EVFTA mang lại gần 300 tỷ USD: Cơ hội vàng cho doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên tăng trưởng bền vững

Doanh nghiệp tận dụng hiệu quả ưu đãi, lợi nhuận tăng rõ rệt

Chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2020, EVFTA là hiệp định thương mại tự do toàn diện đầu tiên mà EU ký với một quốc gia đang phát triển. Sau 5 năm, kim ngạch thương mại song phương đã đạt xấp xỉ 298 tỷ USD, gần 40% tổng giao dịch giữa hai bên trong suốt 30 năm qua. Với đà tăng trưởng này, Việt Nam đã trở thành đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của EU tại ASEAN và đứng thứ 16 toàn cầu.

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), nhận định: “Giữa lúc thế giới đang phân tích từng chi tiết của các thỏa thuận thương mại mới và do dự trước các chính sách 'thuế đối ứng' từ Hoa Kỳ, EVFTA lại mang đến sự rõ ràng và ổn định hiếm hoi. Những điều khoản minh bạch và cam kết chung giữa Việt Nam và EU cho thấy: sự hài hòa về tiêu chuẩn cùng thị trường mở chính là con đường dẫn đến tăng trưởng bền vững và thịnh vượng lâu dài.”

EVFTA mang lại gần 300 tỷ USD là cơ hội vàng cho doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên tăng trưởng bền vững

Không chỉ các tập đoàn lớn, ngay cả doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) cũng đang tận dụng hiệu quả ưu đãi từ EVFTA. Theo khảo sát BCI quý II/2025, 66% doanh nghiệp châu Âu đang tích cực giao thương với Việt Nam; 98,2% doanh nghiệp hiểu rõ về EVFTA và hơn 50% ghi nhận lợi ích rõ rệt.

Tỷ lệ doanh nghiệp xem cắt giảm thuế là lợi thế chính đã tăng từ 29% (Q2/2024) lên 61% (Q2/2025). Một số doanh nghiệp báo lãi ròng tăng tới 25% nhờ hiệp định là minh chứng cho khả năng sinh lợi thực chất nếu khai thác đúng cách.

EVFTA cũng giúp Việt Nam cải thiện chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường xuất khẩu. Từ máy móc, dược phẩm đến nông sản, hàng dệt may, thủy sản… đều đang mở rộng “đất diễn” tại châu Âu.

Rào cản kỹ thuật và bài toán xuất xứ: Thách thức cần tháo gỡ để phát huy trọn vẹn EVFTA

Dù mang lại nhiều cơ hội, EVFTA vẫn đang vấp phải một số rào cản kỹ thuật trong quá trình thực thi, đặc biệt là về quy tắc xuất xứ. Sự phụ thuộc vào nguyên liệu từ nước thứ ba khiến nhiều doanh nghiệp Việt khó chứng minh xuất xứ hợp lệ để được hưởng ưu đãi.

Ông Jean-Jacques Bouflet – Phó Chủ tịch EuroCham, chia sẻ: “Tại thời điểm này, định nghĩa chính xác về các yêu cầu mới do Hoa Kỳ áp đặt đối với khái niệm hàng hóa ‘trung chuyển’ vẫn còn chưa rõ ràng. Sự mơ hồ này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc áp dụng Quy tắc Xuất xứ trong EVFTA – đặc biệt khi nguyên liệu nhập khẩu được sử dụng trong quá trình sản xuất tại Việt Nam. Chính vì vậy, EuroCham tiếp tục ủng hộ việc loại bỏ thêm các rào cản kỹ thuật và phi kỹ thuật trong thương mại, đưa ra những hướng dẫn rõ ràng hơn về mã HS, định giá hải quan và các cơ chế tham chiếu chéo nhất quán giữa các cơ quan hải quan trong và giữa các nước.”

Tình trạng chênh lệch định giá hải quan, quy trình phê duyệt giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) phức tạp… cũng làm phát sinh chi phí và chậm dòng chảy thương mại. Dù đã có tiến bộ, như việc cấp hơn 1,8 triệu C/O ưu đãi trong năm 2024, tương đương 100 tỷ USD giá trị xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp vẫn mất hơn 1 tuần để nhận C/O, ảnh hưởng tiến độ giao hàng.

Nhìn rộng hơn, EVFTA là một chất xúc tác thúc đẩy cải cách tại Việt Nam. Từ cuối năm 2024, Chính phủ đã khởi xướng loạt cải cách sâu rộng như tinh giản 30% bộ máy hành chính, sáp nhập bộ/ngành, triển khai định danh doanh nghiệp qua VNeID và xây dựng Chỉ số FTA đầu tiên.

Chủ tịch Jaspaert bày tỏ kỳ vọng: “Là chủ doanh nghiệp và cũng đã hỗ trợ nhiều nhà đầu tư khác ‘an cư lập nghiệp’ tại Việt Nam, tôi hiểu cảm giác thất vọng khi các dự án bị trì hoãn do vướng mắc hành chính. Tuy nhiên, tôi cũng nhìn thấy một điều tích cực: một Chính phủ sẵn sàng lắng nghe, chủ động đồng hành và thực tâm thúc đẩy cải cách. Tại EuroCham, chúng tôi may mắn được chứng kiến tận mắt những nỗ lực này. Các chỉ số kinh tế hiện tại đều cho thấy ‘kỷ nguyên vươn mình’ của Việt Nam đã thực sự bắt đầu – một thời kỳ tăng trưởng và phát triển mạnh mẽ như kỳ vọng của Tổng Bí thư Tô Lâm. Giờ đây, hơn bao giờ hết, là lúc để tăng tốc triển khai những cải cách đã cam kết và biến đối thoại thành hành động cụ thể.”

Trong Quý 1/2025, EuroCham đã tổ chức hàng loạt tọa đàm chuyên ngành, làm việc trực tiếp với Thủ tướng Phạm Minh Chính và mang thông điệp cải cách đến các nhà hoạch định chính sách châu Âu tại Brussels. Cùng với việc EVFTA tròn 5 tuổi, năm 2025 cũng đánh dấu 35 năm thiết lập quan hệ EU - Việt Nam. Trọng tâm hợp tác đang dần chuyển từ thương mại sang phát triển đối tác chiến lược toàn diện.

Hiệp định Bảo hộ đầu tư EU - Việt Nam (EVIPA) đang chờ phê chuẩn từ một số quốc gia thành viên EU. Khi được thông qua, EVIPA sẽ thiết lập khuôn khổ pháp lý vững chắc, giúp Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn, chất lượng cao từ châu Âu.

Đại sứ EU Julien Guerrier nhấn mạnh: “Hiệp định đã củng cố lòng tin, thúc đẩy thương mại và mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai phía. Trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu biến động không ngừng, sự hợp tác bền bỉ giữa EU và Việt Nam càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. EU vẫn cam kết song hành cùng Việt Nam trên hành trình hướng tới một tương lai xanh, bền vững và thịnh vượng.”

EVFTA không chỉ là một hiệp định thương mại tự do, mà là khuôn khổ phát triển, là nền tảng cải cách, và là biểu tượng của hợp tác chiến lược xuyên lục địa. Khi những cam kết còn dang dở dần được hiện thực hóa, EVFTA sẽ tiếp tục là chất xúc tác mạnh mẽ cho tăng trưởng, cải cách và hội nhập sâu rộng giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu.