Trong quá trình góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất nghiên cứu điều chỉnh quy định về điều kiện chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO), trong đó xem xét bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi trong hai năm liên tiếp đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, phần lớn doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ thường dành 3-5 năm đầu để đầu tư cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường và gia tăng quy mô người dùng. Trong giai đoạn này, nhiều doanh nghiệp chấp nhận chưa có lợi nhuận để ưu tiên tăng trưởng và xây dựng năng lực cạnh tranh.
 |
| Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất gỡ điều kiện có lãi trước IPO để mở đường cho startup lên sàn. |
Vì vậy, việc duy trì điều kiện phải có lãi liên tục trước khi IPO có thể khiến nhiều doanh nghiệp công nghệ giàu tiềm năng không đủ điều kiện huy động vốn ở giai đoạn phát triển quan trọng nhất. Điều này cũng làm gia tăng nguy cơ các doanh nghiệp lựa chọn niêm yết tại thị trường nước ngoài, kéo theo dòng vốn và cơ hội phát triển dịch chuyển ra khỏi Việt Nam.
Để phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất nghiên cứu các tiêu chí đánh giá thay thế như tốc độ tăng trưởng doanh thu, tỷ lệ chi cho nghiên cứu và phát triển trên doanh thu, định giá doanh nghiệp hoặc mức độ tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính – cơ quan chủ trì xây dựng dự án luật – cho rằng điều kiện doanh nghiệp có lãi trước IPO được đặt ra nhằm bảo đảm doanh nghiệp có nền tảng tài chính ổn định trước khi huy động vốn từ công chúng, qua đó góp phần bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân.
Theo Bộ Tài chính, các tiêu chí được đề xuất hiện chưa phản ánh đầy đủ khả năng tạo dòng tiền và tính bền vững của mô hình kinh doanh, đồng thời chưa có tính chuẩn hóa để áp dụng thống nhất trong hoạt động xem xét chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng. Việc sử dụng các tiêu chí này cũng có thể làm gia tăng yếu tố đánh giá chủ quan, ảnh hưởng đến tính minh bạch và hiệu quả giám sát của cơ quan quản lý.
Hiện Việt Nam có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó có hai doanh nghiệp được định giá trên 1 tỷ USD là MoMo và Sky Mavis. Hệ sinh thái khởi nghiệp cũng đang phát triển với sự tham gia của hàng trăm quỹ đầu tư, vườn ươm và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.
Đề xuất của Bộ Khoa học và Công nghệ được kỳ vọng sẽ mở rộng cơ hội huy động vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc hoàn thiện chính sách cũng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thị trường vốn và bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư.
