Năm 2024, thị trường M&A đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Các doanh nghiệp lớn trong nước, như Vinamilk, PAN Group hay Nhựa Bình Minh, dù có quỹ tiền mặt dồi dào, nhưng vẫn đang thận trọng trong việc thực hiện các thương vụ M&A. Điều này cho thấy dù nguồn lực có sẵn, họ vẫn cần một "thực đơn" hấp dẫn và các yếu tố chiến lược rõ ràng để đưa ra quyết định.
Bên cạnh đó, các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đang tích cực tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam. Các phân khúc bất động sản nhà ở, công nghiệp, văn phòng tiếp tục thu hút sự chú ý của các quỹ đầu tư, đặc biệt là những dự án có pháp lý rõ ràng và khả năng sinh lời cao. Tuy nhiên, theo ông Lê Minh Phiếu, Luật sư sáng lập LMP Lawyers, để một thương vụ M&A thành công, ngoài yếu tố tài chính, điều quan trọng là sự "cộng hưởng" giữa bên mua và bên bán.
 |
| Thị trường M&A – cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam. |
Theo các chuyên gia, sự kiên nhẫn và thận trọng của nhà đầu tư trong thời điểm hiện nay là một yếu tố quan trọng. Đặc biệt trong các thương vụ M&A liên quan đến bất động sản, các yêu cầu về pháp lý trở thành "rào cản" lớn khiến nhiều giao dịch không thể thành công. Các dự án không có đất sạch, hoặc thiếu sự chấp thuận đầu tư, quy hoạch 1/500 sẽ khó có thể thu hút nhà đầu tư. Cùng với đó, quyền chọn bán cũng là một yếu tố được nhà đầu tư rất chú trọng, nhằm đảm bảo quyền lợi trong trường hợp công ty không đạt được mục tiêu kinh doanh.
Tuy nhiên, không phải mọi thương vụ đều gặp khó khăn. Chuyên gia Trần Thị Khánh Linh từ Savills cho biết, thị trường vẫn còn rất nhiều cơ hội, đặc biệt là trong các ngành có nhu cầu cao về vốn và hạ tầng phát triển mạnh mẽ như bất động sản công nghiệp và các khu văn phòng cho thuê. Mặc dù nguồn cung dự án nhà ở hạn chế, nhưng các nhà đầu tư ngoại vẫn giữ sự quan tâm lớn đến các dự án khu công nghiệp có pháp lý rõ ràng.
Dù có nhiều cơ hội, nhưng nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chưa "sẵn sàng" cho các thương vụ M&A. Các công ty như Tập đoàn Thiên Long, Vinamilk hay Nhựa Bình Minh đều thể hiện sự thận trọng trong việc đưa ra quyết định M&A. Điều này phản ánh xu thế chung của các doanh nghiệp Việt Nam: muốn M&A nhưng phải tìm được đối tác thật sự có tiềm năng, và quan trọng nhất là phải đạt được giá trị chiến lược rõ ràng.
Điều này hoàn toàn dễ hiểu, bởi không phải thương vụ nào cũng mang lại lợi ích ngay lập tức. Chúng ta không thể không nhắc đến một ví dụ nổi bật trong năm 2023: thương vụ "thoái vốn" của Keppel tại Dự án Saigon Sports City. Đây là một minh chứng cho thấy việc thận trọng, đánh giá chiến lược dài hạn là rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế chưa hoàn toàn ổn định.
Để các thương vụ M&A thành công và thúc đẩy phát triển, các doanh nghiệp cần phải chuẩn bị một "thực đơn" độc đáo, linh hoạt và đáp ứng "khẩu vị" của nhà đầu tư. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý, tài chính và chiến lược là điều không thể thiếu.
Một trong những yếu tố quan trọng khác là sự chuyển biến trong chiến lược của các doanh nghiệp. Như Digiworld, một doanh nghiệp điển hình trong việc tìm kiếm cơ hội M&A. Công ty này luôn duy trì danh sách các thương vụ M&A tiềm năng và coi đó là hướng phát triển chính. Họ cũng chia sẻ rằng, nếu thực hiện đúng, M&A không chỉ giúp gia tăng giá trị tài chính mà còn mang lại lợi thế chiến lược lâu dài, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Với sự hội nhập sâu rộng của nền kinh tế Việt Nam vào thị trường quốc tế và dòng vốn đầu tư ngoại liên tục đổ vào, thị trường M&A tại Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nước cần phải chuẩn bị thật kỹ lưỡng, đặc biệt là trong việc xây dựng chiến lược M&A dài hạn, tìm kiếm đối tác phù hợp và đảm bảo tính minh bạch về pháp lý.
M&A không chỉ là một công cụ để tái cấu trúc doanh nghiệp mà còn là chiến lược tạo ra cơ hội phát triển bền vững. Sự linh hoạt trong việc chọn đối tác, trong việc lựa chọn các lĩnh vực tiềm năng và khả năng vượt qua các rào cản pháp lý sẽ quyết định thành công của các thương vụ này.
Vì vậy, đối với các doanh nghiệp Việt, "thực đơn" M&A cần phải được chuẩn bị tinh tế, bao gồm các yếu tố tài chính, pháp lý và chiến lược hợp tác. Bài toán này đòi hỏi sự sáng tạo và sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ cả hai phía: người mua và người bán.
