Các đại biểu cho rằng việc sửa đổi luật nhằm khắc phục những bất cập hiện nay, đồng thời đáp ứng yêu cầu sắp xếp bộ máy, tăng phân cấp, phân quyền và đồng bộ với hệ thống pháp luật mới ban hành. Nội dung dự thảo đã cập nhật đầy đủ chủ trương mở rộng năng lực dự trữ quốc gia theo Kết luận 115 và Thông báo 342 của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh dự trữ chiến lược không thay thế, cũng không vận hành song song độc lập với dự trữ quốc gia, mà nằm trong cấu phần bao quát hơn.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết dự thảo luật lần này tập trung làm rõ nguyên tắc quản lý, danh mục và cơ chế vận hành dự trữ chiến lược trong từng thời kỳ. Các quy định chi tiết về danh mục hàng, thẩm quyền, tình huống xuất cấp... sẽ giao Chính phủ hướng dẫn để bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp thực tiễn.
 |
| Đề xuất doanh nghiệp được hỗ trợ chi phí khi tham gia dự trữ chiến lược |
Một bước tiến quan trọng trong dự thảo luật là cơ chế huy động nguồn lực xã hội vào hoạt động dự trữ chiến lược. Theo đề xuất của Chính phủ, hoạt động mua hàng dự trữ chiến lược không chỉ thực hiện bằng ngân sách nhà nước, mà có thể sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách trên cơ sở tự nguyện, hợp đồng và tuân thủ pháp luật liên quan.
Đáng chú ý, khi doanh nghiệp tham gia dự trữ chiến lược và để hàng hóa tại kho của mình bằng nguồn vốn hợp pháp, Nhà nước sẽ hỗ trợ chi phí về: quản lý và bảo quản hàng hóa; thuế, lãi suất và các khoản hỗ trợ khác theo quy định từng thời kỳ.
Cơ chế này vừa tạo điều kiện phát huy vai trò của khu vực tư nhân, vừa giảm áp lực cho ngân sách, đồng thời bảo đảm nguồn hàng sẵn sàng ứng phó các tình huống khẩn cấp hoặc can thiệp thị trường khi cần thiết.
Thực tế thời gian qua, hoạt động xuất cấp hàng dự trữ để hỗ trợ các địa phương chịu thiên tai, đặc biệt tại miền Trung, đã được triển khai rất khẩn trương nhờ cơ chế phân cấp mạnh mẽ. Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: nhiều tình huống thực tế diễn biến nhanh và phức tạp, buộc cơ quan quản lý phải vừa xuất cấp vừa hoàn thiện quy trình thủ tục sau đó, nhưng công tác hậu kiểm vẫn được thực hiện đầy đủ, bảo đảm minh bạch.
Dự thảo luật không quy định quá chi tiết về danh mục hoặc tiêu chí định lượng từng loại hàng dự trữ để tránh cứng nhắc. Thay vào đó, luật đưa ra các nguyên tắc chung, còn các định mức cụ thể sẽ được Chính phủ điều chỉnh theo từng giai đoạn, phù hợp biến động thị trường, yêu cầu an ninh - quốc phòng và nhiệm vụ phát triển kinh tế.
Chính phủ trình Quốc hội quy định: Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Riêng các quy định về dự trữ chiến lược – do phạm vi tác động rất rộng – sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, sau khi Chính phủ ban hành đầy đủ nghị định hướng dẫn.
Việc sửa đổi Luật Dự trữ quốc gia được đánh giá là bước đi quan trọng để xây dựng hệ thống dự trữ hiện đại, chủ động, đa dạng nguồn lực, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế và hỗ trợ phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
