Hơn 18.000 căn nhà ở cho thuê, hướng đến giải bài toán an cư dài hạn

Nhà ở cho thuê được xác định là hướng đi dài hạn

Theo thông tin tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản ngày 13/10/2026, Bộ Xây dựng dự báo cả nước có thể hoàn thành 18.049 căn nhà ở cho thuê trong năm nay, đạt 105% kế hoạch. Tuy nhiên, đến hết quý III, số căn hoàn thành mới đạt 8.314 căn, tương đương 48% kế hoạch năm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, trong thời kỳ phát triển mới, tiếp cận nhà ở an toàn phù hợp với khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và thước đo của tiến bộ xã hội - Ảnh: TTXVN.

Khoảng cách giữa kết quả thực hiện và dự báo cuối năm cho thấy những tháng còn lại có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành chỉ tiêu. Đây không chỉ là yêu cầu về tiến độ xây dựng, mà còn là phép thử đối với năng lực tổ chức thực hiện chính sách nhà ở cho thuê của các bộ, ngành, địa phương và chủ đầu tư.

Chủ trương phát triển nhà ở cho thuê đã được xác định trong Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới. Tiếp đó, Thông báo số 64-TB/VPTW ngày 22/5/2026 về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với một số cơ quan tiếp tục đặt ra định hướng phát triển nhà ở trong giai đoạn tới.

Trên cơ sở đó, Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp về quy hoạch, quỹ đất, nguồn vốn, cơ chế ưu đãi và quản lý vận hành. Tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu rà soát quỹ đất, khai thác hiệu quả nhà ở thuộc tài sản công đang sử dụng kém hiệu quả, đồng thời nghiên cứu mô hình nhà cho thuê quy mô lớn với giá thuê dài hạn phù hợp khả năng chi trả của người dân.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 30/9/2026 của Chính phủ đã giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê cho các địa phương giai đoạn 2026–2030. Trong tổng chỉ tiêu 899.857 căn, nhà ở cho thuê được giao 191.023 căn; phần còn lại là nhà ở xã hội để bán và cho thuê mua. Nghị quyết đồng thời yêu cầu các địa phương hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu được giao, đưa nhiệm vụ này vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.

Những chỉ đạo này cho thấy nhà ở cho thuê không còn chỉ được nhìn nhận như một phân khúc bổ sung của thị trường bất động sản. Đây là hướng phát triển có ý nghĩa lâu dài đối với an sinh xã hội, khả năng ổn định cuộc sống của người lao động và sự phát triển bền vững của các đô thị, khu công nghiệp.

Vượt chỉ tiêu phải đi cùng khả năng chi trả

Một trong những hạn chế của thị trường nhà ở hiện nay là cơ cấu sản phẩm còn thiên về nhà ở để bán, trong khi nguồn cung cho thuê dài hạn với mức giá phù hợp vẫn thiếu so với nhu cầu. Báo Điện tử Chính phủ đã chỉ rõ sự lệch pha này khi thông tin về chỉ đạo phát triển nhà ở cho thuê trong tháng 5/2026.

Theo Bộ Xây dựng, công tác phát triển nhà ở cho thuê bước đầu đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận và dự kiến sẽ vượt chỉ tiêu hoàn thành so với kế hoạch được giao - Ảnh minh họa.

Với người lao động có thu nhập trung bình và thấp, nhu cầu trước mắt không nhất thiết là sở hữu một căn nhà. Điều họ cần có thể đơn giản hơn: một nơi ở an toàn, chi phí vừa sức, gần nơi làm việc và có thể duy trì ổn định trong nhiều năm.

Bởi vậy, số căn hoàn thành là chỉ tiêu cần thiết nhưng chưa đủ để phản ánh hiệu quả chính sách. Một dự án có thể hoàn thành đúng tiến độ, song nếu giá thuê vượt quá khả năng chi trả, nằm xa khu công nghiệp hoặc thiếu trường học, cơ sở y tế và phương tiện giao thông thuận tiện, khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế sẽ bị hạn chế.

Phát triển nhà ở cho thuê cần được đánh giá đồng thời trên nhiều phương diện: số lượng căn hoàn thành và đưa vào sử dụng; mức giá thuê so với thu nhập của nhóm thụ hưởng; chất lượng công trình, an toàn phòng cháy, chữa cháy; khả năng kết nối hạ tầng; chi phí quản lý vận hành và tính ổn định của hợp đồng thuê.

Cách tiếp cận này cũng giúp tránh tình trạng chạy theo chỉ tiêu xây dựng mà chưa quan tâm đầy đủ đến hiệu quả sử dụng sau đầu tư. Mục tiêu cuối cùng của chính sách không phải chỉ tạo ra thêm công trình, mà là giúp người dân có nơi ở phù hợp và duy trì được cuộc sống ổn định.

