Luna Yu - nữ sáng lập Genecis: Biến thức ăn thừa thành “nhựa xanh”

Luna Yu - sáng lập và CEO của công ty công nghệ sinh học Genecis Bioindustries

Từ sinh viên môi trường đến nhà sáng lập startup “rác thành nhựa”

Ở tuổi 29, Luna Yu đã trở thành biểu tượng của thế hệ doanh nhân trẻ theo đuổi công nghệ xanh. Cô sáng lập Genecis Bioindustries tại Toronto, Canada – công ty tiên phong trong việc sử dụng vi sinh vật để chuyển hóa carbon trong thức ăn thừa thành nhựa sinh học có thể phân huỷ hoàn toàn trong tự nhiên. Ý tưởng nảy sinh khi Yu còn là sinh viên khoa học môi trường, chứng kiến hàng tấn rác thực phẩm bị bỏ đi mỗi ngày và tự hỏi: “Liệu chúng ta có thể tái sinh chúng thành thứ gì hữu ích hơn không?”

Từ câu hỏi ấy, cô dành hàng năm trời nghiên cứu để phát triển công nghệ “lên men kép”: vi khuẩn đầu tiên phân hủy rác hữu cơ thành axit béo dễ bay hơi, sau đó một chủng khác biến đổi chúng thành polyhydroxyalkanoates (PHA) – polymer tự nhiên có thể thay thế nhựa dầu mỏ. Điểm đặc biệt của nhựa PHA là khả năng phân huỷ sinh học hoàn toàn, không tạo ra vi nhựa, không để lại dấu vết ô nhiễm.

Không dừng lại ở phòng thí nghiệm, Yu nhìn thấy cơ hội thương mại hóa và bắt đầu xây dựng doanh nghiệp. Genecis định vị sản phẩm của mình phục vụ nhiều lĩnh vực: bao bì thực phẩm, dệt may, dụng cụ y tế và hàng tiêu dùng thân thiện môi trường. “Tôi nghĩ điều quan trọng là phải cung cấp được thứ mà không sản phẩm nào khác có thể mang lại,” cô từng nói. Triết lý ấy đã dẫn dắt Genecis phát triển nhanh chóng, đạt doanh thu 5 triệu USD năm 2024 và được ghi nhận là một trong những startup sinh học triển vọng nhất Bắc Mỹ.

Với số vốn đó, Genecis xây dựng cơ sở sản xuất thử nghiệm, mở rộng đội ngũ kỹ sư sinh học và hợp tác với các đối tác trong ngành bao bì, thực phẩm, dệt may. Công ty đang trong giai đoạn chuẩn bị tung ra dòng sản phẩm nhựa sinh học thương mại, hướng tới phân khúc thực phẩm và bán lẻ trực tiếp.

“Xanh hóa” ngành nhựa và tầm nhìn toàn cầu

Thành công của Luna Yu không chỉ đến từ công nghệ mà còn ở khả năng kể chuyện – biến “rác thải” thành “tài nguyên”. Với cô, chất thải thực phẩm không nên bị xem là thứ bỏ đi mà là nguyên liệu cho nền kinh tế tuần hoàn. Trong tầm nhìn ấy, Genecis muốn chứng minh rằng công nghệ sinh học có thể giải quyết hai bài toán cùng lúc: giảm rác thải thực phẩm và giảm ô nhiễm nhựa.

Sự tham gia của Amazon Climate Pledge Fund – quỹ đầu tư cho các sáng kiến phát thải ròng bằng 0 – giúp Genecis tiến gần hơn tới mục tiêu mở rộng quy mô toàn cầu. Amazon không chỉ rót vốn mà còn cung cấp mạng lưới đối tác, dữ liệu chuỗi cung ứng và cơ hội tích hợp sản phẩm Genecis vào hệ thống bao bì xanh của tập đoàn. Cùng với Khosla Ventures – một trong những quỹ mạo hiểm hàng đầu tại Thung lũng Silicon chuyên đầu tư vào năng lượng sạch – sự hậu thuẫn này đã giúp startup Canada định vị mình giữa “sóng lớn” của ngành bioplastics trị giá hàng chục tỷ USD.

Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn còn thách thức: chi phí sản xuất PHA vẫn cao hơn so với nhựa truyền thống; hạ tầng tái chế và tiêu chuẩn kỹ thuật cho vật liệu mới còn hạn chế. Dù vậy, theo các chuyên gia, xu hướng cấm nhựa dùng một lần và chính sách giảm phát thải đang tạo “bệ phóng” cho công nghệ như Genecis phát triển. Khi các tập đoàn lớn bắt đầu ưu tiên nguồn cung vật liệu thân thiện môi trường, doanh nghiệp tiên phong như Luna Yu sẽ trở thành mảnh ghép quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu.

“Chúng tôi muốn chứng minh rằng, sự bền vững không cần đánh đổi với lợi nhuận,” Yu khẳng định. Với tầm nhìn đó, Genecis không chỉ là công ty sản xuất nhựa sinh học, mà còn là biểu tượng cho cách tư duy mới trong kinh tế xanh – nơi một chiếc vỏ bánh mì thừa hôm nay có thể trở thành chiếc thìa sinh học ngày mai.