| Thông tư 77/2026/TT-BXD: Chứng chỉ thuyền viên thay đổi gì từ ngày 1/12/2026? Thông tư 77/2026/TT-BXD: Chủ tàu có được giảm định biên thuyền viên từ 1/12/2026? |
Thông tư 77/2026/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 01/12/2026 nhưng không yêu cầu toàn bộ thuyền viên đồng loạt đổi chứng chỉ đang còn giá trị. Quy định chuyển tiếp này giúp doanh nghiệp tránh xáo trộn nhân sự không cần thiết. Tuy nhiên, hồ sơ cấp lại, điều kiện kinh nghiệm và trách nhiệm xác nhận thời gian thực tập vẫn đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ. Với chủ tàu, chuẩn bị trước không chỉ giúp giảm chi phí hành chính mà còn hạn chế nguy cơ thiếu nhân sự đủ điều kiện khi triển khai hợp đồng vận chuyển.
Chứng chỉ cũ được bảo lưu: Đừng tự tạo ra một đợt đổi giấy tờ tốn kém
Theo khoản 1 Điều 69 Thông tư 77/2026/TT-BXD, văn bản có hiệu lực từ ngày 01/12/2026.
Khoản 2 Điều 69 xác định Thông tư 20/2023/TT-BGTVT hết hiệu lực từ cùng thời điểm.
Nhưng việc thay văn bản không đồng nghĩa tất cả giấy tờ đã cấp phải làm lại.
Khoản 1 Điều 70 quy định chứng chỉ chuyên môn, giấy công nhận, giấy xác nhận, giấy chứng nhận huấn luyện viên chính và giấy chứng nhận định biên an toàn tối thiểu đã cấp trước ngày 01/12/2026 tiếp tục có giá trị đến hết thời hạn ghi trên giấy hoặc cho đến khi thực hiện cấp lại.
Đây là cơ chế chuyển tiếp quan trọng đối với doanh nghiệp vận tải biển.
Nếu chủ tàu hiểu sai rằng chứng chỉ cấp theo Thông tư 20/2023/TT-BGTVT phải đồng loạt đổi mới từ ngày 01/12, doanh nghiệp có thể phát sinh chi phí hồ sơ và bố trí lao động không cần thiết.
Khoản 2 Điều 70 cũng quy định thuyền viên đã tham gia thực tập sĩ quan và được ghi nhận trong Sổ ghi nhận huấn luyện trước ngày hiệu lực tiếp tục thực hiện theo Thông tư 20/2023/TT-BGTVT.
Theo khoản 3 Điều 70, những hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ, giấy công nhận, giấy xác nhận thuộc phạm vi quy định đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận trước ngày hiệu lực tiếp tục được giải quyết theo quy định cũ.
Như vậy, cần phân biệt chứng chỉ còn hiệu lực, hồ sơ đã tiếp nhận và hồ sơ phát sinh sau ngày 01/12/2026.
Đối với doanh nghiệp, kiểm tra đúng tình trạng hồ sơ sẽ thiết thực hơn việc yêu cầu toàn bộ thuyền viên làm lại giấy tờ chỉ để phòng ngừa chung chung.
![]() |
| Thông tư 77/2026/TT-BXD: Chứng chỉ thuyền viên cũ có phải đổi từ 1/12/2026? |
Chứng chỉ hết hạn: Không phải cứ nộp hồ sơ là được cấp lại
Việc chứng chỉ cũ được bảo lưu không làm mất đi các điều kiện cấp lại khi chứng chỉ hết hoặc sắp hết hạn.
Khoản 2 Điều 41 quy định đối với Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn hết hạn không quá 5 năm hoặc sắp hết hạn dưới một năm, thuyền viên phải đáp ứng điều kiện về kinh nghiệm đảm nhiệm chức danh.
Theo điểm a khoản 2 Điều 41, một phương án là có tổng thời gian đảm nhiệm chức danh ít nhất 12 tháng trong 5 năm ngay trước ngày đề nghị hoặc 3 tháng trong 6 tháng ngay trước ngày đề nghị.
Trường hợp không đáp ứng, điểm b khoản 2 Điều 41 quy định phương án tập sự hoặc thi phù hợp.
