Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tổng rà soát phải tạo chuyển biến thực chất trong lập pháp, hành pháp

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú quan tâm, chỉ đạo thường xuyên.

Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động, nỗ lực của Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Bộ Tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cùng các cơ quan liên quan trong triển khai nhiệm vụ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là công việc có quy mô rất lớn, chưa có tiền lệ, được triển khai trong thời gian gấp nhưng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng. So với yêu cầu đặt ra tại Phiên họp thứ nhất, tiến độ tổng rà soát đã có bước chuyển rõ rệt; cơ chế hướng dẫn, đôn đốc, báo cáo được thiết lập, khối lượng văn bản cần rà soát cũng đã được nhận diện ở phạm vi lớn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tổng rà soát phải tạo chuyển biến thực chất trong lập pháp, hành pháp

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, quá trình tổng rà soát mới hoàn thành chặng đầu là “nhận diện và rà soát”. Giai đoạn quyết định từ nay đến khi hoàn thành nhiệm vụ là chuẩn hóa kết quả, nâng cao chất lượng kết luận và chuyển từng kiến nghị thành phương án xử lý cụ thể.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải xác định rõ bộ, ngành, địa phương nào, văn bản nào còn vướng mắc và thuộc thẩm quyền xử lý của cấp nào. Theo đó, những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội phải được Quốc hội xem xét sửa đổi; nghị định thuộc thẩm quyền Chính phủ thì Chính phủ xử lý; thông tư thuộc thẩm quyền bộ, ngành thì bộ, ngành phải chủ động sửa đổi; văn bản do địa phương ban hành chưa phù hợp thì địa phương phải kịp thời điều chỉnh.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực tiếp nghe báo cáo, cho ý kiến và chịu trách nhiệm về chất lượng kết quả rà soát của cơ quan, địa phương mình.

Báo cáo tổng rà soát, theo Chủ tịch Quốc hội, không thể chỉ dừng ở việc thống kê những văn bản bất cập mà phải xác định rõ định hướng, nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình hoàn thiện thể chế của từng bộ, ngành, địa phương; đồng thời bám sát tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới cùng các kết luận, chỉ đạo của Trung ương.

“Chất lượng báo cáo là thước đo năng lực, trách nhiệm của người đứng đầu từng bộ, ngành, địa phương”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Không chỉ nhận diện mà phải tháo gỡ điểm nghẽn

Nhắc lại quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc điểm nghẽn thể chế cơ bản đã được tháo gỡ, vấn đề hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực thi, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu đợt tổng rà soát phải chỉ rõ những điểm nghẽn trong quá trình thực thi pháp luật đang nằm ở đâu, thuộc trách nhiệm của bộ, ngành, địa phương nào và nguyên nhân xuất phát từ đâu.

Theo Chủ tịch Quốc hội, nếu Phiên họp thứ nhất đặt yêu cầu “làm thật” thì Phiên họp thứ hai phải chứng minh bằng kết quả. Khi hoàn thành tổng rà soát, phải xác định được những điểm nghẽn thực sự và có phương án xử lý cụ thể.

Mục tiêu của đợt tổng rà soát, theo Chủ tịch Quốc hội, không phải là một cuộc kiểm đếm văn bản đơn thuần mà phải trở thành “cuộc kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia”, qua đó phục vụ trực tiếp việc tái cấu trúc, hoàn thiện hệ thống pháp luật và mở rộng không gian phát triển.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã làm việc liên tục trong 17 ngày, kể cả thứ Bảy và Chủ nhật, để xem xét, thông qua khối lượng lớn các dự án luật, nghị quyết. Tinh thần xuyên suốt là tháo gỡ khó khăn, cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới.

Vì vậy, tổng rà soát lần này phải được xem là khâu nối tiếp trực tiếp của quá trình đổi mới công tác lập pháp và tổ chức thi hành pháp luật. Những quyết định đã được Quốc hội thông qua phải được tổ chức thực hiện thông suốt; những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn phải được nhận diện và xử lý kịp thời.

Mỗi kiến nghị phải rõ việc, rõ người, rõ thời hạn

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp, tiếp tục hoàn thiện báo cáo; đồng thời Đảng ủy Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan trong quá trình chỉ đạo triển khai.

