Để khởi nghiệp sáng tạo trong trường Đại học không chỉ là khẩu hiệu

Trong cuộc trao đổi với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, ThS. Nguyễn Anh Hoàn, Thư ký Ban chỉ đạo hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp của Nhà trường đã chia sẻ mô hình vận hành, triết lý và cách thức mà nhà trường đang áp dụng để đưa khởi nghiệp ra khỏi khẩu hiệu.

Ths. Nguyễn Anh Hoàn: Hoạt động Sáng tạo Khởi nghiệp của trường Đại học được định vị như một cầu nối chiến lược giữa nhà trường – doanh nghiệp – sinh viên.

PV: Thưa ông, trong bối cảnh Hà Nội đang trở thành hoạt động khởi nghiệp sáng tạo của cả nước, Hoạt động khởi nghiệp sáng tạo của Nhà trường đang định vị vai trò của mình như thế nào trong hệ sinh thái khởi nghiệp Hà Nội, đặc biệt là trong việc kết nối giữa nhà trường – doanh nghiệp – sinh viên?

ThS. Nguyễn Anh Hoàn: Chúng tôi xác định hoạt động hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp tại Trường Đại học Mở Hà Nội không chỉ là một hoạt động phong trào của sinh viên, mà là hoạt động giúp sinh viên có môi trường trải nghiệm, phát huy tính sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp, lập nghiệp trong tương lai.

Hoạt động được định vị như một cầu nối chiến lược giữa nhà trường – doanh nghiệp – sinh viên, hình thành một mạng lưới khởi nghiệp theo đúng tinh thần “mở”, nơi mọi ý tưởng đều có cơ hội được thử nghiệm, phát triển và lan tỏa. Ba định hướng trọng tâm mà hoạt động sáng tạo khởi nghiệp gồm:

Thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp sáng tạo trong sinh viên thông qua các hoạt động, cuộc thi khởi nghiệp.

Kết nối doanh nghiệp giúp sinh viên có môi trường trải nghiệm thực tế.

Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo – qua chuỗi hội thảo, cố vấn, cuộc thi, và chương trình huấn luyện khởi nghiệp dành cho sinh viên và giảng viên.

PV: Trong những năm gần đây, Hoạt động đã triển khai những chương trình, cuộc thi hay dự án nào nổi bật góp phần thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp trong sinh viên? Và ông đánh giá ra sao về chất lượng các dự án khởi nghiệp từ môi trường đại học hiện nay?

ThS. Nguyễn Anh Hoàn: Chúng tôi đã triển khai nhiều chương trình nổi bật, trong đó có: Cuộc thi HOU.SV.STARTUP là sân chơi khởi nghiệp toàn trường, nơi các ý tưởng sáng tạo được rèn giũa qua các vòng cố vấn và phản biện của doanh nghiệp. Các hoạt động này được đông đảo sinh viên tham gia. Các khóa tập huấn cho giảng viên và sinh viên về tư duy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, và kỹ năng thuyết trình. Hội thảo, diễn đàn về khởi nghiệp, trong đó có các diễn giả nổi tiếng về chia sẻ giúp sinh viên nhà trường có thêm nhiều góc nhìn, tư duy sáng tạo mới.

Chất lượng các dự án sinh viên ngày càng có tính khả thi cao. Sinh viên đạt nhiều giải thưởng trong các cuộc thi trong và ngoài nhà trường.

PV: Để một hoạt động sáng tạo khởi nghiệp trong trường đại học hoạt động hiệu quả, yếu tố nào theo ông là then chốt: cơ chế tự chủ, đội ngũ cố vấn hay mạng lưới đối tác doanh nghiệp? Và Hoạt động đã chọn mô hình nào để phát huy tối đa các nguồn lực đó?

ThS. Nguyễn Anh Hoàn: Tôi cho rằng, cả ba yếu tố – cơ chế, con người, và đối tác, đều quan trọng, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một cấu trúc linh hoạt. Trường Đại học Mở Hà Nội không vận hành theo mô hình “hoạt động tách biệt”, mà là mạng lưới liên kết toàn trường. Mọi hoạt động khởi nghiệp được triển khai theo mô hình “top–down (từ trên xuống dưới), cùng hành động: Ban Giám hiệu ban hành chủ trương, Ban chỉ đạo khởi nghiệp điều phối, Các khoa, bộ môn, giảng viên và cố vấn trực tiếp triển khai cùng sinh viên với tinh thần thực chiến, hiệu quả. Các cuộc thi khởi nghiệp được tổ chức chuyên nghiệp hơn, hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ hơn, và sinh viên đạt nhiều giải cao ở các cấp thành phố, quốc gia.

PV: Hiện nay, sinh viên khởi nghiệp thường gặp khó ở khâu tiếp cận vốn và thương mại hóa ý tưởng. Hoạt động có cơ chế hoặc chương trình nào cụ thể để hỗ trợ sinh viên vượt qua rào cản này không?

ThS. Nguyễn Anh Hoàn: Tôi vẫn nói vui với sinh viên rằng: Nếu các bạn đã có tiền, có kinh nghiệm, có niềm tin, thì có lẽ chúng ta không cần bàn về khởi nghiệp nữa.

Với sinh viên, “thiếu” là điều bình thường: thiếu vốn, thiếu trải nghiệm, thiếu niềm tin. Nhưng khởi nghiệp không bắt đầu bằng tiền – mà bằng tư duy, năng lực, và sự kiên trì.

Hoạt động Khởi nghiệp sáng tạo tập trung hỗ trợ sinh viên trên ba trụ cột: thứ nhất là, kiến thức – kỹ năng, để biết cách biến ý tưởng thành hành động; thứ hai là, tư duy sáng tạo, để không bị giới hạn bởi lối mòn; thứ ba là niềm tin, tinh thần bền bỉ, vì đó là năng lượng bền vững giúp đi xa nhất.

Chúng tôi đang xây dựng thang đo năng lực khởi nghiệp để sinh viên tự đánh giá hành trình phát triển của mình theo ba trụ cột trên. Khi kiến thức, kỹ năng và niềm tin đủ đầy vốn và cơ hội sẽ tự tìm đến.

Hoạt động Khởi nghiệp Sáng tạo của trường Đại học Mở tổ chức các cuộc thi khởi nghiệp, được đông đảo doanh nghiệp và sinh viên tham gia.

PV: Trước làn sóng AI, IoT, và kinh tế số, hoạt động có định hướng nào để giúp sinh viên nắm bắt xu hướng công nghệ mới, chuyển ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm khả thi và có thể gọi vốn?

ThS. Nguyễn Anh Hoàn: AI hay công nghệ không phải là mối đe dọa, mà là đòn bẩy công nghệ mở rộng năng lực sáng tạo của con người. Hoạt động khuyến khích sinh viên ứng dụng công nghệ trong mọi giai đoạn, từ thiết kế sản phẩm, nghiên cứu thị trường, đến quản trị vận hành để tăng hiệu suất lao động, có thêm thời gian để làm được nhiều việc hơn.

Điều quan trọng không phải là học cách dùng AI, mà là biết dùng AI để tạo giá trị thật. Sinh viên cũng được hướng dẫn sử dụng AI trong quá trình xây dựng ý tưởng dự án.

Công nghệ có thể thay đổi nhanh, nhưng tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp và học hỏi suốt đời mới là chìa khóa giúp sinh viên tồn tại và phát triển trong mọi kỷ nguyên.

PV: Điều gì truyền cảm hứng cho ông trong hành trình dẫn dắt Hoạt động, và ông mong muốn để lại dấu ấn gì cho thế hệ sinh viên khởi nghiệp hôm nay?

ThS. Nguyễn Anh Hoàn: Tôi từng dạy tiếng Anh, quản lý sinh viên, rồi chuyển sang hỗ trợ khởi nghiệp. Ở vai trò nào, tôi cũng giữ triết lý: “Giúp người khác thay đổi, và trước hết, phải dạy được chính mình.” Mỗi khi thấy sinh viên trưởng thành, khởi nghiệp thành công, tôi thấy nỗ lực của mình có ý nghĩa. Tôi luôn nhắn nhủ các em: “Khởi nghiệp không nhất thiết là lập công ty, mà là hành trình không ngừng sáng tạo, tìm cách làm tốt hơn mỗi ngày.” Điều tôi muốn để lại là niềm tin: Khởi nghiệp bắt đầu từ hành động, từ dám thử, dám sai và không ngừng học hỏi. Quan trọng là các em cần dấn thân, trải nghiệm thực tế chính các dự án của mình, cùng với sự dẫn dắt thực tiễn của doanh nghiệp.

Trân trọng cảm ơn ông!