Xuất khẩu rau quả “chinh phục” EU: Sức bật từ tiêu chuẩn xanh và EVFTA

Xuất khẩu rau quả vào EU tăng mạnh đầu năm 2025

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam sang EU đạt mức cao kỷ lục 4,21 tỷ USD, trong đó nhóm hàng rau quả ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, củng cố kỳ vọng mở rộng thị phần trong năm 2025 và các năm tiếp theo.

Đáng chú ý, chỉ trong 4 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang EU đạt 132 triệu USD, tăng tới 33% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là một trong những mức tăng trưởng cao nhất trong các thị trường xuất khẩu nông sản lớn của Việt Nam, cho thấy sức hút mạnh mẽ từ khu vực vốn nổi tiếng với các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng.

Một số mặt hàng chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Xoài dẫn đầu với kim ngạch 27,6 triệu USD (tăng 54%), hạt dẻ cười đạt 17 triệu USD (tăng 90%). Đáng chú ý, xuất khẩu dứa tăng gấp ba lần, đạt 11 triệu USD; trong khi dừa cũng tăng 41%, lên 10 triệu USD.

Xuất khẩu rau quả “chinh phục” EU: Sức bật từ tiêu chuẩn xanh và EVFTA

Về thị trường, Hà Lan tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất trong khối EU, với kim ngạch gần 37 triệu USD trong 4 tháng, chiếm gần 28% tổng giá trị xuất khẩu rau quả vào khu vực. Các thị trường khác như Ba Lan, Tây Ban Nha, Đức và Pháp cũng ghi nhận mức tăng trưởng từ hai chữ số, đặc biệt Ba Lan tăng gấp đôi và Tây Ban Nha tăng 83%.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, sự phục hồi nhu cầu tiêu dùng sau đại dịch bệnh là yếu tố quan trọng thúc đẩy xuất khẩu. Bên cạnh đó, người tiêu dùng EU ngày càng ưa chuộng rau quả Việt nhờ chất lượng ngày càng được cải thiện, đáp ứng tốt các tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh và truy xuất nguồn gốc.

Đặc biệt, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đã tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho nông sản Việt Nam. Nhiều dòng thuế đã được cắt giảm hoặc xóa bỏ, giúp rau quả Việt có sức cạnh tranh vượt trội so với các nước chưa ký kết FTA với EU.

Một yếu tố thuận lợi khác là thời tiết cực đoan khiến sản lượng trái cây tại một số quốc gia EU bị sụt giảm, buộc khu vực này phải gia tăng nhập khẩu, trong đó có Việt Nam.

Tiêu dùng xanh, xu hướng mở ra cơ hội dài hạn

Mặc dù tiềm năng rất lớn, nhưng theo Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật Việt Nam (SPS), thị trường EU nổi tiếng với các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn thực phẩm. Nông sản vào EU phải vượt qua các rào cản SPS (kiểm dịch, kiểm tra an toàn thực phẩm, giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật...) và TBT (các quy chuẩn kỹ thuật), với mức yêu cầu rất khắt khe.

Do đó, để duy trì và mở rộng thị phần tại EU, doanh nghiệp Việt cần đặc biệt chú trọng việc nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện quy trình chế biến và đảm bảo truy xuất nguồn gốc. Đây là điều kiện tiên quyết nếu muốn chinh phục thị trường khó tính nhưng đầy tiềm năng này.

Ngoài ra, xu hướng tiêu dùng xanh, ưu tiên thực phẩm hữu cơ và sản phẩm có chứng nhận chất lượng tại EU đang tạo cơ hội lớn cho rau quả Việt Nam. Việt Nam có lợi thế về khí hậu nhiệt đới, có thể cung ứng các loại trái cây mà châu Âu không trồng được như thanh long, xoài, chanh leo, vải, nhãn…

Tuy nhiên, để biến cơ hội thành kết quả bền vững, doanh nghiệp Việt cần thay đổi tư duy từ sản xuất sang kinh doanh theo chuỗi giá trị: không chỉ "bán trái cây", mà là bán sản phẩm có thương hiệu, đạt chuẩn quốc tế và đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng châu Âu.

Các chuyên gia cho rằng, thị trường EU đang mở ra “thời cơ vàng” cho rau quả Việt Nam nhờ cầu tăng, cung thiếu và chính sách thuận lợi. Nhưng đây cũng là thị trường của những “người khổng lồ cầu toàn” đòi hỏi chất lượng cao, sản xuất minh bạch, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Muốn đi đường dài, doanh nghiệp Việt không thể chỉ dựa vào giá và ưu đãi thuế. Cần một chiến lược bài bản: nâng cao chất lượng từ gốc, kiểm soát tiêu chuẩn kỹ thuật, và định vị thương hiệu nông sản Việt theo hướng xanh – sạch – chuẩn quốc tế.