| Xu hướng mới của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu: 'Not Made in China' |
Tiềm năng lớn từ thị trường Hoa Kỳ
Chia sẻ tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 7/2025, diễn ra mới đây, ông Đỗ Ngọc Hưng – Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ - cho biết: Năm 2025, các quốc gia, đặc biệt Hoa Kỳ tiếp tục chạy đua và cạnh tranh gay gắt về khoa học - công nghệ; trong đó, tập trung phát triển các công nghệ có khả năng giải quyết vấn đề an ninh, biến đổi khí hậu, khủng hoảng năng lượng, lương thực và y tế, nhằm tăng cường vị thế trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng giữa các nước lớn, cụ thể như: Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn.
Tình trạng thiếu hụt chip toàn cầu khiến các quốc gia tăng cường cạnh tranh về năng lực sản xuất chất bán dẫn. Trong khi đó, sản phẩm điện - điện tử, linh kiện bán dẫn, thiết bị công nghiệp và giải pháp phần mềm của Việt Nam ngày càng được các doanh nghiệp và nhà nhập khẩu Hoa Kỳ quan tâm.
 |
| Việt Nam là đối tác lý tưởng trong chuỗi cung ứng linh kiện cơ khí chính xác. Ảnh minh họa |
Nhiều tập đoàn lớn tại Mỹ đã thiết lập chuỗi cung ứng hoặc hợp tác phần mềm với doanh nghiệp Việt Nam, tiêu biểu như FPT Software với hơn 10 Văn phòng đại diện tại Hoa Kỳ, hiện đang cung cấp dịch vụ cho hàng loạt đối tác thuộc Fortune 500 tại Mỹ trong lĩnh vực tài chính, y tế, hàng không và ô tô.
Việt Nam cũng là đối tác lý tưởng trong chuỗi cung ứng linh kiện cơ khí chính xác, khuôn mẫu, thiết bị phụ trợ, phục vụ các ngành công nghiệp trọng yếu của Hoa Kỳ như ô tô điện, quốc phòng, y tế và hàng không.
Bên cạnh đó có thêm điểm cộng thuận lợi cho Việt Nam là quan hệ ngoại giao Việt - Mỹ đã nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, trong đó, ưu tiên hợp tác về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là điều kiện thuận lợi để Việt Nam tăng khả năng ký kết các thỏa thuận hợp tác với Mỹ.
Ngoài ra, số lượng ngày càng tăng của người Việt có trình độ, tham gia sâu, rộng vào nghiên cứu khoa học tại các trường đại học, trung tâm nghiên cứu lớn của Mỹ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác hợp tác khoa học - công nghệ gắn với thương mại.
Định hướng hợp tác cho Việt Nam trong thời gian tới
Tuy nhiên theo ông Hưng, Hoa Kỳ cũng đã có những thay đổi chính sách về khoa học – công nghệ với cách tiếp cận mang tính chiến lược; đồng thời, giải quyết các thách thức và những mối đe dọa mới nổi; một số thay đổi chính sách khoa học - công nghệ nổi bật của Mỹ như: Ban hành Sắc lệnh hành pháp về AI, cập nhật danh sách các công nghệ quan trọng và mới nổi, công bố đánh giá khoa học và công nghệ, công bố ngân sách cho nghiên cứu, phát triển (R&D).
Những quy định, chính sách, luật pháp của Mỹ về sở hữu trí tuệ, an ninh mạng và an ninh quốc gia, kiểm sát xuất khẩu công nghệ ngày càng khắt khe, đặc biệt việc cắt giảm các quỹ hỗ trợ nước ngoài.
