| Bài liên quan |
| Đề xuất bỏ án tử hình với tội tham ô, nhận hối lộ và 6 tội danh khác |
| Từ 1/7 Việt Nam còn 10 tội danh chịu án tử hình |
Chiều 20/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi) với 463/472 đại biểu có mặt tán thành. Bộ luật gồm 417 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Bộ luật là thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Theo đó, thay vì 10 tội danh như quy định hiện hành, hình phạt cao nhất này chỉ được giữ lại đối với 4 tội, gồm: Phản bội Tổ quốc; giết người; khủng bố; sản xuất trái phép chất ma túy.
Sáu tội danh được bỏ hình phạt tử hình gồm: Bạo loạn; mua bán trái phép chất ma túy; hiếp dâm người dưới 16 tuổi; chống loài người; tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân. Trong đó, hành vi khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân được nhập vào tội khủng bố.
![]() |
| Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh |
Trước khi dự thảo được thông qua, đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi nhận được nhiều ý kiến thảo luận, bày tỏ quan điểm khác nhau từ các đại biểu Quốc hội.
Giải trình về nội dung này, Chính phủ cho biết chưa có căn cứ thuyết phục chứng minh hình phạt tử hình có tác dụng ngăn chặn tội phạm mua bán trái phép chất ma túy hiệu quả hơn so với hình phạt tù chung thân.
Theo đánh giá của Chính phủ, đối với loại tội phạm hoạt động bí mật, vì mục đích lợi nhuận rất lớn, người phạm tội thường tin rằng hành vi của mình sẽ không bị phát hiện, thay vì cân nhắc sự khác biệt giữa hình phạt tử hình và tù chung thân trước khi thực hiện hành vi phạm tội.
Do đó, biện pháp răn đe hiệu quả hơn là nâng cao năng lực điều tra, phát hiện và xử lý kịp thời; triệt phá tận gốc các đường dây tội phạm, truy bắt đúng đối tượng chủ mưu, cầm đầu, đồng thời tước bỏ toàn bộ lợi ích kinh tế có được từ hành vi phạm tội.
Chính phủ cũng cho rằng việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, nhưng tiếp tục duy trì hình phạt này đối với tội sản xuất trái phép chất ma túy, phù hợp với thực tiễn áp dụng pháp luật. Cách tiếp cận này đồng thời thể hiện sự phân hóa về tính chất, mức độ nguy hiểm và yếu tố chủ quan của người phạm tội giữa hai hành vi.
Thực tiễn đấu tranh phòng, chống ma túy cho thấy không ít trường hợp phạm tội chưa nhận thức đầy đủ quy định pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt hoặc ép buộc. Những đối tượng này vẫn có khả năng được cảm hóa, giáo dục và cải tạo. Vì vậy, việc áp dụng hình phạt tử hình trong mọi trường hợp mua bán trái phép chất ma túy được đánh giá là chưa thực sự phù hợp.
Theo số liệu của Bộ Công an, giai đoạn 2020-2024, bình quân mỗi năm, các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ hơn 20.000 vụ với trên 31.000 đối tượng phạm tội về ma túy. Riêng năm 2025, lực lượng chức năng điều tra, khám phá 21.998 vụ, bắt giữ 44.354 đối tượng.
Từ đầu năm 2026 đến tháng 9/2026, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy trên toàn quốc tiếp tục đấu tranh, khám phá 17.633 vụ, bắt giữ 35.380 đối tượng, thu giữ khối lượng lớn các loại ma túy.
Đáng chú ý, khoảng 30% đối tượng mua bán trái phép chất ma túy là người dân tộc thiểu số, sinh sống tại các vùng đặc biệt khó khăn. Gần 30% số vụ án ghi nhận tình trạng các đối tượng sử dụng vũ khí chống trả quyết liệt khi bị lực lượng chức năng vây bắt. Những năm gần đây, định lượng ma túy trong nhiều vụ án đều vượt mức cao nhất của khung hình phạt có quy định tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.
Đối với đề xuất bỏ hình phạt tử hình về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Chính phủ khẳng định đây vẫn là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, cần được xử lý nghiêm minh.
Tuy nhiên, xét trong tương quan với các tội danh còn duy trì hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người, cơ quan soạn thảo nhận định tính chất hậu quả và mức độ nguy hiểm của hai loại hành vi có sự khác biệt. Vì vậy, việc tiếp tục duy trì hình phạt tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi chưa bảo đảm tính tương quan trong chính sách hình phạt.
Báo cáo giải trình cũng nêu rõ, trường hợp hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi trực tiếp dẫn đến cái chết của nạn nhân, người phạm tội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người và chịu hình phạt tử hình nếu hành vi đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.
Việc điều chỉnh phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự (sửa đổi) thể hiện định hướng phân hóa trách nhiệm hình sự, bảo đảm tương xứng giữa tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và hình phạt, đồng thời tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
