| Thông tư 56/2026/TT-NHNN: Kinh doanh vàng thay đổi gì, doanh nghiệp cần lưu ý? Thông tư 56/2026/TT-NHNN: Cấp phép xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu có gì mới? |
Thông tư 56/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 19/10/2026, nhưng không phải mọi loại báo cáo kinh doanh vàng đều lập tức chuyển sang mẫu mới. Những quy định chuyển tiếp khác nhau giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp đặt ra yêu cầu tổ chức dữ liệu đặc biệt cẩn trọng. Với doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu vàng, áp lực không chỉ là nộp báo cáo đúng kỳ mà còn phải chứng minh sự thống nhất giữa giấy phép, giao dịch, sản xuất và tồn kho. Trong khi đó, các tiệm vàng nhỏ cũng phải thích ứng với yêu cầu minh bạch thanh toán theo khuôn khổ pháp luật mới.
Thông tư đã có hiệu lực, vì sao một số báo cáo vẫn theo mẫu cũ?
Điểm dễ nhầm lẫn nhất nằm ở Điều 10 Thông tư 56/2026/TT-NHNN.
Khoản 1 Điều 10 xác định văn bản có hiệu lực từ ngày 19/10/2026, nhưng việc báo cáo, kết nối thông tin theo Phụ lục 22 và Phụ lục 26 có lộ trình riêng.
Theo điểm a khoản 2 Điều 10, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực báo cáo quý III/2026 theo Thông tư 34/2025/TT-NHNN. Từ kỳ báo cáo quý IV/2026 và năm 2026, cơ quan này chuyển sang thực hiện theo Thông tư 56.
Đối với doanh nghiệp và ngân hàng thương mại được cấp giấy phép xuất nhập khẩu vàng miếng hoặc nhập khẩu vàng nguyên liệu thuộc diện quy định, điểm b khoản 2 Điều 10 xác định các kỳ báo cáo tháng 10, 11, 12/2026 và năm 2026 vẫn theo Thông tư 34.
Chỉ từ kỳ tháng 01/2027 và báo cáo năm 2027, việc báo cáo, kết nối thông tin theo mẫu tương ứng mới thực hiện theo Thông tư 56.
Đây không phải chi tiết kỹ thuật có thể bỏ qua.
Nếu doanh nghiệp chuyển mẫu quá sớm hoặc tiếp tục sử dụng mẫu cũ sau mốc chuyển tiếp, bộ phận báo cáo có thể phải kiểm tra, chỉnh sửa và gửi lại dữ liệu.
Nguy cơ càng đáng chú ý đối với đơn vị có nhiều chi nhánh, kho hoặc hoạt động giao dịch trên nhiều địa bàn.
Khuyến nghị thực tế là xây dựng lịch tuân thủ riêng cho từng loại báo cáo, trong đó ghi rõ kỳ áp dụng, biểu mẫu, đơn vị tổng hợp và cơ quan nhận.
Ngày có hiệu lực của văn bản không thể thay thế việc đọc từng điều khoản chuyển tiếp.
![]() |
| Thông tư 56/2026/TT-NHNN: Báo cáo kinh doanh vàng thay đổi thế nào từ năm 2027? |
Dữ liệu vàng phải khớp: Báo cáo không còn là việc riêng của kế toán
Điều 7 Thông tư 56 sửa đổi khoản 3 Điều 29 Thông tư 34, phân định chế độ báo cáo theo từng nhóm doanh nghiệp.
Theo điểm a khoản 3 Điều 29 được sửa đổi, doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu để thực hiện hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với nước ngoài và xuất khẩu sản phẩm gia công báo cáo theo Phụ lục 05a.
Điểm b khoản 3 Điều 29 quy định doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ xuất khẩu báo cáo theo Phụ lục 05b.
Điểm c khoản 3 Điều 29 quy định doanh nghiệp khai thác vàng thuộc những trường hợp được cấp phép tương ứng báo cáo theo Phụ lục 08.