Báo cáo phải được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 31/8/2026, bảo đảm tiến độ báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 5/9/2026.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt là không chạy theo số lượng và không vì tiến độ mà hạ thấp chất lượng. Mỗi văn bản đề xuất xử lý phải trả lời rõ bốn vấn đề: vướng ở đâu, vì sao phải xử lý, xử lý thế nào, khi nào hoàn thành và ai chịu trách nhiệm.

Đối với những vấn đề phức tạp, liên ngành, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu xử lý đến cùng, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “chuyển hồ sơ” giữa các cơ quan. Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo phải phân loại rõ từng nhóm vấn đề, xác định một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm đến cùng, cơ quan phối hợp và thời hạn xử lý.

Tinh thần được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là vấn đề thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động quyết định và tổ chức thực hiện; không đùn đẩy trách nhiệm, không để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi vì thẩm quyền xử lý không rõ.

“Kết quả tổng rà soát phải được chuyển ngay thành hành động của cả cơ quan lập pháp và cơ quan hành pháp”, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu.

Theo đó, những văn bản đã xác định rõ bất cập và có phương án xử lý thì cần được sửa đổi ngay, không nhất thiết chờ đến khi hoàn tất toàn bộ quá trình tổng rà soát.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời yêu cầu tiếp tục tinh gọn hệ thống pháp luật theo hướng dễ tìm, dễ hiểu, dễ thực hiện; giảm tầng nấc, giảm thủ tục và chi phí tuân thủ. Pháp luật không chỉ phải đúng mà còn phải tốt, khả thi và phục vụ mục tiêu phát triển.

Đẩy mạnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong rà soát

Để nâng cao hiệu quả tổng rà soát, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn, kịp thời xử lý những khó khăn liên quan đến dữ liệu, phần mềm, nhân lực và kinh phí; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong công tác rà soát, phân loại, đối chiếu hệ thống văn bản.

Chủ tịch Quốc hội nêu ba yêu cầu trọng tâm: Không rà soát để có thêm một báo cáo mà phải hướng tới một hệ thống pháp luật tốt hơn; không chỉ thống kê điểm nghẽn mà phải tháo được điểm nghẽn; không chỉ loại bỏ những quy định không còn phù hợp mà phải mở ra không gian phát triển mới.

Cùng với đó là tinh thần “ba đã, ba không”: đã rõ thì quyết; đã quyết thì làm; đã làm thì phải đến cùng, phải có kết quả. Đồng thời, không để một quy định lạc hậu làm mất cơ hội phát triển; không để khoảng trống pháp lý làm chậm một quyết định đúng; không để sự chồng chéo về thẩm quyền trở thành lý do cho sự trì trệ.

Đã xử lý một số bất cập ngay trong quá trình rà soát

Phát biểu tại phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, cho biết thực hiện kế hoạch và hướng dẫn của Ban Chỉ đạo, đến nay 23/23 cơ quan Trung ương và 34/34 địa phương đã ban hành kế hoạch, tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan, địa phương đã xác định 45.792 văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi tổng rà soát; trong đó đã rà soát, đề xuất phương án xử lý đối với 13.242 văn bản.

Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, đây là khối lượng công việc rất lớn, thể hiện tinh thần trách nhiệm và nỗ lực của các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương.

Quá trình xây dựng pháp luật thời gian qua được triển khai song song với công tác tổng rà soát. Một số vấn đề mâu thuẫn, chồng chéo được phát hiện trong quá trình rà soát đã được các bộ, ngành kịp thời đề xuất xử lý; Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và một số nội dung đã được sửa đổi, bổ sung tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vừa qua.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho rằng, qua tổng hợp bước đầu vẫn còn một số vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo tại một số bộ, ngành, địa phương, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu, chưa thực sự sát sao, quyết liệt và hiệu quả. Một số báo cáo còn chung chung, chưa làm rõ quy định bất cập và phương án xử lý; số liệu ở một số báo cáo chưa thống nhất.

Đáng chú ý, một số kiến nghị xử lý vẫn thiên về kiểm kê, rà soát, chưa được khái quát thành những định hướng cụ thể để hoàn thiện pháp luật theo từng ngành, lĩnh vực và địa phương.

Những hạn chế này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ “rà soát” sang “hành động”, bảo đảm kết quả tổng rà soát thực sự trở thành cơ sở để hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn trong tổ chức thi hành pháp luật và tạo thêm dư địa cho phát triển.