Tạo nền tảng tăng trưởng hai con số bền vững cho kinh tế Việt Nam giai đoạn mới

Những tín hiệu tích cực từ bức tranh kinh tế Việt Nam nửa đầu năm 2026 đang củng cố niềm tin về khả năng đạt tốc độ tăng trưởng cao trong năm nay. Mức tăng trưởng GDP 6 tháng đạt 8,18% không chỉ vượt kỳ vọng mà còn phản ánh sự phục hồi đồng đều của nhiều trụ cột quan trọng như công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và đầu tư. Đà tăng này tiếp tục được các tổ chức quốc tế đánh giá cao, với nhiều dự báo lạc quan cho cả năm và các năm tiếp theo.

Một số định chế tài chính quốc tế đã nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam lên mức tiệm cận hai con số, thậm chí kỳ vọng nền kinh tế có thể đạt mức tăng trưởng trên 10% trong các năm tới nếu duy trì được động lực hiện tại. Điều này cho thấy Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, song cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ tập trung vào các con số ngắn hạn.

Thực tế, câu chuyện của nền kinh tế lúc này không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của năm 2026, mà quan trọng hơn là tạo dựng dư địa cho một chu kỳ tăng trưởng hai con số kéo dài trong nhiều năm tới. Điều này đòi hỏi những thay đổi mang tính cấu trúc, từ mô hình phát triển đến cách thức phân bổ nguồn lực.

Một trong những điểm sáng đáng chú ý là sức chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị đến áp lực lạm phát và giá năng lượng, Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định. Sự phục hồi của cầu nội địa, cùng với việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và sản xuất, đang giúp nền kinh tế giữ được cân bằng tương đối giữa các động lực tăng trưởng.

Tạo nền tảng tăng trưởng hai con số bền vững cho kinh tế Việt Nam giai đoạn mới (Ảnh: Minh họa)

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực vẫn là không ít thách thức cần được nhận diện rõ. Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, nền kinh tế phải duy trì mức tăng trưởng rất cao trong nửa cuối năm, lên tới gần 12%. Đây là nhiệm vụ không dễ dàng trong bối cảnh dư địa chính sách không còn nhiều như trước.

Áp lực vĩ mô đang dần hiện hữu khi các biến số quan trọng có dấu hiệu biến động. Cán cân thương mại chuyển sang trạng thái nhập siêu với quy mô đáng kể, phản ánh nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất tăng cao. Dù đây có thể là tín hiệu tích cực cho đầu tư, nhưng nếu kéo dài sẽ gây sức ép lên tỷ giá và cán cân thanh toán.

Bên cạnh đó, lạm phát cũng đang tiến gần ngưỡng mục tiêu khi chỉ số giá tiêu dùng tăng hơn 4% trong 6 tháng đầu năm. Trong khi đó, mặt bằng lãi suất vẫn là yếu tố nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn của doanh nghiệp và khả năng phục hồi của nền kinh tế. Những áp lực này đặt ra bài toán điều hành chính sách tiền tệ và tài khóa một cách linh hoạt, nhằm vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa đảm bảo ổn định vĩ mô.

Ở góc độ dài hạn, vấn đề cốt lõi nằm ở mô hình tăng trưởng. Trong nhiều năm qua, kinh tế Việt Nam dựa nhiều vào vốn đầu tư, lao động giá rẻ và dòng vốn nước ngoài. Mô hình này đã giúp đạt tốc độ tăng trưởng cao, nhưng đang dần bộc lộ những giới hạn khi cạnh tranh quốc tế gia tăng và nguồn lực trở nên khan hiếm hơn.

Để duy trì đà tăng trưởng hai con số trong dài hạn, việc chuyển sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân trong nước là yêu cầu tất yếu. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị gia tăng mà còn tạo ra nền tảng vững chắc hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.

Một trong những giải pháp quan trọng là phát triển thị trường vốn nhằm đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho nền kinh tế. Việc phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng có thể tạo ra rủi ro trong dài hạn, trong khi các kênh huy động vốn trung và dài hạn vẫn chưa phát triển tương xứng. Do đó, việc thúc đẩy thị trường chứng khoán, trái phiếu và các công cụ tài chính mới là cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Song song với đó, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, nhưng vấn đề không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở hiệu quả. Mục tiêu giải ngân toàn bộ vốn đầu tư công trong năm nay cho thấy quyết tâm lớn của Chính phủ, song nếu không đi kèm với cải thiện chất lượng đầu tư, hiệu quả mang lại sẽ không như kỳ vọng.

Chỉ số ICOR, phản ánh hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, đang trở thành thước đo quan trọng cho giai đoạn tới. Việc đặt mục tiêu giảm mạnh chỉ số này cho thấy áp lực phải nâng cao hiệu quả đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu vốn cho tăng trưởng ngày càng lớn. Nếu không cải thiện được hiệu quả, nền kinh tế sẽ phải huy động lượng vốn rất lớn để đạt được mức tăng trưởng cao, điều này không bền vững.

Các lĩnh vực đầu tư mang tính lan tỏa như hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số hay y tế được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động kép, vừa thúc đẩy tăng trưởng trong ngắn hạn, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Đây cũng là nền tảng để thu hút đầu tư tư nhân và cải thiện năng suất tổng thể của nền kinh tế.

Cuối cùng, yếu tố thể chế tiếp tục được xác định là động lực then chốt cho tăng trưởng. Việc cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện khung pháp lý và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi sẽ giúp giải phóng nguồn lực trong xã hội, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang đứng trước ngưỡng cửa của một chu kỳ phát triển mới, việc tận dụng tốt cơ hội và xử lý hiệu quả các thách thức sẽ quyết định khả năng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây không chỉ là bài toán của riêng năm 2026, mà là chiến lược dài hạn đòi hỏi sự đồng bộ trong chính sách và quyết tâm trong thực thi.