Riêng Phụ lục 26 yêu cầu doanh nghiệp, ngân hàng thương mại thuộc phạm vi mẫu báo cáo theo dõi hạn mức được cấp, giấy phép, hoạt động xuất nhập khẩu, hạn mức còn lại, vàng nguyên liệu sử dụng và lượng tồn kho.
Những chỉ tiêu này đòi hỏi dữ liệu được tổng hợp từ nhiều bộ phận.
Số liệu trên giấy phép có thể nằm ở bộ phận pháp chế; chứng từ hải quan thuộc bộ phận xuất nhập khẩu; lượng nguyên liệu đưa vào sản xuất do nhà máy theo dõi; còn hàng tồn và giá trị giao dịch do kho, kế toán quản lý.
Nếu mỗi bộ phận sử dụng một cách ghi nhận khác nhau, doanh nghiệp sẽ khó giải trình khi số liệu không khớp.
Đáng chú ý, khoản 3 Điều 8 Thông tư 56, sửa đổi khoản 6 Điều 32 Thông tư 34, xác định trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng và việc chấp hành quy định về giấy phép, hạn mức, báo cáo, sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu.
Vì vậy, quản trị dữ liệu phải được tổ chức từ khi phát sinh giao dịch, không nên chờ đến ngày lập báo cáo.
Tiệm vàng nhỏ và ngưỡng thanh toán 5 triệu đồng: Chi phí thích ứng nằm ở đâu?
Đối với hộ kinh doanh và cửa hàng vàng bạc, không phải mọi biểu mẫu xuất nhập khẩu tại Thông tư 56 đều áp dụng trực tiếp.
Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh vàng nói chung còn chịu những thay đổi quan trọng tại Nghị định 390/2026/NĐ-CP.
Cụ thể, khoản 4 Điều 1 Nghị định 390, sửa đổi khoản 10 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP, quy định việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 05 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo pháp luật.
Đây là nội dung có tác động trực tiếp tới phương thức giao dịch tại cửa hàng, nhất là các cơ sở quen nhận tiền mặt.
Nhưng cần nói rõ: ngưỡng 05 triệu đồng là quy định của Nghị định 390, không phải do Thông tư 56 tự đặt ra.
Với hộ kinh doanh, việc chuyển sang phương thức thanh toán phù hợp có thể phát sinh nhu cầu tổ chức lại khâu bán hàng, hướng dẫn khách hàng và đối chiếu dòng tiền.
Ở góc độ quản lý, việc tăng khả năng truy xuất thanh toán hỗ trợ minh bạch giao dịch. Ở góc độ kinh doanh, yêu cầu mới cũng đòi hỏi cơ sở nhỏ thích ứng về kỹ năng vận hành và chứng từ.
Khoản 1 Điều 9 Thông tư 56 đồng thời bãi bỏ Điều 3, Điều 13 và Điều 22 của Thông tư 34. Việc rà soát các quy trình nội bộ sử dụng căn cứ cũ là cần thiết đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi liên quan.
Điều quan trọng là không đồng nhất việc bãi bỏ một thủ tục với miễn trừ toàn bộ nghĩa vụ quản lý kinh doanh vàng.
Minh bạch thị trường không nên trở thành gánh nặng vì dữ liệu thiếu đồng bộ
Thông tư 56 đặt ra các mốc chuyển tiếp và điều chỉnh chế độ báo cáo cần được doanh nghiệp thực hiện chính xác.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu vàng, khả năng đối chiếu giấy phép, hạn mức, khối lượng giao dịch và tồn kho là nền tảng để giảm rủi ro khi thanh tra, kiểm tra.
Đối với tiệm vàng nhỏ, thích ứng với quy định thanh toán và quản lý chứng từ là yêu cầu thực tế trong khuôn khổ pháp luật hiện hành.
Thách thức của chính sách không chỉ là tăng minh bạch, mà còn phải hạn chế chi phí phát sinh do quy trình không rõ ràng hoặc dữ liệu thiếu liên thông.
Một thị trường vàng vận hành lành mạnh cần cả hai yếu tố: cơ quan quản lý có thông tin đủ tin cậy và doanh nghiệp có quy định đủ rõ để tuân thủ.
