Đề xuất thành lập Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh

Tiếp tục Phiên họp thứ 51, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Chủ trì phiên thảo luận, ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh, vào cuối giờ chiều 24/11/2025.

TP. Hồ Chí Minh cần 8-12 tỷ USD mỗi năm để tăng trưởng 2 con số

Trình bày Báo cáo tóm tắt dự thảo Nghị quyết, ông Nguyễn Văn Thắng - Bộ trưởng Bộ Tài chính – cho rằng để góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 02 con số, ngoài huy động vốn sẵn có của nền kinh tế, trong 05 năm tới, TP. Hồ Chí Minh cần huy động thêm 1,8 triệu tỷ đồng từ các dự án chiến lược (từ 08 - 12 tỷ USD mỗi năm). Điều này đòi hỏi phải bổ sung các giải pháp mang tính đột phá vào Nghị quyết 98 và thành lập Khu thương mại tự do nhằm thu hút nguồn lực đầu tư.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tại phiên họp.

Theo đó, dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung 06 điều và bổ sung 01 điều của Nghị quyết số 98.

Cụ thể, “Sửa đổi bổ sung Điều 1 về phạm vi điều chỉnh: Bổ sung nội dung về thành lập Khu thương mại tự do và bỏ quy định về Thành phố Thủ Đức”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu.

Ông Thắng cho biết thêm, ở Điều 6 về quản lý đô thị, tài nguyên và môi trường, sẽ sửa đổi các quy định đối với dự án BT chuyển tiếp theo hướng cập nhật các quy định mới của các luật hiện hành, bổ sung căn cứ pháp lý còn thiếu để có cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ áp dụng chuyển tiếp đối với các dự án BT chưa hoàn thành.

Bổ sung các trường hợp thu hồi đất bao gồm: dự án trong Khu thương mại tự do, dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược tại Côn Đảo.

“Phân cấp cho UBND thành phố trong việc lập, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch chung thành phố”, Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh.

Đối với Điều 7 về ngành, nghề ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, dự thảo Nghị quyết bổ sung 11 nhóm dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược… Đồng thời, dự thảo Nghị quyết cũng bổ sung ưu đãi đầu tư thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các dự án hạ tầng tại Côn Đảo.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, nội dung quan trọng của Nghị quyết là Điều 7a về thành lập Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh, quy định khung pháp lý đầy đủ cho mô hình này.

Cụ thể, dự thảo bổ sung quy định về thành lập Khu thương mại tự do TP.HCM. Thiết lập khung pháp lý đầy đủ cho mô hình khu thương mại tự do, bao gồm: vị trí, cơ cấu khu chức năng, cơ chế quản lý, thẩm quyền, chính sách đất đai, ưu đãi đầu tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cơ chế hải quan đặc thù.

Các chính sách cụ thể bao gồm: trao thẩm quyền cho UBND TP. Hồ Chí Minh quyết định thành lập, mở rộng, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do. Đồng thời, HĐND thành phố quy định trình tự, thủ tục thành lập, mở rộng, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do.

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 20 năm, miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm; cùng với giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm cho chuyên gia, nhà khoa học, người lao động chất lượng cao, là mức ưu đãi vượt trội hơn các khu kinh tế hiện nay...

Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng tại khu thương mại tự do gồm: đầu tư bến cảng quy mô vốn từ 75.000 tỉ đồng; đầu tư trung tâm logistics quy mô vốn đầu tư từ 25.000 tỉ đồng; đầu tư khu chức năng công nghiệp, đô thị, dịch vụ với quy mô vốn đầu tư từ 20.000 tỉ đồng...

Ngoài ra, cho phép doanh nghiệp trong khu được phép niêm yết, định giá và thanh toán bằng ngoại tệ.

Nhất trí thành lập Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh

Thẩm tra sơ bộ dự thảo Nghị quyết, ông Phan Văn Mãi - Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính – cho rằng về quy định TP. Hồ Chí Minh được giữ lại 100% tiền thu được từ khai thác quỹ đất khu vực TOD, đề nghị thực hiện theo quy định của Luật Đường sắt và Nghị quyết 188. Việc ưu tiên bố trí đầu tư trở lại cho các đường sắt địa phương thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND.

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu.

Về bổ sung Điều 7a vào Nghị quyết 98 về thành lập khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh tại khoản 5 Điều 1 dự thảo Nghị quyết, đa số ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính nhất trí với chủ trương thành lập Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh đã được nêu tại Nghị quyết số 24 của Bộ Chính trị.

“Các chính sách dự kiến ban hành cơ bản tương tự như các quy định của Khu thương mại tự do Hải Phòng. Do đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính cơ bản nhất trí với các cơ chế chính sách đã được quy định áp dụng trong Khu thương mại tự do Hải Phòng”, ông Mãi nhấn mạnh.

Cơ chế đặc thù cho TP. Hồ Chí Minh phải thật sự vượt trội

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, cần sửa đổi, bổ sung Nghị quyết tránh dàn trải, để sự phát triển của TP. Hồ Chí Minh cũng như thành phố Đà Nẵng thực sự đặc thù và vượt trội.

“Những nội dung Chính phủ có thể quyết theo Nghị quyết 206 có hiệu lực từ tháng 2/2027 mà Quốc hội cho phép thì Chính phủ quyết cho 02 thành phố” – Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Phiên họp.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh vấn đề phân cấp phân quyền mạnh mẽ, kiểm soát để đảm bảo thực hiện 02 Nghị quyết một cách quyết liệt và cho ra sản phẩm.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khắc Định - Phó Chủ tịch Quốc hội - bày tỏ ủng hộ cần sửa đổi, bổ sung Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù cho TP. Hồ Chí Minh, đồng thời cần phải có cơ chế quản lý, kiểm soát nhằm tránh các rủi ro khi thực hiện thí điểm.

Cho ý kiến về Nghị quyết 98, ông Nguyễn Đức Hải - Phó Chủ tịch Quốc hội – cũng đồng ý cần rà soát, lược bỏ các chính sách trong Nghị quyết này đã được luật hóa hoặc không còn tính ưu đãi vượt trội.

Đối với khu thương mại tự do của 02 thành phố, cần đánh giá thêm kết quả đầu ra, nghiên cứu thêm các quy định về cơ chế giám sát, trách nhiệm thực hiện.

“Đảm bảo rà soát các cơ chế chính sách áp dụng tại khu thương mại tự do cả TP. Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng tương đương, tương đồng với các cơ chế đã được áp dụng cho thành phố Hải Phòng”, ông Hải nhấn mạnh.