"Đế chế" bút bi Thiên Long có gì khiến đại gia Nhật Bản chi gần 4.700 tỷ mua cổ phần?

Từ cơ sở sản xuất nhỏ đến đế chế bút bi gắn liền với nhiều thế hệ

Ra đời năm 1981, Tập đoàn Thiên Long (Mã: TLG) bắt đầu từ một cơ sở sản xuất nhỏ, trong bối cảnh hàng tiêu dùng còn khan hiếm sau thống nhất. Nhà sáng lập – ông Cô Gia Thọ xuất thân từ gia đình đông anh em, khởi nghiệp bằng việc thu gom bút từ các xưởng nhỏ để phân phối. Từ hoạt động thương mại nhỏ lẻ, ông tích lũy vốn và chuyển sang tự sản xuất – tiền thân của doanh nghiệp hiện nay. Đây cũng là mô hình kinh tế hộ gia đình tiêu biểu của thời kỳ tiền Đổi mới.

Cuối thập niên 1990, Thiên Long đưa ra quyết định mà đến nay, ông Cô Gia Thọ vẫn xem là "đường hướng đúng" - trở thành một trong những cơ sở đầu tiên chuyển nhà máy vào khu công nghiệp Tân Tạo, sau khi tham gia các chương trình hỗ trợ vốn dành cho doanh nghiệp cam kết mở rộng tuyển dụng của TP. HCM.

Không gian sản xuất được chuẩn hóa, có phân khu R&D, dây chuyền chuyên môn hóa, xử lý nước thải và hệ thống quản lý chất lượng. Doanh nghiệp từ đó bứt khỏi mô hình sản xuất thủ công sang hướng tiếp cận công nghiệp.

"Thiên Long trải qua nhiều thể chế kinh tế khác nhau, qua đó học được nhiều điều. Bản thân tôi cảm thấy rất hạnh phúc vì sinh sống ở một quốc gia đang phát triển từng ngày, từ đó cũng có động lực để phát triển bản thân và doanh nghiệp", nhà sáng lập Cô Gia Thọ chia sẻ với báo giới.

Thành lập vào đầu thập niên 1980, và đến 2008 thì Thiên Long tiến hành IPO, nâng vốn điều lệ lên 155 tỷ đồng. Hai năm sau, Thiên Long niêm yết trên sàn HoSE và chính thức đổi tên thành Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Long. Cột mốc niêm yết cũng mở ra giai đoạn tăng trưởng mạnh về thị phần.

Cho đến nay, sản phẩm của Thiên Long đã có mặt trên 34 tỉnh thành khắp cả nước, được xuất khẩu sang 74 quốc gia và vùng lãnh thổ (trong đó châu Á chiếm 55% và châu Mỹ là 36%). Thương hiệu bút bi Thiên Long cũng trở thành thương hiệu quốc dân với thị phần áp đảo tới 60% trong ngành bút.

Nguồn: Thiên Long.

Thiên Long đã thống trị thị trường văn phòng phẩm ra sao?

Về hoạt động kinh doanh, dữ liệu từ 2006 cho thấy hãng bút bi quốc dân duy trì tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận liên tục, ngoại trừ giai đoạn COVID-19 và năm 2023. Doanh thu vượt 1.000 tỷ đồng từ năm 2011 và lợi nhuận vượt 100 tỷ đồng từ năm 2012.

Đáng chú ý, năm 2024 đã đánh dấu kết quả chưa từng có của tập đoàn với doanh thu đạt 3.772 tỷ và lợi nhuận 460 tỷ đồng – mức cao nhất lịch sử hoạt động. Giá trị thương hiệu ước tính 1.000 tỷ đồng, khoảng 40 triệu USD, khẳng định vị thế dẫn đầu ngành văn phòng phẩm tại Việt Nam.

Đi sâu vào kết quả kinh doanh, thị trường nội địa vẫn tạo ra doanh số chính cho Thiên Long, với giá trị 2.746 tỷ đồng năm 2024, chiếm 73,1%. Trong khi đó, thị trường quốc tế đang là “mỏ vàng” tiềm năng mà công ty muốn khai thác, tỷ trọng khu vực nước ngoài đã tăng từ mức 23,5% lên 26,9% chỉ sau 1 năm.

Theo Thiên Long, sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường quốc tế (doanh thu vượt 1.000 tỷ đồng) đã phản ánh chiến lược mở rộng thị trường hiệu quả, cùng với việc phát triển kênh thương mại điện tử và gia tăng sự hiện diện của thương hiệu FlexOffice tại nhiều quốc gia.

FlexOffice trở thành kênh tăng trưởng trọng yếu, đóng vai trò dẫn dắt chiến lược mở rộng quốc tế của Tập đoàn Thiên Long (Ảnh: Thiên Long).

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2025, doanh thu thuần của Thiên Long đạt 3.225 tỷ đồng, tăng trưởng 11% so với cùng kỳ. Giá vốn hàng bán chỉ chiếm khoảng 50% doanh thu công đạt được biên lãi gộp khá cao, trung bình cứ 10 đồng doanh thu bán ra sẽ lãi gộp được tới 5 đồng. So với cùng kỳ, biên lãi gộp đã cải thiện từ 45,1% lên tới gần 50%.

Thiên Long lý giải sự cải thiện này nhờ việc tái cơ cấu danh mục sản phẩm theo hướng tăng tỷ trọng nhóm có biên lợi nhuận cao và kiểm soát tốt giá vốn đầu vào.

Trong khi đó, hai chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp chiếm tổng cộng hơn 1.100 tỷ đồng, riêng chi phí tiếp thị và hội chợ chiếm khoảng một nửa trong bối cảnh công ty tăng cường kích cầu và củng cố hệ thống phân phối. Kết quả 9 tháng, công ty lãi sau thuế 376 tỷ đồng, giảm gần 11%.

Thiên Long lãi đều đặn hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, riêng năm 2024 chứng kiến mức kỷ lục cao chưa từng thấy. Nguồn: Báo cáo tài chính.

Bức tranh cơ cấu tài sản, nguồn vốn lành mạnh

Điều đáng nói là Thiên Long sở hữu một bức tranh tài chính “đáng mơ ước” và lành mạnh. Tại cuối tháng 9/2025, tổng tài sản đạt gần 3.800 tỷ đồng, trong đó hàng tồn kho chiếm khoảng 22%. Các khoản phải thu ngắn hạn, đa số là từ khách hàng khoảng 725 tỷ đồng, chiếm chưa tới 20% tài sản.

Trong khi đó, doanh nghiệp nắm giữ tới hơn 1.100 tỷ đồng tiền, tương đương và tiền gửi. Tiền mặt dư dả là điều giúp cho công ty dễ dàng thực hiện các mục tiêu chiến lược kinh doanh mà không lo bị chững lại. Ngoài ra, khoản tiền này cũng đem về thêm cho doanh nghiệp hàng chục tỷ đồng từ lãi tiền gửi và lãi chênh lệch hối đoái.

Mặc dù cũng sử dụng đòn bẩy tài chính nhưng tỷ trọng ở mức an toàn, với dư nợ vay vào khoảng chỉ hơn 600 tỷ đồng, bằng chưa tới 1/6 tổng nguồn vốn. Gần như công ty dựa vào nguồn vốn tự có khi vốn chủ sở hữu tại cuối kỳ đã vượt mốc 2.500 tỷ đồng. Riêng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đã lên tới 1.047 tỷ đồng và thặng dư vốn cổ phần hơn 361 tỷ.