Nhìn lại vụ án Phó Đức Nam trước ngày tuyên án 16/11

Được biết, ngày 16/11 tới đây Tòa án nhân dân TP. Hà Nội dự kiến tuyên án sơ thẩm đối với 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam, tức Mr Pips, cùng đồng phạm. Trước thời điểm Hội đồng xét xử đưa ra phán quyết, những diễn biến tại phiên tòa đã cho thấy quy mô đặc biệt lớn của vụ án, không chỉ ở số lượng bị cáo, bị hại và tài sản bị chiếm đoạt, mà còn ở cách một hệ thống lừa đảo tài chính được tổ chức, phân công nhân sự và vận hành trong thời gian dài.

Toàn cảnh phiên tòa xét xử 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam và đồng phạm tại Tòa án nhân dân TP. Hà Nội - Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN.

Phiên tòa bắt đầu ngày 26/10 và đến ngày 8/11 đã trải qua 13 ngày xét xử, trước khi Hội đồng xét xử nghị án và ấn định ngày làm việc tiếp theo vào 16/11. Các bị cáo bị xét xử về bốn nhóm tội danh gồm “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Rửa tiền”, “Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có” và “Trốn thuế”.

Từ 36 website đến một hệ thống hơn 1.700 nhân viên

Theo cáo trạng của VKSND TP. Hà Nội, Phó Đức Nam bị xác định giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu đường dây sử dụng 36 trang web giả mạo các sàn giao dịch chứng khoán, ngoại hối quốc tế, tổ chức khoảng 40 văn phòng và sử dụng hơn 1.700 nhân viên để tìm kiếm, tiếp cận và dẫn dụ khách hàng tham gia đầu tư. Nam bị cáo buộc phải chịu trách nhiệm đối với 919 vụ lừa đảo, chiếm đoạt gần 1.560 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý trong phương thức hoạt động là các website được đặt tên và thiết kế tương tự những sàn giao dịch quốc tế, nhưng theo cáo buộc của cơ quan tố tụng, giao dịch của khách hàng không được đối ứng ra thị trường thế giới mà diễn ra trong hệ thống do nhóm điều hành kiểm soát. Khi khách hàng thua lỗ, tiền thuộc về phía vận hành sàn, tạo ra lợi ích trực tiếp cho nhóm tổ chức.

Đại diện Viện Kiểm sát trình bày bản luận tội và đề nghị mức án đối với các bị cáo trong vụ án - Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN.

Để đưa khách hàng vào hệ thống, nhân viên kinh doanh được huấn luyện theo những kịch bản có sẵn, sử dụng tài khoản mạng xã hội ảo, đóng vai chuyên gia tài chính hoặc nhà đầu tư có kinh nghiệm. Viện Kiểm sát cho biết nhóm cầm đầu còn xây dựng một tài liệu gồm 168 câu hỏi cùng nhiều phương án đối đáp, giúp nhân viên xử lý từng phản ứng của khách hàng trong quá trình mời chào, thuyết phục và thúc đẩy nạp thêm tiền.

Cơ chế dẫn dụ được tổ chức theo nhiều bước. Ở giai đoạn đầu, khách hàng có thể được cho thắng hoặc rút được tiền để củng cố niềm tin; khi số tiền đầu tư tăng lên, hệ thống sử dụng các giao dịch bất lợi, đòn bẩy cao hoặc những phương thức khác khiến tài khoản thua lỗ. Khi bị hại muốn dừng lại, nhân viên tiếp tục thúc đẩy nạp thêm tiền để “gỡ vốn”, tạo ra vòng xoáy khiến nhiều người mất thêm tài sản.

Hàng trăm tỷ đồng được chuyển thành vàng, bất động sản và ngoại tệ

Không chỉ xem xét hành vi chiếm đoạt, cơ quan tố tụng còn tập trung làm rõ cách dòng tiền sau đó được chuyển hóa thành tài sản.

Theo cáo trạng, Phó Đức Nam đã sử dụng hơn 560 tỷ đồng có nguồn gốc từ hoạt động phạm tội để mua bất động sản, vàng và ngoại tệ; trong đó khoảng 378 tỷ đồng được sử dụng mua 32 bất động sản, khoảng 141 tỷ đồng mua vàng và phần còn lại được chuyển thành USD, đô la Singapore cùng các loại tài sản khác.

