| "Đế chế" bút bi Thiên Long có gì khiến đại gia Nhật Bản chi gần 4.700 tỷ mua cổ phần? |
Hành trình mở đường từ những thị trường khó
Nhắc đến văn phòng phẩm hay giải pháp quản lý bán lẻ, nhiều người Việt dễ dàng nghĩ đến bút bi Thiên Long hay nền tảng KiotViet. Ít ai biết rằng, bên cạnh vị thế vững chắc tại thị trường trong nước, các sản phẩm và dịch vụ này đang ngày càng hiện diện ở nhiều quốc gia nhờ nỗ lực của những doanh nhân Việt mang tư duy toàn cầu.
Sinh năm 1990, tốt nghiệp ngành Kinh tế đối ngoại Trường Đại học Ngoại thương TP.HCM, Lại Quốc Minh sớm lựa chọn con đường gắn bó với thị trường quốc tế. Trong khi đó, Võ Trần Tùng, nhỏ hơn Minh một tuổi, từng theo học ngành Kinh tế và Tài chính tại Đại học Kinh tế TP.HCM. Trước khi gia nhập Tập đoàn Thiên Long vào năm 2015, cả hai đều có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực hàng tiêu dùng nhanh.
![]() |
| Hành trình đưa bút bi Thiên Long và nền tảng KiotViet vươn ra thế giới |
Khi bắt đầu tại Thiên Long, Minh và Tùng cùng đảm nhiệm vai trò nhân viên phát triển thị trường. Qua thời gian, họ dần được giao phụ trách các mảng kinh doanh quốc tế, đồng nghĩa với việc liên tục di chuyển, làm việc xa nhà và đối mặt với những thị trường hoàn toàn mới.
Philippines là thị trường đầu tiên Võ Trần Tùng trực tiếp khai phá. Đây cũng là nơi mang đến cho anh nhiều thử thách nhất. Sự khác biệt về văn hóa, thói quen tiêu dùng và hệ thống phân phối khiến sản phẩm văn phòng phẩm đến từ Việt Nam khó cạnh tranh với các thương hiệu lớn của Mỹ và Trung Quốc.
Tùng thừa nhận đã có giai đoạn chịu nhiều áp lực khi liên tục nhận những phản hồi không tích cực về thiết kế sản phẩm, kèm theo là những lời từ chối thẳng thắn từ khách hàng. Xa gia đình, vừa làm việc vừa thích nghi với môi trường mới, có lúc anh tự hỏi liệu mình có thể bám trụ được tại thị trường này hay không.
Bước ngoặt đến khi đội ngũ dành thời gian nghiên cứu sâu hành vi người tiêu dùng địa phương. Người Philippines ưa chuộng các loại bút đậy nắp, giá vừa túi tiền, thay vì bút bấm phổ biến tại Việt Nam. Từ đó, Thiên Long điều chỉnh chiến lược sản phẩm, tung ra dòng bút phù hợp và nhanh chóng đạt doanh số vượt kỳ vọng.
Từ kinh nghiệm tại Philippines, Tùng tiếp tục áp dụng cách tiếp cận này khi phát triển thị trường Nepal. Thay vì chọn các đối tác phân phối quá lớn, anh ưu tiên hợp tác với doanh nghiệp quy mô vừa, có tinh thần đồng hành xây dựng thương hiệu từ giai đoạn đầu. Nhờ vậy, năm 2023, mức tăng trưởng của Thiên Long tại Nepal đạt hơn 100% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, Lại Quốc Minh đảm nhận nhiệm vụ tái xây dựng thị trường Lào, nơi Thiên Long từng hiện diện nhưng chưa đạt được kết quả như mong đợi. Với lợi thế sử dụng tiếng Thái, Minh cùng đội ngũ từng bước thiết lập lại hệ thống phân phối, từ kênh bán sỉ, bán lẻ đến đội ngũ bán hàng lưu động.
Chỉ sau khoảng một năm rưỡi, các sản phẩm mang thương hiệu FlexOffice đã nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường, vươn lên dẫn đầu về doanh số và độ phủ. Nếu xét theo tiêu chí doanh thu bình quân trên đầu người, thị trường Lào với quy mô khoảng 6 triệu dân đã lọt vào nhóm ba thị trường nước ngoài hiệu quả nhất của Thiên Long.
Sau thành công tại Lào, Minh tiếp tục dẫn dắt đội ngũ khai phá thị trường Indonesia từ đầu năm 2018. Với dân số gần 300 triệu người, Indonesia buộc doanh nghiệp phải thay đổi hoàn toàn mô hình tiếp cận. Thay vì chỉ làm việc với một nhà phân phối, thị trường được chia thành nhiều khu vực, mỗi khu vực có đối tác riêng, kết hợp với đội ngũ nhân sự bản địa.
Nhờ sự linh hoạt và nỗ lực thích nghi liên tục, trong hai năm đầu tiên, doanh số tại Indonesia tăng trưởng gấp ba lần mỗi năm, trở thành một trong những thị trường chiến lược của Thiên Long.
Không chỉ trong lĩnh vực sản xuất, câu chuyện doanh nhân toàn cầu còn được thể hiện rõ trong ngành công nghệ. Trước khi được biết đến rộng rãi tại thị trường nội địa, đội ngũ KiotViet từng gia công phần mềm cho khách hàng tại Mỹ, Úc và Singapore. Nhận thấy nhu cầu lớn từ thị trường trong nước, năm 2014, KiotViet ra đời với mục tiêu giúp các hộ kinh doanh chuyển từ quản lý thủ công sang hiện đại.
Đến nay, KiotViet phục vụ hơn 300.000 khách hàng thuộc 20 ngành hàng khác nhau tại Việt Nam. Mỗi tháng, tổng giá trị hàng hóa giao dịch trên nền tảng đạt khoảng 4 tỉ USD. Với mô hình phần mềm dịch vụ, KiotViet có lợi thế mở rộng ra thị trường quốc tế mà không bị giới hạn bởi địa lý.
Bài học từ những chuyến đi dài
Năm 2023, KiotViet chính thức vươn ra nước ngoài. Đội ngũ phát triển thị trường quốc tế phải nghiên cứu kỹ từng quốc gia, từ hạ tầng công nghệ đến thói quen sử dụng phần mềm. Tại những thị trường như Myanmar hay Bangladesh, nơi thời gian có internet và điện lưới mỗi ngày khá hạn chế, KiotViet đã bổ sung tính năng giúp phần mềm vẫn hoạt động khi mất kết nối.
Ngược lại, tại các thị trường phát triển hơn, nhu cầu lại tập trung vào các tính năng nâng cao như báo cáo thông minh, phân tích dữ liệu và dự đoán xu hướng bằng trí tuệ nhân tạo.
Một chiến lược được KiotViet ưu tiên là tiếp cận những thị trường có cộng đồng người Việt sinh sống đông đảo. Hiện Hàn Quốc, Nhật Bản và Campuchia là ba thị trường nước ngoài có nhiều khách hàng KiotViet nhất. Không ít kiều bào đã chủ động mang giải pháp quản lý bán lẻ của Việt Nam về sử dụng cho cửa hàng của mình ở nước ngoài.
Sau gần mười năm làm việc tại các thị trường quốc tế, với Lại Quốc Minh, bài học lớn nhất là khả năng nhận diện và quản lý rủi ro. Những thị trường từng tăng trưởng tốt có thể nhanh chóng gặp khó khăn trước các biến cố toàn cầu như đại dịch COVID-19. Ngược lại, những thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro lại có thể mang đến kết quả tích cực nếu doanh nghiệp hiểu và thích nghi đúng cách.
Trước đại dịch, mỗi năm Minh chỉ ở Việt Nam khoảng một tháng, thời gian còn lại dành cho các thị trường nước ngoài. Việc vừa làm việc, vừa hòa nhập đời sống địa phương giúp anh học ngôn ngữ qua giao tiếp hằng ngày. Đến nay, Minh có thể sử dụng thành thạo tiếng Thái, tiếng Lào, tiếng Bahasa Indonesia và tiếng Anh.
Sau đại dịch, Minh trở về Việt Nam và đảm nhiệm vai trò quản lý nhiều thị trường lớn tại Đông Nam Á, Đông Á và châu Âu. Anh cho biết, các sản phẩm Thiên Long “Made in Vietnam” hiện đã có mặt tại 74 quốc gia và hướng tới mục tiêu 100 quốc gia trong vòng 5 đến 10 năm tới.
Từ những cây bút bi giản dị đến các nền tảng công nghệ hiện đại, hành trình của các doanh nhân Việt trên thị trường toàn cầu vẫn đang tiếp diễn. Ở đó, tinh thần dấn thân, khả năng thích nghi và khát vọng đưa thương hiệu Việt đi xa chính là điểm chung tạo nên những câu chuyện thành công.