Sửa Luật Thuế GTGT gỡ điểm nghẽn hoàn thuế và hỗ trợ doanh nghiệp nông nghiệp

Sửa Luật Thuế GTGT gỡ điểm nghẽn hoàn thuế và hỗ trợ doanh nghiệp nông nghiệp

Nhu cầu sửa đổi Luật Thuế GTGT từ thực tiễn

Luật Thuế Giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2024 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, nhiều bất cập đã phát sinh khiến doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng liên tục gửi kiến nghị tới Chính phủ và Bộ Tài chính. Nội dung phản ánh tập trung vào chính sách thuế cho lĩnh vực nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi và các điều kiện hoàn thuế hiện hành.

Doanh nghiệp phải nộp thuế GTGT 5% đầu vào đối với sản phẩm nông nghiệp mua bán ở khâu thương mại. Phần lớn lượng hàng này được xuất khẩu nên số thuế nộp lại phải hoàn, gây mất thời gian và tạo áp lực dòng tiền. Nhiều tổ chức tín dụng không chấp nhận giải ngân phần thuế này trong vốn lưu động, khiến doanh nghiệp bị đọng vốn và giảm hiệu quả kinh doanh.

Một số hiệp hội đưa ra con số ước tính về số thuế GTGT 5% mà doanh nghiệp phải nộp chỉ trong 6 tháng cuối năm 2025. Riêng Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam vào khoảng 5.000 tỷ đồng. Hiệp hội Lương thực Việt Nam vào khoảng 2.016 tỷ đồng. Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam vào khoảng 2.162 tỷ đồng. Đây đều là khoản thu rồi hoàn lại, làm tăng chi phí cơ hội và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một bất cập khác là sự thiếu công bằng giữa hàng nông sản nội địa và hàng nhập khẩu. Nhiều mặt hàng nông sản, thủy sản nhập khẩu không chịu thuế GTGT khi vào Việt Nam, trong khi hàng sản xuất trong nước lại chịu thuế ở khâu thương mại.

Với thức ăn chăn nuôi, việc thuộc nhóm không chịu thuế khiến doanh nghiệp không được khấu trừ thuế đầu vào. Điều này làm chi phí sản xuất tăng, ảnh hưởng đến giá bán và khiến doanh nghiệp trong nước kém lợi thế cạnh tranh so với hàng nhập khẩu cùng loại.

Ngoài ra, quy định “người mua chỉ được hoàn thuế khi người bán đã kê khai, nộp thuế” gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu. Người mua không có công cụ kiểm tra việc tuân thủ thuế của người bán, dẫn tới quy trình hoàn thuế bị kéo dài và tăng rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp. Đây cũng là điểm mà nhiều tổ chức, cá nhân đánh giá là chưa phù hợp với nguyên tắc trách nhiệm độc lập giữa người mua và người bán.

Bộ Tài chính nhận định đây là vấn đề cấp bách và cần được giải quyết kịp thời. Những diễn biến bão lũ nghiêm trọng gần đây tiếp tục gây thiệt hại lớn cho nông nghiệp và chuỗi cung ứng thực phẩm. Hoạt động sản xuất của doanh nghiệp bị gián đoạn, chi phí tăng lên, trong khi điểm nghẽn hoàn thuế vẫn chưa được tháo gỡ.

Khoản 2 Điều 26 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cho phép ban hành luật ngay tại kỳ họp Quốc hội nếu có vấn đề phát sinh từ thực tiễn cần giải quyết gấp. Trên cơ sở đó, ngày 26 tháng 11 năm 2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính thay mặt Chính phủ trình Tờ trình số 1090/TTr-CP báo cáo Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT.

Những điểm sửa đổi quan trọng trong Dự thảo Luật

Thứ nhất, không phải kê khai, tính thuế nhưng được khấu trừ đầu vào đối với nông sản sơ chế

Quy định này áp dụng cho sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng hoặc đánh bắt chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường khi mua bán ở khâu thương mại.

Biện pháp giúp doanh nghiệp không phải ứng trước 5% thuế GTGT, giảm áp lực tài chính, rút ngắn thời gian hoàn thuế và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đây là giải pháp được nhiều hiệp hội ngành hàng mong đợi, nhất là các ngành có tỷ lệ xuất khẩu cao như cà phê, hồ tiêu, cá da trơn.

Thứ hai, sửa quy định thuế với sản phẩm làm thức ăn chăn nuôi

Dự thảo điều chỉnh chính sách thuế GTGT đối với các sản phẩm nông nghiệp được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Với thay đổi này, doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi không phải trả thuế GTGT 5% ở khâu thương mại.

Điều này giúp giảm chi phí sản xuất, hỗ trợ người chăn nuôi, đồng thời tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trong nước so với hàng nhập khẩu.

Thứ ba, bỏ điều kiện hoàn thuế phụ thuộc vào việc người bán đã kê khai – nộp thuế

Đây là thay đổi được đánh giá có tác động rất lớn tới dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu. Khi bỏ điều kiện ràng buộc vào người bán, quy trình hoàn thuế sẽ vận hành nhanh hơn. Doanh nghiệp xuất khẩu chỉ cần đáp ứng quy định hoàn thuế theo pháp luật mà không phải chờ xác nhận từ bên bán.

Quy định mới đảm bảo nguyên tắc trách nhiệm độc lập giữa các bên, tăng tính minh bạch và giảm rủi ro pháp lý.

Việc sửa Luật Thuế GTGT lần này nhằm tháo gỡ ngay những điểm nghẽn đang tác động trực tiếp đến doanh nghiệp nông nghiệp và chuỗi giá trị xuất khẩu. Luật sửa đổi nếu được thông qua sẽ: Giảm chi phí tài chính và thời gian hoàn thuế cho doanh nghiệp; Tăng khả năng cạnh tranh của nông sản, thủy sản và thức ăn chăn nuôi nội địa; Góp phần khôi phục sản xuất sau bão lũ; Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực nông nghiệp; Tạo môi trường thuế minh bạch, đơn giản và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đây cũng là bước đi cần thiết để thực hiện các mục tiêu phục hồi kinh tế và đảm bảo nguồn lực cho sản xuất – xuất khẩu trong giai đoạn 2025–2030.