TS. Nguyễn Sĩ Dũng: Chiến lược tiến ra biển mở khóa sức mạnh mới

Tiến biển mở rộng không gian quốc gia và tạo nền tăng trưởng mới

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, TS. Nguyễn Sĩ Dũng - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng việc mở rộng không gian phát triển ra biển không chỉ còn là một lựa chọn, mà đã trở thành chiến lược mang tính sinh tồn đối với Việt Nam trong thế kỷ 21. Ông phân tích, 2/3 tổng thể không gian Việt Nam nằm trên biển, và bỏ quên nguồn lực này đồng nghĩa với đánh mất tương lai. Khi đất liền ngày càng chật hẹp, thiên tai khốc liệt và biến đổi khí hậu gia tăng, tiến biển trở thành giải pháp duy nhất để mở rộng biên độ phát triển quốc gia.

Theo phân tích của ông, tiến biển được thúc đẩy bởi bốn trụ cột quan trọng. Thứ nhất là không gian sinh tồn, nơi biển mang lại diện tích mới cho phát triển trong bối cảnh đất liền cạn dư địa.

Thứ hai, áp lực từ rừng và thiên tai khiến khai thác lục địa ngày càng rủi ro, đòi hỏi chuyển dịch sang không gian ổn định hơn.

Thứ ba, biển mở ra tiềm năng kinh tế vượt trội, đặc biệt là logistics, thương mại biển, tài chính quốc tế, công nghiệp sáng tạo và chuỗi giá trị gắn với vận tải đường biển. Những trung tâm kinh tế lớn của thế giới đều phát triển dựa trên trục biển. Và cuối cùng, Việt Nam hiện đã có năng lực khoa học – kỹ thuật, cùng khung pháp lý tốt hơn, để lấn biển theo hướng hài hòa với tự nhiên, không phá hủy mà còn tái tạo môi trường sinh thái.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho hay, nếu Việt Nam muốn lọt top 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới, chúng ta không thể chỉ bước đi bằng “đôi chân lục địa”. Chiến lược tiến biển, đặc biệt thông qua mô hình siêu đô thị ESG++, là cách mở thêm biên độ phát triển, tạo cực tăng trưởng mới và tham gia sâu hơn vào dòng chảy kinh tế toàn cầu. Mô hình ESG++ vừa đảm bảo phát triển kinh tế vừa bảo vệ thiên nhiên và chất lượng sống, là “hệ điều hành” phù hợp nhất cho thế hệ các đô thị biển tương lai.

Ông phân tích thêm, những quốc gia có tầm nhìn biển đều đã bứt phá mạnh mẽ. Singapore dù nhỏ bé vẫn mở rộng thêm 25% diện tích bằng lấn biển, từ đó hình thành hệ thống cảng logistics đẳng cấp thế giới. Nhật Bản tạo ra hành lang kinh tế từ vịnh Tokyo, biến nơi đây thành trung tâm công nghiệp – tài chính hàng đầu châu Á. Việt Nam có bờ biển hơn 3.260 km, sở hữu lợi thế địa chính trị và địa kinh tế thuộc nhóm hiếm trên thế giới – và đây chính là nền tảng để tiến biển trở thành chiến lược quốc gia.

Mảnh ghép chiến lược tạo cực tăng trưởng mới cho miền Nam

Trong toàn bộ tầm nhìn tiến biển này, TS. Nguyễn Sĩ Dũng xác định là “mảnh ghép chiến lược đặc biệt”. Không chỉ đơn thuần là một dự án lấn biển hay một vùng tiềm năng du lịch, Cần Giờ được đặt vào vị thế của một cấu phần cấp quốc gia, mang ý nghĩa mở ra không gian mới cho TP.HCM và cả miền Nam.

Theo ông, Cần Giờ hội tụ ba yếu tố vàng mà rất ít địa phương ven biển có được. Thứ nhất, ổn định địa chính trị khi nằm gần đường xích đạo – vùng hầu như không có bão. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển các trung tâm du lịch, đô thị sinh thái, hạ tầng biển và các ngành dịch vụ chất lượng cao. Thứ hai, Cần Giờ nằm trên tuyến giao lưu hàng hải quan trọng, giúp hình thành một trung tâm logistics biển có khả năng kết nối mạng lưới vận tải toàn cầu. Thứ ba, vùng này còn nhiều không gian phát triển để tạo ra một siêu đô thị mang tầm vóc quốc tế.

Ông nhấn mạnh, Cần Giờ không thể phát triển theo mô hình truyền thống. Nó phải khác biệt, đẳng cấp, và dẫn dắt xu hướng, bởi chỉ khi thu hút được nguồn lực tinh hoa – bao gồm nhà đầu tư chất lượng cao, công nghệ xanh và nguồn nhân lực quốc tế – thì Cần Giờ mới thực sự trở thành động lực lan tỏa của toàn vùng TP.HCM mở rộng.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng cũng khẳng định Cần Giờ có thể trở thành cửa ngõ biển chiến lược trong bối cảnh tổ hợp kinh tế TP.HCM – Bình Dương – Bà Rịa Vũng Tàu đang hình thành, tạo thành cực tăng trưởng lớn nhất phía Nam.

Theo phân tích của ông, việc phát triển Cần Giờ theo mô hình siêu đô thị ESG++ còn mở ra cơ hội tái định vị thương hiệu quốc gia. Một siêu đô thị biển hiện đại, bền vững, hài hòa sinh thái có thể trở thành biểu tượng cho hành trình Việt Nam đổi mới lần thứ hai – chuyển từ tăng trưởng dựa vào khai thác sang tăng trưởng dựa vào không gian, tri thức và công nghệ.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định thêm, một khi được quy hoạch đúng tầm và triển khai theo chuẩn ESG++, Cần Giờ sẽ trở thành “biểu tượng vươn lên của Việt Nam thế kỷ 21”. Đây sẽ là nơi hội tụ của khoa học biển, kinh tế xanh, dịch vụ quốc tế và du lịch sinh thái tầm cao, tạo ra một mô hình siêu đô thị biển mà thế giới có thể tham khảo.

Quan trọng hơn, Cần Giờ sẽ giúp giải bài toán mà TP.HCM đang đối diện: không gian phát triển bị giới hạn. Mở rộng ra biển là cách duy nhất để thành phố tiếp tục tăng tốc, tái cấu trúc không gian đô thị, và giải tỏa áp lực dân số, hạ tầng, môi trường. Khi Cần Giờ kết nối với sân bay Long Thành, cảng Cái Mép – Thị Vải và hành lang kinh tế Đông Nam Bộ, một “tam giác tăng trưởng mới” sẽ hình thành, tạo lực đẩy mạnh mẽ cho kinh tế Việt Nam.

“Cần Giờ không chỉ là một dự án, mà là một khát vọng quốc gia, một nền tảng chiến lược để Việt Nam tiến ra biển một cách bền vững, thông minh và đầy bản lĩnh. Đây sẽ là mảnh ghép quyết định trong hành trình đưa Việt Nam bước vào nhóm các quốc gia phát triển trong thế kỷ này”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng chia sẻ.