Gỡ nút thắt về đất đai, vốn và cơ chế đầu tư

Để nhà ở cho thuê phát triển bền vững, cần giải quyết những điều kiện quyết định tính khả thi của dự án. Trong đó, quỹ đất có vị trí thuận lợi, nguồn vốn dài hạn và cơ chế đủ sức thu hút nhà đầu tư là các yếu tố quan trọng.

Các khu nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê tập trung quy mô lớn cần bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội; bố trí tại các vị trí thuận lợi kết nối với hệ thống giao thông công cộng; đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị nhằm phục vụ người thu nhập thấp và công nhân lao động tại các khu, cụm công nghiệp.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ được công bố tháng 5/2026, các cơ quan liên quan được giao nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực xã hội, chính sách ưu đãi tài chính, thuế và tín dụng nhằm tạo động lực để doanh nghiệp, hợp tác xã và các quỹ đầu tư dài hạn tham gia phát triển nhà ở cho thuê. Bộ Xây dựng cũng được giao phối hợp với các địa phương xác định nhu cầu theo từng nhóm đối tượng, khu công nghiệp và khu vực phát triển.

Đây là hướng đi cần thiết bởi nhà ở cho thuê có đặc điểm đầu tư khác với dự án chủ yếu bán sản phẩm để thu hồi vốn. Chủ đầu tư phải tính đến nguồn thu ổn định trong thời gian dài, chi phí bảo trì, quản lý vận hành và khả năng duy trì chất lượng dịch vụ. Nếu thiếu cơ chế tài chính phù hợp, việc thu hút doanh nghiệp tham gia có thể gặp khó khăn, nhất là với các dự án hướng đến nhóm khách hàng có khả năng chi trả hạn chế.

Cùng với ưu đãi, cần bảo đảm việc lựa chọn dự án dựa trên nhu cầu thực tế và quy hoạch dài hạn. Quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê nên được bố trí tại các khu vực có nhu cầu lao động lớn, kết nối thuận tiện với nơi làm việc và hệ thống hạ tầng xã hội. Việc sử dụng hiệu quả nhà ở thuộc tài sản công cũng cần được đẩy mạnh, tránh tình trạng có nhà nhưng bỏ trống hoặc khai thác chưa tương xứng với nguồn lực đã đầu tư.

Ở cấp địa phương, trách nhiệm không dừng ở việc phê duyệt quy hoạch hay giao chỉ tiêu. Các cơ quan quản lý cần theo dõi tiến độ từng dự án, xác định rõ nguyên nhân chậm trễ, kịp thời tháo gỡ vướng mắc thuộc thẩm quyền và công khai kết quả thực hiện. Với dự án đã khởi công, yêu cầu cấp thiết là tập trung nguồn lực để hoàn thành, đưa công trình vào sử dụng đúng mục tiêu.

Đo hiệu quả bằng nơi ở thực chất của người dân

Dự báo hoàn thành 18.049 căn nhà ở cho thuê trong năm 2026, vượt kế hoạch được giao, là tín hiệu đáng ghi nhận. Tuy nhiên, để kết quả này trở thành nền tảng cho chính sách dài hạn, cần tiếp tục theo dõi sát tiến độ trong quý IV, đồng thời công khai kết quả hoàn thành, tình hình đưa nhà vào sử dụng và mức độ đáp ứng nhu cầu của các nhóm thụ hưởng.

Việc triển khai Nghị quyết số 303/NQ-CP giai đoạn 2026–2030 cũng đòi hỏi sự phối hợp thực chất giữa Trung ương và địa phương. Chỉ tiêu phải được chuyển thành danh mục dự án, quỹ đất cụ thể, phương án huy động vốn, tiến độ thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát. Đối với các địa phương có nhu cầu thuê nhà lớn, cần ưu tiên những dự án có khả năng sớm tạo nguồn cung và phục vụ trực tiếp người lao động.

Một yêu cầu khác là bảo đảm chất lượng sống sau khi bàn giao. Nhà ở cho thuê cần đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, có cơ chế quản lý minh bạch, chi phí dịch vụ hợp lý và quy trình xử lý phản ánh của người thuê. Đây là những yếu tố quyết định khả năng duy trì chất lượng công trình và niềm tin của người dân đối với mô hình nhà ở cho thuê dài hạn.

Thực hiện chủ trương của Đảng và Chính phủ về phát triển nhà ở cho thuê cần được nhìn nhận bằng kết quả an cư cụ thể, thay vì chỉ dừng ở số lượng căn nhà được xây dựng. Khi quỹ đất, nguồn vốn, cơ chế đầu tư và quản lý vận hành được tổ chức đồng bộ, nhà ở cho thuê mới có thể trở thành một lựa chọn ổn định, phù hợp với khả năng chi trả của người dân, đồng thời góp phần bảo đảm an sinh xã hội và phát triển thị trường bất động sản cân đối hơn.