Thông tuyến cao tốc Bắc – Nam trước 19/5: Bộ Xây dựng thúc tiến độ, siết giải ngân và kiểm soát chất lượng dự án

Tại Hội nghị giao ban thực hiện nhiệm vụ tháng 4 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 5 diễn ra sáng 8/5, Bộ Xây dựng cho biết trong 4 tháng đầu năm 2026, ngành giao thông đã đưa vào khai thác thêm 254 km đường bộ cao tốc mới. Trong đó gồm toàn tuyến Quảng Ngãi – Hoài Nhơn dài 88 km, Hoài Nhơn – Quy Nhơn dài 70 km, 54 km tuyến Quy Nhơn – Chí Thạnh, 24 km tuyến Chí Thạnh – Vân Phong và 18 km thuộc Dự án thành phần 2 cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu.

Cùng với đó, 73 km thuộc tuyến Hậu Giang – Cà Mau đã được hoàn thiện; dự án cầu Ninh Cường cũng được khởi công, góp phần mở rộng hạ tầng giao thông quốc gia, tăng kết nối logistics và tạo động lực phát triển kinh tế vùng.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn 11 dự án đường bộ cùng hệ thống giao thông thông minh (ITS), trạm thu phí và kiểm tra tải trọng chưa đáp ứng tiến độ đề ra. Nguyên nhân chủ yếu đến từ công tác giải phóng mặt bằng chậm, giá nhiên liệu tăng mạnh khiến nhiều nhà thầu thi công cầm chừng.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, từ ngày 2/3 đến 30/4/2026, việc vận hành thu phí tại 5 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam đầu tư công đã ghi nhận hơn 6 triệu lượt phương tiện lưu thông, tổng số thu đạt trên 590 tỷ đồng nộp ngân sách nhà nước. Hệ thống thu phí tự động không dừng cùng các nền tảng điều hành đang tiếp tục được hoàn thiện để đồng bộ toàn tuyến.

Đối với lĩnh vực đường sắt, Bộ Xây dựng cho biết dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã hoàn tất thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi vào ngày 10/4/2026. Trong khi đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đang triển khai các bước lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và hoàn thiện quy hoạch các tuyến Hà Nội – Đồng Đăng, Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái.

Năm 2026, Bộ Xây dựng được giao kế hoạch vốn hơn 133.843 tỷ đồng. Tuy nhiên, bộ đã đề xuất điều chuyển hơn 55.000 tỷ đồng cho các địa phương phục vụ giải phóng mặt bằng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Sau điều chỉnh, tổng kế hoạch giải ngân còn khoảng 54.075 tỷ đồng.

Tính đến hết tháng 4/2026, Bộ Xây dựng mới giải ngân được 6.076 tỷ đồng, tương đương khoảng 11,23% kế hoạch sau điều chỉnh. Theo lãnh đạo bộ, tỷ lệ giải ngân thấp chủ yếu do phần lớn vốn tập trung cho các dự án đường sắt quy mô lớn, trong khi công tác giải phóng mặt bằng chưa thể triển khai đồng loạt. Ngoài ra, biến động giá xăng dầu, nhựa đường, thiếu nguồn vật liệu đất, cát, đá và thủ tục ODA kéo dài cũng ảnh hưởng tới tiến độ.

Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu tập trung hoàn thành toàn bộ khối lượng còn lại của các tuyến Chí Thạnh – Vân Phong, Quy Nhơn – Chí Thạnh trước ngày 19/5, bảo đảm thông suốt tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Hà Nội đến TP.HCM.

“Giải ngân vốn không thể để chậm. Các dự án chậm tiến độ phải rà soát trách nhiệm, tăng cường điều hành, tháo gỡ ngay các vướng mắc để đẩy nhanh thi công và giải ngân”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Trong tháng 5, Bộ Xây dựng cũng sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong các lĩnh vực mới như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng cho biết sẽ theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu và vật liệu xây dựng nhằm kịp thời đề xuất giải pháp ổn định thị trường, tránh đứt gãy chuỗi cung ứng dịch vụ, ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh.

Ở lĩnh vực bất động sản, bộ đang nghiên cứu xây dựng đề án quản lý thị trường phát triển lành mạnh, đồng thời hoàn thiện quy chuẩn thiết kế trạm sạc tại nhà chung cư, thúc đẩy vận hành Quỹ nhà ở quốc gia và đẩy nhanh phát triển nhà ở xã hội.