Trốn đóng bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp đối diện khung phạt kịch trần 75 triệu

Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Chính thức có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, văn bản này được xem là công cụ pháp lý mạnh tay nhằm chấn chỉnh tình trạng trục lợi và xâm phạm quyền lợi người lao động.

Các đơn vị nợ bảo hiểm xã hội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015. Mức phạt đối với cá nhân có thể lên đến 7 năm tù, còn pháp nhân thương mại (doanh nghiệp) có thể bị phạt tiền đến 3 tỷ đồng (Ảnh minh họa).

Tâm điểm của Nghị định dồn lực vào việc xử lý vấn nạn chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Theo đó, cơ quan quản lý chốt mức phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng BHXH (tối đa không quá 75.000.000 đồng).

Đối với hành vi cố tình trốn đóng, khung hình phạt được đẩy lên mức từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng, kịch trần ở mức 75.000.000 đồng. Quy mô số người lao động bị vi phạm càng lớn, mức phạt ấn định càng cao, áp dụng lũy tiến từ mức dưới 10 người cho đến quy mô từ 1.000 người lao động trở lên.

Đáng chú ý, nộp phạt không có nghĩa là doanh nghiệp được rũ bỏ các trách nhiệm, nghĩa vụ khác. Chế tài khắc phục hậu quả buộc chủ sử dụng lao động phải đóng đủ số tiền gốc nợ đọng. Đi kèm với đó là doanh nghiệp sẽ bị buộc phải nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc chậm đóng, trốn đóng và số ngày chậm đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.

Ở một lĩnh vực khác, hành vi thương mại hóa trái phép dữ liệu cá nhân của người lao động cũng bị đưa vào tầm ngắm xử lý gắt gao. Các tổ chức, cá nhân có hành vi mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về người lao động sẽ phải gánh mức phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng. Ngay cả hành vi khai thác, chia sẻ, sử dụng trái phép thông tin cũng bị phạt rất nặng, lên tới 40.000.000 đồng.

Nhằm dọn dẹp môi trường tuyển dụng, chặn đứng rủi ro bóc lột sức lao động, pháp luật quy định phạt kịch khung từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn hay quảng cáo gian dối để lừa gạt người lao động.

Bên cạnh phạt tiền, tùy thuộc vào tính chất vi phạm, các cá nhân, tổ chức làm sai còn đối diện hàng loạt hình thức phạt bổ sung như tịch thu tang vật, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc thậm chí trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.