Sáng 20/11/2026, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, với 475/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Luật gồm 7 chương, 66 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2027, trừ quy định tại khoản 2 Điều 65.
Điểm đáng chú ý là việc nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên 20%-50% giá khởi điểm. Cùng với quy định này, Luật bổ sung các biện pháp xử lý hành vi từ chối kết quả đấu giá, tăng trách nhiệm của người tham gia và hoàn thiện cơ chế đấu giá trực tuyến.
Nâng tiền đặt trước để hạn chế trả giá cao rồi bỏ cọc
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, mức tiền đặt trước 20%-50% đã được xem xét trên cơ sở thực tiễn tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất. Đây là giải pháp nhằm khắc phục tình trạng một số người tham gia trả giá cao bất thường, sau đó không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, khiến kết quả đấu giá bị hủy và ảnh hưởng đến thị trường bất động sản.
![]() |
| Theo luật hiện hành, tiền đặt trước khi đấu giá đất ở từ 5% đến 20% giá khởi điểm. Tuy nhiên, để khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, từ tháng 1/2026, Chính phủ đã nâng mức này lên 10-50% - Ảnh minh họa. |
Tuy nhiên, việc nâng tiền đặt trước cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền tiếp cận của người có nhu cầu sử dụng đất thực sự. Vì vậy, khoản 10 Điều 35 giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, phù hợp với tính chất tài sản và điều kiện thực tế từng địa phương, tránh tạo rào cản tài chính bất hợp lý.
Theo báo cáo của Chính phủ, kết quả thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố thường xuyên tổ chức đấu giá đất ở cho thấy các biện pháp nâng tiền đặt trước, hủy kết quả và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết 66.11/2026/NQ-CP đã bước đầu phát huy tác dụng.
Tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do người trúng đấu giá không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng đầu năm 2026. Đáng chú ý, trong cùng hai kỳ thống kê, tổng số thửa, lô đất đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889. Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả cũng giảm từ 35 xuống còn 11.
Những số liệu này cho thấy dấu hiệu tích cực trong việc hạn chế bỏ cọc, dù hai giai đoạn thống kê có độ dài khác nhau nên không thể chỉ dựa vào số trường hợp tuyệt đối để đánh giá toàn bộ hiệu quả chính sách. Việc áp dụng mức tiền đặt trước cao hơn cần tiếp tục được theo dõi cùng với tỷ lệ đấu giá thành, số người tham gia và khả năng tiếp cận của người dân.
Ngăn thông đồng, bổ sung trường hợp bị cấm đấu giá
Một thay đổi khác là quy định người đã đăng ký và tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm đã công bố. Theo giải trình của Chính phủ, cơ chế này nhằm ngăn ngừa tình trạng nhiều người đăng ký tham gia nhưng đồng loạt không trả giá, khiến cuộc đấu giá không thành, kéo dài quá trình xử lý tài sản và tạo điều kiện cho hành vi dìm giá.
![]() |
| Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) - Ảnh: quochoi.vn |
Quy định không buộc người tham gia phải trả cao hơn giá khởi điểm. Trường hợp nhiều người cùng chấp nhận mức giá khởi điểm mà không có ai trả cao hơn, người trúng đấu giá được xác định bằng hình thức bốc thăm công khai dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá.
Nếu tất cả người tham dự từ chối bốc thăm, cuộc đấu giá được xác định không thành. Người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả và bị xử lý tiền đặt trước theo quy định, qua đó gắn trách nhiệm của người tham gia với quyết định đăng ký đấu giá.
Đối với các hành vi vi phạm, Điều 58 bổ sung hai trường hợp bị áp dụng biện pháp cấm tham gia đấu giá là từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá. Các trường hợp này được bổ sung bên cạnh hành vi vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá.
Việc mở rộng các trường hợp bị cấm nhằm xử lý hành vi vi phạm phát sinh ở nhiều giai đoạn của quá trình đấu giá. Qua đó, cơ quan quản lý có thêm công cụ ngăn chặn việc cố tình đẩy giá lên cao, sau đó từ chối hoàn tất giao dịch để trục lợi hoặc gây xáo trộn thị trường.
Đẩy mạnh đấu giá trực tuyến, bảo vệ người mua ngay tình
Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) tiếp tục hoàn thiện cơ chế đấu giá trực tuyến nhằm tăng tính công khai, minh bạch và khả năng giám sát. Thay vì quy định cứng ngưỡng giá khởi điểm 200 triệu đồng đối với một số tài sản công bắt buộc đấu giá trực tuyến, Luật giao Chính phủ quy định mức giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm phù hợp với điều kiện hạ tầng và thực tiễn.
Theo quy định được thông qua, hai nhóm tài sản thuộc diện bắt buộc đấu giá qua Hệ thống đấu giá trực tuyến quốc gia gồm một số tài sản công theo phạm vi, ngưỡng giá do Chính phủ quy định và quyền sử dụng đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc phê duyệt dự án đầu tư. Đối với những tài sản khác, trong đó có đất ở giao cho cá nhân, Luật khuyến khích áp dụng đấu giá trực tuyến.
Theo báo cáo giải trình, từ khi vận hành vào tháng 9/2026, Hệ thống đấu giá trực tuyến đã cấp 1.071 tài khoản, niêm yết 202 thông báo lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá và 63 thông báo đấu giá. Hệ thống đã tổ chức thành công 5 cuộc đấu giá, với tổng giá trúng hơn 16,5 tỷ đồng, cao hơn giá khởi điểm trên 3,9 tỷ đồng.
Bên cạnh đổi mới phương thức tổ chức, Luật tăng cường bảo vệ quyền lợi của người mua tài sản đấu giá ngay tình. Theo Điều 7, trường hợp bản án, quyết định liên quan đến tài sản bị sửa đổi hoặc hủy bỏ sau khi đấu giá thành, nếu trình tự, thủ tục đấu giá được thực hiện đúng pháp luật thì quyền sở hữu của người mua ngay tình tiếp tục được bảo vệ.
Đối với trường hợp kết quả đấu giá bị hủy do vi phạm trình tự, thủ tục, Điều 61 quy định các bên khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả tài sản đã nhận; nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền. Bên gây thiệt hại có trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.
Việc hoàn thiện Luật Đấu giá tài sản hướng tới tăng kỷ luật trong hoạt động đấu giá, hạn chế đầu cơ, thông đồng và bỏ cọc, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của khung tiền đặt trước 20%-50% sẽ phụ thuộc đáng kể vào các tiêu chí áp dụng cụ thể, công tác giám sát và khả năng cân bằng giữa yêu cầu ngăn chặn vi phạm với quyền tham gia đấu giá của người dân.
