Thông tư 16/2026/TT-BNV: Sai một chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp có thể mất cả thị trường

Trong hoạt động sản xuất và kinh doanh thiết bị an toàn lao động, nhiều doanh nghiệp vẫn cho rằng chỉ cần sản phẩm đạt chất lượng là đủ để đưa ra thị trường. Tuy nhiên, Thông tư số 16/2026/TT-BNV cho thấy chất lượng sản phẩm chỉ là một phần của yêu cầu tuân thủ. Giá trị pháp lý của chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy và hồ sơ đánh giá sự phù hợp mới là yếu tố quyết định khả năng lưu thông hợp pháp của nhiều nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro.

Theo Danh mục ban hành kèm theo Thông tư 16, Bộ Nội vụ phân loại sản phẩm, hàng hóa thành nhóm rủi ro cao và nhóm rủi ro trung bình để áp dụng phương thức quản lý tương ứng. Đối với nhiều sản phẩm thuộc nhóm rủi ro cao như phương tiện bảo vệ cá nhân, thiết bị bảo vệ chống ngã, thiết bị bảo vệ hô hấp hay các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, doanh nghiệp phải thực hiện đánh giá sự phù hợp theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và quy chuẩn kỹ thuật trước khi lưu thông trên thị trường.

Thông tư 16/2026/TT-BNV: Sai một chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp có thể mất cả thị trường

Điều đáng lưu ý là rủi ro không chỉ xuất phát từ việc sản phẩm không đạt quy chuẩn mà còn đến từ hồ sơ pháp lý không đầy đủ hoặc không hợp lệ. Một chứng nhận hợp quy được cấp không đúng phương thức, một kết quả thử nghiệm không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), hoặc tài liệu kỹ thuật không thống nhất với sản phẩm thực tế đều có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình kiểm tra chất lượng, thanh tra chuyên ngành hoặc xử lý khiếu nại của khách hàng.

Đối với doanh nghiệp nhập khẩu, áp lực tuân thủ còn lớn hơn. Nhiều đơn vị phụ thuộc hoàn toàn vào hồ sơ do nhà sản xuất nước ngoài cung cấp mà chưa kiểm tra tính phù hợp với quy định của Việt Nam. Không ít trường hợp sản phẩm đã đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế nhưng vẫn chưa đủ điều kiện lưu thông vì chưa đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc chưa hoàn thành thủ tục đánh giá sự phù hợp theo quy định hiện hành. Đây là rủi ro thường gặp đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ khi thiếu bộ phận pháp chế hoặc chuyên gia về quản lý chất lượng.

Các startup kinh doanh thiết bị bảo hộ lao động trên nền tảng số cũng không nằm ngoài phạm vi tác động. Trong môi trường thương mại điện tử, một sản phẩm bị cơ quan quản lý xác định chưa đáp ứng điều kiện lưu thông không chỉ ảnh hưởng đến một lô hàng mà còn có thể dẫn đến việc gỡ bỏ sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, mất niềm tin của khách hàng và ảnh hưởng trực tiếp đến thương hiệu.

Ở góc độ quản trị, Thông tư 16 đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chuyển từ quản lý chứng từ sang quản trị hồ sơ tuân thủ. Mỗi sản phẩm cần được xây dựng một bộ hồ sơ đầy đủ, bao gồm quy chuẩn kỹ thuật áp dụng, tài liệu kỹ thuật, kết quả thử nghiệm, chứng nhận hoặc công bố hợp quy theo đúng phương thức đánh giá sự phù hợp, cùng các tài liệu chứng minh nguồn gốc và chất lượng. Đây không chỉ là yêu cầu phục vụ hoạt động kiểm tra của cơ quan quản lý mà còn là cơ sở để doanh nghiệp bảo vệ mình khi xảy ra tranh chấp hoặc khi sản phẩm bị kiểm tra trên thị trường.

Trong bối cảnh yêu cầu về an toàn lao động và chất lượng sản phẩm ngày càng được siết chặt, doanh nghiệp không nên coi chứng nhận hợp quy là thủ tục hành chính phải hoàn thành, mà cần xem đây là một phần của hệ thống quản trị rủi ro. Chi phí đầu tư cho việc chuẩn hóa hồ sơ tuân thủ luôn thấp hơn nhiều so với chi phí thu hồi sản phẩm, xử lý vi phạm hoặc đánh mất uy tín trên thị trường.

Thông tư 16/2026/TT-BNV vì vậy không chỉ thay đổi phương thức quản lý nhà nước đối với hàng hóa có nguy cơ mất an toàn, mà còn đặt ra chuẩn mực mới về quản trị pháp lý trong doanh nghiệp. Trong giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng và sự minh bạch, một chứng nhận hợp quy đúng quy định có thể mở ra thị trường, nhưng một chứng nhận sai hoặc không hợp lệ cũng đủ để doanh nghiệp đánh mất cơ hội kinh doanh.