Với chứng chỉ hết hạn từ 5 năm trở lên, khoản 3 Điều 41 xác định điều kiện khác nhau giữa nhóm thủy thủ, thợ máy, thợ kỹ thuật điện và nhóm sĩ quan, thuyền trưởng, máy trưởng.
Điều 42 tiếp tục quy định việc cấp lại chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ. Tùy loại chứng nhận, thuyền viên có thể phải đáp ứng điều kiện thời gian đi biển, hoàn thành huấn luyện duy trì năng lực, kiểm tra đánh giá hoặc học lại.
Điều đó cho thấy doanh nghiệp không thể chỉ lập danh sách ngày hết hạn rồi chờ đến sát ngày mới yêu cầu người lao động đi gia hạn.
Cần quản lý cả thời gian đi biển, chức danh đã đảm nhiệm và loại hình huấn luyện.
Đối với doanh nghiệp nhỏ có ít nhân sự dự phòng, một chứng chỉ hết hạn nhưng chưa đáp ứng điều kiện cấp lại có thể ảnh hưởng lịch thay ca.
Khuyến nghị là rà soát trước các chứng chỉ sắp hết hạn trong năm 2027, xác định từng trường hợp cần huấn luyện, tập sự hoặc thi, đồng thời đưa chi phí này vào kế hoạch nhân sự.
Xác nhận thời gian thực tập: Một chữ ký có thể ảnh hưởng cả hồ sơ năng lực
Bên cạnh chứng chỉ, Thông tư 77 còn quy định trách nhiệm đối với việc thực tập trên tàu biển.
Theo khoản 1, 2 Điều 65, cơ sở đào tạo, huấn luyện xây dựng kế hoạch và liên hệ chủ tàu để bố trí học viên thực tập theo chương trình.
Điều 66 quy định chủ tàu tiếp nhận, bố trí nơi ăn ở, tạo điều kiện thực tập; xác nhận thời gian thực tập trong Sổ thuyền viên, khai báo bằng phương thức điện tử vào cơ sở dữ liệu quản lý thuyền viên và chịu trách nhiệm về nội dung xác nhận.
Theo khoản 2 Điều 67, thuyền trưởng, máy trưởng và sĩ quan hàng hải có trách nhiệm hướng dẫn, huấn luyện, xác nhận và đánh giá kết quả thực tập.
Khoản 3 Điều 67 quy định thuyền trưởng xác nhận thời điểm học viên xuống tàu, rời tàu trong Sổ thuyền viên và chịu trách nhiệm về xác nhận đó.
Đây là những quy định không thể xem nhẹ.
Thời gian đi biển và thực tập là căn cứ quan trọng để xét điều kiện chuyên môn cho nhiều chức danh. Nếu thông tin xác nhận thiếu chính xác, việc thẩm tra hồ sơ sau này có thể phát sinh vướng mắc.
Đối với chủ tàu, việc tiếp nhận học viên phải đi cùng phân công người hướng dẫn, ghi nhận thời gian, đánh giá thực tế và lưu trữ dữ liệu.
Doanh nghiệp không nên xác nhận hình thức thời gian thực tập chỉ để giúp hoàn thiện hồ sơ. Làm như vậy có thể tạo rủi ro về tính trung thực của chứng cứ chuyên môn.
Chuyển tiếp thuận lợi phải đi cùng quản trị nhân sự thực chất
Thông tư 77/2026/TT-BXD cho phép tiếp tục sử dụng chứng chỉ và hồ sơ hợp lệ theo cơ chế chuyển tiếp, giúp hạn chế xáo trộn nhân sự khi áp dụng quy định mới.
Tuy nhiên, trách nhiệm của chủ tàu không dừng ở việc kiểm tra chứng chỉ còn hạn.
Doanh nghiệp cần quản lý điều kiện cấp lại, kinh nghiệm đi biển, hoạt động thực tập và tính chính xác của hồ sơ.
Một đội tàu muốn khai thác ổn định phải được hỗ trợ bởi hệ thống quản trị nhân sự đủ tin cậy. Đối với chủ tàu, chuẩn bị trước chính là cách giảm chi phí phát sinh và bảo vệ khả năng thực hiện hợp đồng.
