Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tháo gỡ nút thắt hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tháo gỡ nút thắt hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh

Thủ tướng nhấn mạnh, UBND các tỉnh phải phối hợp với cơ quan thuế rà soát, xác định và phân loại đối tượng bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Song song, ngành thuế cần làm việc ngay với các nhà cung cấp phần mềm để cắt giảm chi phí, thậm chí cung cấp miễn phí phần mềm hóa đơn cho hộ, cá nhân kinh doanh nhỏ. Bên cạnh đó, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu thuế với các lĩnh vực như: thương mại điện tử, xăng dầu, kinh doanh số.

Đẩy mạnh truyền thông, phổ biến lợi ích của hóa đơn điện tử góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng và hành vi kinh doanh. Đây được coi là hành động quyết liệt trong bối cảnh từ 1/6/2025, khoảng 37.000 hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm tại các ngành ăn uống, bán lẻ, khách sạn, vận tải… đã chính thức thuộc diện bắt buộc sử dụng HĐĐT từ máy tính tiền theo lộ trình của ngành thuế.

Dù quy định đã có hiệu lực, thực tế cho thấy nhiều hộ kinh doanh vẫn chưa triển khai HĐĐT-MTT. Nguyên nhân chính: Vẫn phổ biến hình thức viết tay, dùng máy tính cầm tay để tính tiền, không xuất hóa đơn; nhiều chủ quán nhỏ, người lớn tuổi, chưa thành thạo công nghệ, không biết cách lắp đặt và vận hành máy tính tiền; khách hàng không yêu cầu hóa đơn, nên chủ quán không thấy động lực thay đổi.

Hiện tại, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ kinh doanh với mức bình quân 700.000 đồng/tháng. Chuyển từ thuế khoán sang kê khai doanh thu thực là bước đi tất yếu nhưng cần quá trình thích ứng rõ ràng và đồng bộ.

Theo phản ánh từ thực tế, chi phí đầu tư máy tính tiền, phần mềm hóa đơn, đường truyền... dao động từ 7 đến 25 triệu đồng là con số không nhỏ với hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Ngoài chi phí, rào cản tâm lý và thói quen cũng không thể xem nhẹ, nhiều hộ sợ thao tác sai, lo bị phạt nếu lập sai hóa đơn; giao dịch nhỏ lẻ, chủ yếu bằng tiền mặt nên chủ quán cho rằng "in hóa đơn là thừa"; kỹ năng số hạn chế, nhất là ở vùng nông thôn hoặc người cao tuổi... Những điều này khiến việc triển khai quy định mới gặp nhiều lực cản nếu không có biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Việt Nam hiện có 110 doanh nghiệp được cấp phép cung cấp phần mềm hóa đơn điện tử (trong đó có FPT, Viettel, CMC, iPOS, KiotViet...). Tuy nhiên, các gói dịch vụ hiện nay vẫn mang tính thương mại, chưa tiếp cận sát nhóm khách hàng thu nhập thấp là hộ kinh doanh nhỏ.Thủ tướng chỉ đạo rõ, các nhà cung cấp phải làm việc với cơ quan thuế để cắt giảm chi phí, thậm chí miễn phí phần mềm hóa đơn cho nhóm hộ kinh doanh nhỏ, siêu nhỏ. Chỉ khi doanh nghiệp chuyển từ vai trò nhà cung cấp sang người đồng hành, hộ kinh doanh mới có thể vượt qua rào cản chi phí và kỹ thuật.

Lộ trình hiện tại cho thấy, đến năm 2026, cơ chế thuế khoán với hộ kinh doanh sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn. Đây là bước chuyển mạnh mẽ từ nền quản lý hành chính sang nền kinh tế số, dựa trên dữ liệu thực và giao dịch số. Chỉ khi giải pháp hỗ trợ thực chất được triển khai đồng bộ, hóa đơn điện tử mới trở thành “tấm vé thông hành” cho hộ kinh doanh bước vào kỷ nguyên số, thay vì trở thành rào cản khiến họ quay lưng với chính sách. Tuy nhiên, nếu không có cơ chế hỗ trợ bài bản, chính những người bán hàng rong, chủ tiệm tạp hóa, quán ăn nhỏ sẽ bị "bỏ rơi", trong khi đây là lực lượng chiếm hơn 90% hệ thống bán lẻ Việt Nam.