Do đó, ông Hưng cho biết, thời gian tới, các cơ quan đại diện tại Hoa Kỳ sẽ tiếp tục nắm thông tin, tình hình phát triển, chiến lược, chính sách, cơ chế hợp tác về khoa học - công nghệ của Hoa Kỳ; tăng cường mở rộng quan hệ với các đối tác, chuyên gia, nhà khoa học tại địa bàn nhằm tìm kiếm các bí quyết công nghệ mới, tập trung một số lĩnh vực như: AI, chip bán dẫn, máy học, điện toán lượng tử, Blockchain, an toàn an ninh mạng, cơ sở dữ liệu lớn, mạng thế hệ sau, năng lượng tái tạo, vật liệu mới, công nghệ sinh học trong y tế, nông nghiệp, công nghệ ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường …
Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ cũng đưa ra những khuyến nghị và định hướng hợp tác thời gian tới: Thứ nhất, cần đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp hai nước trong lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là các lĩnh vực như ô tô điện, phần mềm, điện tử, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ môi trường.
Ông Hưng dẫn ví dụ điển hình là khả năng xúc tiến hợp tác giữa Tesla và một số tập đoàn công nghiệp lớn của Việt Nam, nhằm cung ứng linh kiện, pin, hoặc hợp tác trong nghiên cứu giải pháp giao thông xanh, thân thiện môi trường.
Thứ hai, Chính phủ cần tiếp tục hỗ trợ và tạo điều kiện để doanh nghiệp, Hiệp hội lớn như FPT, Viettel, Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam (VASI)… mở rộng kết nối, hiện diện tại thị trường Hoa Kỳ thông qua chi nhánh, trung tâm nghiên cứu và đối tác phân phối, đặc biệt nhập khẩu các thiết bị chip công nghệ cao của Hoa Kỳ.
Thứ ba, phối hợp với VASI tổ chức đoàn doanh nghiệp tham gia Hội chợ công nghiệp FABTECH 2025 tại Chicago vào tháng 10 tới đây - một trong những hội chợ lớn nhất Hoa Kỳ về chế tạo kim loại, gia công cơ khí và thiết bị công nghiệp. Đây là cơ hội thiết thực để quảng bá năng lực công nghiệp hỗ trợ và tìm kiếm đối tác dài hạn cho doanh nghiệp Việt.
Thứ tư, trên cơ sở kinh nghiệm triển khai Quỹ ITSI (được thành lập theo Đạo luật CHIPS của Hoa Kỳ năm 2022, nhằm tăng khả năng sản xuất và bảo mật chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu), theo đó Việt Nam là 1 trong 8 quốc gia chiến lược được lựa chọn, bên cạnh các quốc gia như Costa Rica, Mexico, Panama, Indonesia, Philippines, Kenya và Ấn Độ, việc hoàn thành triển khai nhiệm vụ trên đã tạo tiền đề để triển khai việc hợp tác trong thời gian tới.
Thứ năm, tỷ lệ áp dụng sản xuất thông minh trong các nhà máy sản xuất tại Mỹ là 60% (đứng thứ 2 thế giới, sau Trung Quốc với tỷ lệ 70%). Do đó, Chính phủ tạo nhiều cơ hội tiếp cận sản sản xuất thông minh cho doanh nghiệp thông qua nhiều chính sách thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp, phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, ưu tiên phát triển công nghiệp số, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo… Việt Nam có lợi thế về dân số trẻ, đào tạo thiên về lĩnh vực STEM, đủ khả năng tiếp cận công nghệ cao để phát triển sản xuất thông minh.
Để phát triển sản xuất thông minh Việt Nam, ông Hưng cho rằng, cần xây dựng hệ thống sinh thái hỗ trợ cho doanh nghiệp sản xuất thông minh, trong đó bao gồm nhà sản xuất, doanh nghiệp, nhà tư vấn tài chính, tư vấn công nghệ, tư vấn chính sách…; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền sản xuất thông minh, làm chủ công nghệ sản xuất tiên tiến, công nghệ AI, internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây…; xây dựng chiến lược phát triển và tiêu chuẩn quốc gia cho sản xuất thông minh.