Bị cáo Lê Khắc Ngọ (tức Mr Hunter) khai báo trước HĐXX - Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN.

Lê Khắc Ngọ (tức Mr Hunter), được xác định giữ vai trò lớn thứ hai trong hệ thống, quản lý nhiều văn phòng và chịu trách nhiệm đối với 287 vụ lừa đảo, với số tiền chiếm đoạt khoảng 339 tỷ đồng. Viện Kiểm sát cho rằng Ngọ còn sử dụng tiền có nguồn gốc phạm tội để mua bất động sản và lượng lớn vàng, qua đó hình thành hành vi rửa tiền độc lập với hành vi lừa đảo.

Tại phần luận tội, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị tuyên Phó Đức Nam tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, 11-12 năm tù về tội “Rửa tiền”, tổng hợp hình phạt là tù chung thân. Lê Khắc Ngọ cũng bị đề nghị mức án chung thân sau khi tổng hợp hình phạt của hai tội danh.

Bị cáo Nguyễn Hòa Bình bị đề nghị 9-10 năm tù về tội “Rửa tiền”; Nguyễn Thanh Tâm (bạn gái của Phó Đức Nam) cũng bị đề nghị 9-10 năm tù về cùng tội danh. Các bị cáo khác bị đề nghị nhiều mức án khác nhau, từ án treo đến 20 năm tù, tùy vai trò, hành vi và mức độ tham gia vào hệ thống.

Những vấn đề pháp lý chờ phán quyết của Hội đồng xét xử

Ngoài việc xác định vai trò của từng bị cáo, phiên tranh tụng còn tập trung vào một số vấn đề pháp lý quan trọng, trong đó có đề nghị giám định pháp y tâm thần đối với Phó Đức Nam và đề nghị trả hồ sơ để nhập với một vụ án khác đang được giải quyết tại Cần Thơ.

Bị cáo Nguyễn Hòa Bình bị đề nghị 9-10 năm tù về tội “Rửa tiền” - Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN.

Đối với vấn đề năng lực trách nhiệm hình sự, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng không có căn cứ chấp nhận đề nghị giám định. Cơ quan công tố viện dẫn quá trình hỏi cung, xét hỏi tại tòa, kết quả xác minh tại Trại tạm giam số 1 và thông tin khám, điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai để cho rằng Phó Đức Nam có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi khi thực hiện hành vi bị cáo buộc.

Phía luật sư bào chữa tiếp tục viện dẫn hồ sơ điều trị trước đây của bị cáo và đề nghị đánh giá tình trạng sức khỏe tâm thần theo từng giai đoạn. Đây là một trong những nội dung mà Hội đồng xét xử sẽ phải cân nhắc cùng toàn bộ chứng cứ, kết quả tranh tụng và hồ sơ vụ án trước khi ra phán quyết.

Trước khi Hội đồng xét xử nghị án, Phó Đức Nam gửi lời xin lỗi tới các bị hại, đề nghị sớm xử lý tài sản để khắc phục hậu quả và xin được hưởng mức án 30 năm tù thay cho tù chung thân như đề nghị của Viện Kiểm sát. Nhiều bị cáo khác cũng bày tỏ sự hối hận, xin giảm nhẹ hình phạt, trong khi các bị hại đề nghị Tòa phân hóa rõ những người thành khẩn, khắc phục hậu quả với những người quanh co, chối tội hoặc chưa thực hiện trách nhiệm bồi thường.

Ngày 16/11, phán quyết của Hội đồng xét xử vì vậy không chỉ xác định mức hình phạt đối với Phó Đức Nam và 187 bị cáo còn lại, mà còn giải quyết trách nhiệm dân sự, xử lý khối lượng tài sản rất lớn đã bị kê biên, phong tỏa và xác định nghĩa vụ hoàn trả cho hơn 900 bị hại.

Với quy mô hàng nghìn nhân viên, hàng chục website giả mạo, hàng trăm bị cáo và gần 1.560 tỷ đồng bị cáo buộc chiếm đoạt, vụ án Phó Đức Nam cho thấy nguy cơ của mô hình lừa đảo đầu tư tài chính được tổ chức như một doanh nghiệp thực thụ, trong đó công nghệ, tâm lý khách hàng và hệ thống bán hàng được kết hợp gần như hoàn hảo để biến những giao dịch tưởng như đầu tư chính thống thành một chuỗi chiếm đoạt có tổ chức.