Theo báo cáo, trong 9 tháng đầu năm 2024, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chỉ đạt dưới 50% so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Điều này không chỉ gây ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án mà còn làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước. Những tháng đầu năm thường có tỷ lệ giải ngân thấp do tính chất mùa vụ và quy trình phê duyệt dự án kéo dài. Tuy nhiên, việc giải ngân vốn thường được dồn vào những tháng cuối năm, dẫn đến áp lực lớn cho các cơ quan chức năng.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã chỉ ra nhiều nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Đầu tiên, quy trình phê duyệt các dự án đầu tư công thường gặp phải sự chậm trễ do yêu cầu điều chỉnh nhiều lần. Thực tế cho thấy, nhiều dự án cần phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, làm mất thời gian và nguồn lực.
Thứ hai, vấn đề giải phóng mặt bằng cũng là một trong những khó khăn lớn. Năng lực của các chủ đầu tư và nhà thầu thi công còn hạn chế, khiến cho tiến độ thực hiện dự án bị chậm lại. Ngoài ra, việc thu ngân sách địa phương cũng gặp khó khăn do thị trường bất động sản diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến nguồn thu từ đấu giá đất và thuế sử dụng đất.
 |
| Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng (Ảnh: Quochoi.vn). |
Một trong những nguyên nhân quan trọng được Bộ trưởng nêu rõ là tình trạng cán bộ, công chức có biểu hiện né tránh trách nhiệm, sợ sai. Việc này không chỉ làm chậm tiến độ giải ngân mà còn ảnh hưởng đến chất lượng quản lý đầu tư công. Các cán bộ này thường không dám tham mưu, đề xuất những giải pháp mới, dẫn đến việc thiếu sáng tạo và quyết đoán trong quản lý.
Để khắc phục tình trạng này, Bộ trưởng đã kêu gọi các đơn vị liên quan cần nhanh chóng thay thế những cán bộ yếu kém, không đủ năng lực. Điều này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả công việc mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực hơn.
Để đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đề xuất một loạt các giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cá thể hóa trách nhiệm và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các tổ chức cá nhân liên quan cần phải chịu trách nhiệm rõ ràng về tiến độ và hiệu quả giải ngân.
Bên cạnh đó, Bộ cũng khuyến nghị việc áp dụng chế tài xử lý nghiêm đối với những cá nhân và tổ chức gây khó khăn trong việc thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công. Sự nghiêm khắc trong quản lý sẽ tạo ra động lực cho các đơn vị tuân thủ các quy định và quy trình, từ đó cải thiện tình hình giải ngân.
Các địa phương cần tích cực phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong việc tháo gỡ khó khăn liên quan đến cấp phép mỏ, khai thác nguyên vật liệu cho các dự án. Việc xử lý tình trạng tạo khan hiếm giả, liên kết giữa các chủ mỏ để nâng giá là rất cần thiết. Điều này không chỉ đảm bảo nguồn cung vật liệu mà còn giúp giảm chi phí cho các nhà thầu, từ đó thúc đẩy tiến độ thi công.
Cuối cùng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường tính minh bạch trong quản lý đầu tư công. Các hành vi tiêu cực, tham nhũng cần phải được phát hiện và xử lý nghiêm minh. Việc này không chỉ bảo vệ ngân sách nhà nước mà còn xây dựng niềm tin của nhân dân đối với các chính sách đầu tư công.
Việc giải ngân vốn đầu tư công là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam. Để thực hiện được điều này, không chỉ cần những giải pháp cụ thể và kịp thời mà còn cần sự thay đổi trong tư duy và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức. Việc sớm khắc phục những hạn chế hiện tại sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao đời sống nhân dân và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của đất nước trong thời gian tới.
