Thu ngân sách Nhà nước tăng trưởng khả quan giữa thách thức kinh tế toàn cầu

Ông Lê Quang Mạnh, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội, cho biết, trong năm 2024, nước ta đã ghi nhận tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 5.083 tỷ đồng, đánh dấu sự tăng trưởng ấn tượng 37% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này không chỉ là một thành tựu đáng khích lệ mà còn phản ánh hiệu quả của các chính sách điều hành của Chính phủ. Điều này cho thấy nỗ lực cải cách và thúc đẩy phát triển kinh tế đã bắt đầu thu hoạch quả ngọt, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chịu nhiều tác động tiêu cực từ đại dịch và khủng hoảng kinh tế. Sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam đã mở ra nhiều cơ hội mới cho đầu tư và phát triển, góp phần nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội Lê Quang Mạnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành công nổi bật, báo cáo cũng chỉ ra một số vấn đề đáng lo ngại trong công tác quản lý ngân sách. Chất lượng dự báo thu ngân sách vẫn chưa đạt yêu cầu cao, dẫn đến tình trạng xây dựng dự toán không hoàn toàn sát với thực tế. Điều này có thể gây khó khăn trong việc điều chỉnh ngân sách và triển khai các chương trình phát triển. Để khắc phục tình trạng này, các cơ quan chức năng cần nâng cao khả năng dự đoán, từ đó đưa ra các điều chỉnh phù hợp trong chính sách tài chính nhằm tối ưu hóa nguồn thu ngân sách.

Về mặt chi ngân sách, mặc dù có sự tăng trưởng trong thu ngân sách, nhưng tiến độ giải ngân vốn đầu tư phát triển vẫn còn chậm. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các dự án trọng điểm và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế bền vững. Ủy ban Tài chính Ngân sách đã đề xuất Chính phủ cần có những chỉ đạo cụ thể để các bộ, ngành và địa phương khẩn trương đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Việc này không chỉ giúp tối đa hóa nguồn lực mà còn đảm bảo các dự án được triển khai kịp thời, đóng góp vào sự phát triển kinh tế và nâng cao đời sống của người dân.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang trong quá trình phục hồi, việc cải thiện hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Chính phủ cần gắn liền trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan với tiến độ giải ngân, tạo động lực cho việc thực hiện các dự án đầu tư. Đồng thời, cần có các cơ chế theo dõi, đánh giá và điều chỉnh kịp thời để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả nhất, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Trong 9 tháng đầu năm, chi thường xuyên ước đạt 68% dự toán, tăng 1,2% so với dự toán, cho thấy Chính phủ đã có những quyết định hợp lý trong việc chi tiêu. Tuy nhiên, việc giải ngân vốn cho các chương trình mục tiêu quốc gia vẫn diễn ra chậm trễ, điều này cần được làm rõ nguyên nhân và tìm kiếm các giải pháp khắc phục hiệu quả.

Khi nhìn về năm 2025, dự toán ngân sách nhà nước được cho là sẽ chứng kiến sự tăng trưởng ở nhiều khoản thu, đặc biệt từ khu vực sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, Ủy ban Tài chính Ngân sách cũng chỉ ra rằng, vẫn có một số khoản thu dự kiến giảm mạnh, trong khi ước thực hiện năm 2024 lại vượt dự toán. Điều này cần được Chính phủ phân tích kỹ lưỡng để làm rõ nguyên nhân chênh lệch, từ đó điều chỉnh chiến lược cho phù hợp.

Dự toán thu dầu thô năm 2025 được xây dựng ở mức 75-80 USD/thùng, thấp hơn so với năm 2024. Việc này đặt ra yêu cầu cho Chính phủ cần có các phân tích và dự báo cụ thể hơn về giá dầu nhằm đảm bảo tính chính xác cho dự toán ngân sách. Bên cạnh đó, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng được dự báo sẽ chưa đạt mục tiêu, điều này cần sự chú ý đặc biệt từ các cơ quan chức năng.

Báo cáo thẩm tra cũng chỉ ra nhiều vấn đề cần làm rõ trong phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2025. Ủy ban Tài chính Ngân sách đã yêu cầu Chính phủ cần làm rõ nguyên nhân chưa phân bổ cụ thể cho ba chương trình mục tiêu quốc gia ngay từ đầu năm. Điều này rất quan trọng để đảm bảo rằng các nguồn lực được sử dụng hiệu quả nhất cho các chương trình thiết thực với đời sống người dân.

Ủy ban cũng nhất trí với phương án xử lý bù mặt bằng chi cân đối năm 2024 và đề xuất tăng bổ sung cho các địa phương nhận trợ cấp từ ngân sách trung ương. Đối với 20.000 tỷ đồng dự kiến bố trí cho các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển ngoài phạm vi Luật Đầu tư công, cần có sự làm rõ mức bố trí cho từng nhiệm vụ cụ thể.

Với nhiều thách thức và cơ hội trong việc quản lý ngân sách, Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Chính phủ cần tiếp tục phát huy những thành công đã đạt được, đồng thời khắc phục những tồn tại còn tồn đọng. Việc nâng cao chất lượng dự báo, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư, và cải thiện hiệu quả sử dụng ngân sách sẽ là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế Việt Nam trong tương lai. Sự đồng lòng từ các cấp chính quyền và các cơ quan chức năng sẽ là động lực thúc đẩy cho sự phát triển này, từ đó mang lại lợi ích thiết thực cho toàn xã hội.