Nghị định 349/2026/NĐ-CP: Một báo giá cũng có thể lập gói thầu – nhưng mỗi con số đều để lại “dấu vết”

Một trong những thay đổi có tác động trực tiếp nhất tới doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ nằm ngay tại Điều 1 Nghị định 349. Từ nay, chuyện “xin báo giá” không còn đơn thuần là trao đổi thương mại giữa nhà cung cấp và bên mua; báo giá trở thành một mắt xích trong dữ liệu lập giá gói thầu và có thể được kiểm tra về cạnh tranh, bán phá giá hoặc nâng khống.

Nghị định 349/2026/NĐ-CP: Một báo giá cũng có thể lập gói thầu – nhưng mỗi con số đều để lại “Dấu vết”

Tối thiểu một báo giá – nhưng phải đưa nhu cầu ra thị trường

Điều 1 Nghị định 349 sửa đổi điểm d khoản 2 Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP theo hướng chỉ cần tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích thu thập nhiều hơn một. Tuy nhiên, chủ đầu tư phải đăng tải yêu cầu báo giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, và đơn vị quan tâm gửi báo giá trên hệ thống trong thời hạn tối thiểu 03 ngày làm việc.

Khi có nhiều báo giá, chủ đầu tư có thể lấy giá trung bình. Nếu một báo giá hoặc hạng mục cao hoặc thấp hơn 30% giá trung bình, chủ đầu tư có quyền loại trừ khi tính lại giá trung bình.

Tác động đối với SME khá rõ. Doanh nghiệp ở ngoài “danh sách nhà cung cấp quen” vẫn có cơ hội nhìn thấy yêu cầu báo giá trên hệ thống và tham gia. Nhưng điều đó cũng khiến giá chào dễ bị so sánh hơn.

Khuyến nghị thực tế là doanh nghiệp phải có hồ sơ giải trình cấu thành giá: giá đầu vào, logistics, thuế, bảo hành, dịch vụ sau bán hàng. Khi báo giá lệch đáng kể với thị trường, lý do phải có khả năng chứng minh được.

Nhà cung cấp phải tự chịu trách nhiệm về giá mình gửi

Cũng tại Điều 1, Nghị định quy định đơn vị cung cấp báo giá chịu trách nhiệm bảo đảm giá phù hợp với khả năng cung cấp và không vi phạm pháp luật về cạnh tranh, bán phá giá hoặc nâng khống giá. Chủ đầu tư đã thực hiện đúng quy trình công khai, minh bạch thì không phải chịu trách nhiệm thay cho hành vi vi phạm của đơn vị cung cấp báo giá.

Đây là sự dịch chuyển rủi ro đáng chú ý. Nhà cung cấp không còn có thể coi báo giá là tài liệu “tham khảo không ràng buộc”. Nếu báo giá được sử dụng để hình thành giá gói thầu, thông tin sai lệch có thể tạo rủi ro pháp lý cho chính doanh nghiệp.

Với doanh nghiệp nhỏ, cần tách quyền gửi báo giá khỏi nhân viên kinh doanh thông thường. Những báo giá gửi vào hệ thống mua sắm công nên được duyệt nội bộ, lưu căn cứ giá và xác định rõ thời hạn hiệu lực.

Mua sắm y tế: thời gian dài hơn, cơ chế giá có đặc thù riêng

Đối với thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế và linh kiện liên quan, Điều 1 yêu cầu đăng tải yêu cầu báo giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, với thời gian tiếp nhận tối thiểu 10 ngày. Khi có từ hai báo giá trở lên, chủ đầu tư được lựa chọn báo giá cao nhất nếu phù hợp khả năng tài chính và yêu cầu chuyên môn.

Cơ chế này cho thấy “giá thấp nhất” không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với phương án phù hợp nhất, nhất là khi chất lượng, cấu hình, tính tương thích và yêu cầu chuyên môn có vai trò quyết định.

Với nhà cung cấp nhỏ trong ngành y tế, cạnh tranh vì thế không nên chỉ bằng giá. Hồ sơ kỹ thuật, khả năng giao hàng, bảo hành và năng lực chứng minh tính phù hợp sẽ quyết định chất lượng của báo giá.

Nghị định 349 làm cho thị trường báo giá trở nên mở hơn nhưng đồng thời có khả năng truy vết cao hơn. Một báo giá có thể đủ để tham chiếu, nhưng một báo giá sai có thể tạo rủi ro lớn hơn trước. Với doanh nghiệp, quản trị báo giá cần được nâng từ thao tác bán hàng thành một quy trình tuân thủ: có phê duyệt, có căn cứ, có dữ liệu lưu giữ và có người chịu trách nhiệm.