẩu

Trước phản ánh về cấu kiện thép nhập khẩu có dấu hiệu khai báo trị giá thấp bất thường, Cục Hải quan yêu cầu tăng quản lý rủi ro, kiểm tra xuất xứ và rà soát cả các tờ khai đã thông quan, nhằm ngăn thất thu thuế và hạn chế nguy cơ cạnh tranh không bình đẳng với doanh nghiệp trong nước.
Từ hợp đồng 2,5 tỷ đến gần 76 tỷ đồng cát khai thác vượt phép

Từ hợp đồng 2,5 tỷ đến gần 76 tỷ đồng cát khai thác vượt phép

Giá trị chuyển nhượng quyền khai thác mỏ được khai tại tòa hơn 62 tỷ đồng nhưng hợp đồng chỉ thể hiện hơn 2,5 tỷ đồng. Sau khi được cấp phép, Công ty Thiên An Phát bị cáo buộc khai thác vượt gần 435.000 m³ cát, trị giá gần 76 tỷ đồng.
Nếu bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu, doanh nghiệp sẽ đối mặt cuộc chơi mới?

Nếu bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu, doanh nghiệp sẽ đối mặt cuộc chơi mới?

Sau cuộc thanh tra diện rộng tại 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, Thanh tra Chính phủ kiến nghị nghiên cứu chấm dứt Quỹ bình ổn giá hiện hành. Nếu được xem xét thực hiện, cơ chế điều hành giá sẽ dịch chuyển mạnh hơn sang dự trữ quốc gia, dự trữ bắt buộc, chính sách thuế và cạnh tranh thị trường.
Nhiều nền tảng mạng xã hội đối mặt nguy cơ bị kiện tập thể tại Australia

Nhiều nền tảng mạng xã hội đối mặt nguy cơ bị kiện tập thể tại Australia

Shine Lawyers dự kiến khởi kiện các doanh nghiệp đứng sau Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok và YouTube tại Australia, với cáo buộc thiết kế, hoạt động và cách tiếp thị của các nền tảng gây ra hoặc góp phần gây tổn thương tâm lý cho người dùng chưa thành niên.
Cựu Phó Chủ tịch Thanh Hóa bị cáo buộc gây thất thoát hơn 5 tỷ đồng

Cựu Phó Chủ tịch Thanh Hóa bị cáo buộc gây thất thoát hơn 5 tỷ đồng

Sau lần hoãn xét xử cuối tháng 10, sáng 12/11, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội mở lại phiên sơ thẩm vụ án liên quan cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Giang cùng 10 bị cáo. Cáo trạng xác định sai phạm trong quá trình chuyển nhượng, cấp phép khai thác Mỏ số 2 đã làm thất thoát tài sản Nhà nước hơn 5,1 tỷ đồng.
152 doanh nghiệp nợ bảo hiểm bị chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát

152 doanh nghiệp nợ bảo hiểm bị chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát

Nợ bảo hiểm kéo dài đang trở thành rủi ro pháp lý đáng lưu ý với doanh nghiệp khi cơ chế khởi kiện dân sự công ích bắt đầu được áp dụng. Tại TP. Hồ Chí Minh, 152 hồ sơ chậm đóng với tổng số tiền 325,52 tỷ đồng đã được chuyển sang Viện kiểm sát nhân dân khu vực để xem xét, xử lý.
Bộ Tài chính tăng giám sát doanh nghiệp để chặn mua bán hóa đơn

Bộ Tài chính tăng giám sát doanh nghiệp để chặn mua bán hóa đơn

Tình trạng lập doanh nghiệp “ma”, mua bán hóa đơn vẫn diễn ra dù hóa đơn điện tử đã được triển khai toàn quốc. Trả lời chất vấn sáng 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu giải pháp tăng kiểm tra hoạt động thực tế và ứng dụng công nghệ để định danh người đứng tên doanh nghiệp.