Phòng vệ thương mại: “Lá chắn” bảo vệ hợp pháp ngành sản xuất trong nước

Nhiều thị trường tăng cường cuộc điều tra

Thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2025, hàng hóa xuất khẩu Việt Nam phải đối mặt với 14 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại nước ngoài mới khởi xướng phát sinh từ 9 thị trường, tăng 1 vụ so với cùng kỳ năm 2024. Hoa Kỳ vẫn là nước điều tra nhiều nhất với 6 vụ việc, chiếm gần 43% số vụ việc 6 tháng đầu năm 2025.

Gỗ là một trong những mặt hàng đối mặt với nhiều vụ kiện liên quan đến phòng vệ thương mại. Ảnh minh họa

Bên cạnh các vụ việc mới khởi xướng, Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục phải xử lý hơn 100 vụ việc từ những năm trước đang trong quá trình điều tra hoặc rà soát áp dụng biện pháp.

Đánh giá của giới chuyên gia, chính sách bảo hộ thương mại được các nước đang áp dụng ngày càng đa dạng và phức tạp. Xu hướng điều tra không chỉ tăng về số lượng mà còn yêu cầu ngày càng phức tạp hơn. Nhiều quốc gia đã đưa vấn đề kinh tế thị trường vào các cuộc điều tra; hay áp dụng phương pháp sử dụng giá trị thay thế từ nước thứ ba để tính biên độ chống bán phá giá…

Trong bối cảnh này, Cục Phòng vệ thương mại đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm giúp doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại do nước ngoài khởi xướng điều tra và như: Cảnh báo sớm các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, chống lẩn tránh để các cơ quan chức năng, hiệp hội, doanh nghiệp phối hợp theo dõi và nâng cao nhận thức cho cộng đồng doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Cục cũng chủ trì, phối hợp với cơ quan chức năng, hiệp hội, ngành hàng xử lý các vụ việc phát sinh: Hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ các quy định điều tra và xây dựng phương án ứng phó; trả lời bản câu hỏi và tham gia các cuộc thẩm tra dành cho Chính phủ Việt Nam; xây dựng lập luận, phản biện, tham vấn với cơ quan điều tra nước ngoài khi hoạt động và kết luận điều tra chưa phù hợp với các quy định quốc tế, pháp luật của nước sở tại; đưa vụ việc ra cơ chế giải quyết tranh chấp của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Tiếp tục đẩy mạnh công tác phòng vệ

Theo ông Chu Thắng Trung – Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, các hoạt động điều tra và rà soát các biện pháp phòng vệ thương mại diễn ra hết sức sôi động.

Tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2025, Cục Phòng vệ thương mại tiếp tục tiến hành điều tra, rà soát 9 vụ việc đã khởi xướng trong năm 2024; khởi xướng điều tra 2 vụ việc rà soát mới trong đó có 1 vụ việc rà soát cuối kỳ và 1 vụ việc rà soát hàng năm; tiếp nhận và xử lý 4 hồ sơ đề nghị điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá mới, 1 hồ sơ đề nghị rà soát nhà xuất khẩu mới,1 hồ sơ đề nghị điều tra chống lẩn tránh biện pháp chống bán phá giá.

Tính đến nay, trong số 57 vụ việc điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, đã có 31 biện pháp phòng vệ thương mại có hiệu lực.

“Các biện pháp này đã góp phần bảo đảm môi trường thương mại công bằng nhằm ngăn chặn tác động tiêu cực của hàng nhập khẩu đến sản xuất trong nước và việc làm của hàng chục ngàn lao động trực tiếp và hàng trăm ngàn lao động gián tiếp, bảo đảm an ninh kinh tế và an sinh xã hội, tăng thu cho ngân sách nhà nước khoảng 1,5 nghìn tỷ mỗi năm”, thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao khả năng cảnh báo sớm, Cục Phòng vệ thương mại sẽ tăng cường tổ chức chương trình đào tạo, hội thảo chuyên sâu phù hợp với từng ngành hàng, địa phương đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả.

Hơn nữa, tiếp tục duy trì và phát triển hệ thống cảnh báo sớm thông qua việc thu thập, phân tích dữ liệu xuất khẩu và thông tin liên quan đến phòng vệ thương mại từ thị trường quốc tế. Danh sách mặt hàng có nguy cơ bị điều tra sẽ được cập nhật thường xuyên để doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược sản xuất và xuất khẩu.

Trong kế hoạch 6 tháng cuối năm 2025, công tác điều tra phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục được đẩy mạnh; trong đó có việc sẽ tiến hành điều tra, rà soát cuối kỳ việc áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với 3 sản phẩm: Màng BOPP, bột ngọt, thép cán nguội; rà soát biện pháp chống bán phá giá/chống trợ cấp đối với sản phẩm đường mía…; tiếp tục theo dõi thông tin liên quan và thẩm định hồ sơ trên cơ sở thông tin bổ sung của các hồ sơ đề nghị điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với sản phẩm thép thanh PC bar, kính nổi, hạt nhựa PET...

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, theo lãnh đạo Bộ Công Thương, Cục Phòng vệ thương mại cần làm tốt công tác tiếp nhận, xử lý và cung cấp thông tin, đảm bảo hoạt động điều tra được thực hiện công bằng, minh bạch, tuân thủ đúng quy định pháp luật; cần tiếp tục chú trọng và mở rộng công tác cảnh báo sớm để dự báo từ sớm, từ xa các tình huống có thể xảy ra, từ đó chủ động hơn nữa trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ…