Tại Kỳ họp thứ ba HĐND TP.HCM khóa XI sáng 19/6, dự thảo Nghị quyết hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã thu hút sự quan tâm đặc biệt. Với mức hỗ trợ được đề xuất tăng khoảng 70% so với giai đoạn trước, chính sách được kỳ vọng trở thành động lực mới thúc đẩy khu vực doanh nghiệp tư nhân phát triển trong kỷ nguyên kinh tế số.
 |
| Dự thảo nghị quyết của TP.HCM được kỳ vọng tạo cú hích cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. |
Chính sách mới hướng trúng "điểm nghẽn" của doanh nghiệp nhỏ và vừa
Sáng 19/6, tại Kỳ họp thứ ba HĐND TP.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là Tờ trình số 728/TTr-UBND về dự thảo Nghị quyết hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trong bối cảnh năng lực cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn đầu tư cho nghiên cứu phát triển, chuyển đổi số hay thương mại hóa sản phẩm công nghệ. Đây cũng là nhóm doanh nghiệp chịu áp lực lớn nhất trong quá trình thích ứng với các tiêu chuẩn mới của thị trường.
Tờ trình của UBND TP.HCM cho thấy cách tiếp cận mới khi không dàn trải nguồn lực mà tập trung vào các doanh nghiệp có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, gồm doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuộc khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo số liệu của cơ quan soạn thảo, nhóm này hiện chỉ chiếm khoảng 0,45% trong tổng số hơn 415.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn TP.HCM. Tuy nhiên, đây lại là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành công nghệ lõi, phát triển sản phẩm mới và tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho nền kinh tế.
 |
| Ông Võ Văn Minh - Chủ tịch HĐND TPHCM phát biểu khai mạc |
Tăng mức hỗ trợ, tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của dự thảo là đề xuất nâng mức hỗ trợ cao hơn quy định hiện hành tại Nghị định 80/2021/NĐ-CP.
Theo UBND TP.HCM, sau hơn 5 năm thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí thuê chuyên gia, dịch vụ công nghệ, nghiên cứu phát triển và chuyển đổi số đã tăng đáng kể. Chỉ số giá tiêu dùng liên tục tăng trong giai đoạn 2021-2025 khiến nhiều mức hỗ trợ hiện nay không còn phù hợp với thực tế.
Trên cơ sở đó, thành phố đề xuất điều chỉnh mức hỗ trợ tăng bình quân khoảng 70% so với giai đoạn trước. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đây không đơn thuần là câu chuyện hỗ trợ tài chính. Điều quan trọng hơn là tạo thêm dư địa để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực vốn được xem là "tốn kém nhưng bắt buộc phải làm" như nghiên cứu phát triển sản phẩm, xây dựng tài sản trí tuệ, đổi mới công nghệ hay chuyển đổi số.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ hiện nay có ý tưởng, có thị trường nhưng lại thiếu nguồn lực để biến ý tưởng thành sản phẩm thương mại. Nếu chính sách được triển khai hiệu quả, rào cản này sẽ từng bước được tháo gỡ.
Tạo động lực mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo
Không khó để nhận thấy tinh thần xuyên suốt của dự thảo là hướng nguồn lực công vào các hoạt động có khả năng tạo tác động lan tỏa lớn.
Khác với nhiều chương trình hỗ trợ truyền thống chủ yếu tập trung vào đầu vào, nghị quyết lần này ưu tiên các kết quả đầu ra cụ thể như đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm mới, bảo hộ sở hữu trí tuệ, nghiên cứu phát triển và chuyển đổi số.
Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng hỗ trợ doanh nghiệp tại nhiều nền kinh tế phát triển, nơi hiệu quả của chính sách được đo bằng giá trị tạo ra thay vì số lượng hồ sơ được giải ngân.
Đối với cộng đồng startup công nghệ, đây là tín hiệu tích cực. Thực tế cho thấy giai đoạn đầu khởi nghiệp luôn là thời điểm khó khăn nhất khi doanh nghiệp phải đầu tư lớn cho nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm nhưng chưa tạo ra doanh thu ổn định. Việc có thêm cơ chế đồng hành từ Nhà nước sẽ góp phần giảm áp lực chi phí và gia tăng niềm tin cho các nhà đầu tư.
Ở góc độ rộng hơn, khi doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cao năng lực công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất và năng lực quản trị, khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu cũng sẽ được cải thiện đáng kể.
 |
Nhiều nội dung trọng tâm quan trọng sẽ được HĐND TPHCM sẽ tập trung xem xét tại kỳ họp. |
Cần mở rộng cơ hội tiếp cận chính sách
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, một số nội dung trong dự thảo cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện để chính sách phát huy hiệu quả cao nhất.
Theo số liệu của cơ quan soạn thảo, TP.HCM hiện có khoảng 1.600 doanh nghiệp thuộc nhóm mục tiêu. Tuy nhiên, số doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện để nhận hỗ trợ chỉ vào khoảng hơn 200 đơn vị. Con số này cho thấy khoảng cách tương đối lớn giữa đối tượng tiềm năng và đối tượng thực sự được thụ hưởng.
Nhiều doanh nghiệp đang trong quá trình chuyển đổi công nghệ hoặc có hoạt động đổi mới sáng tạo nhưng chưa được công nhận chính thức là doanh nghiệp khoa học công nghệ hoặc doanh nghiệp công nghệ cao có thể gặp khó khăn khi tiếp cận chính sách.
Kinh nghiệm từ các chương trình hỗ trợ trước đây cũng cho thấy, nếu thủ tục hồ sơ quá phức tạp hoặc yêu cầu nhiều loại giấy tờ chứng minh, doanh nghiệp nhỏ thường là nhóm từ bỏ đầu tiên do thiếu nhân sự chuyên trách. Vì vậy, cùng với việc ban hành chính sách, bài toán đơn giản hóa thủ tục hành chính và số hóa toàn bộ quy trình hỗ trợ cần được đặt ra ngay từ đầu.
Để chính sách thực sự trở thành "đòn bẩy" phát triển
Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, một số giải pháp cần được nghiên cứu song hành với quá trình triển khai nghị quyết.
Trước hết, TP.HCM nên xây dựng nền tảng số tập trung để doanh nghiệp tra cứu, đăng ký và theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ trực tuyến, hạn chế tình trạng phải đi lại nhiều lần.
Bên cạnh hỗ trợ kinh phí, cần tăng cường các chương trình tư vấn chuyên sâu về chiến lược công nghệ, chuyển đổi số, quản trị đổi mới sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm.
Đối với các dự án có tiềm năng tăng trưởng cao, thành phố có thể nghiên cứu cơ chế quỹ đầu tư đồng hành giữa Nhà nước và khu vực tư nhân nhằm tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp.
Đặc biệt, cần xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả đầu ra rõ ràng, gắn với các chỉ tiêu cụ thể như số lượng sáng chế, sản phẩm mới, doanh thu từ hoạt động đổi mới sáng tạo, năng suất lao động và việc làm chất lượng cao được tạo ra.
Kỳ vọng một cú hích mới cho khu vực kinh tế tư nhân
Tờ trình 728/TTr-UBND cho thấy quyết tâm của TP.HCM trong việc hiện thực hóa các chủ trương lớn về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thúc đẩy kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng.
Điểm tích cực của dự thảo không nằm ở việc tăng mức hỗ trợ đơn thuần mà ở cách lựa chọn đúng nhóm doanh nghiệp có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và sức lan tỏa lớn cho nền kinh tế.
Nếu được HĐND TP.HCM thông qua và triển khai minh bạch, hiệu quả, nghị quyết này có thể trở thành một trong những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đáng chú ý nhất của thành phố trong giai đoạn tới, tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp mạnh mẽ hơn cho tăng trưởng kinh tế.
