Vĩnh Long lấy công nghiệp làm bệ phóng để bứt tốc tăng trưởng hai con số

Vĩnh Long đang bước vào giai đoạn mà công nghiệp phải tạo thêm giá trị thay vì chỉ mở rộng quy mô. Cuộc làm việc giữa Bộ Công Thương và tỉnh ngày 8/9 cho thấy địa phương đã có một nền sản xuất tương đối rõ, nhưng để đạt mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, các điểm nghẽn về mặt bằng, logistics, nguồn điện, lưới truyền tải và thủ tục đầu tư phải được xử lý nhanh hơn.

Nền công nghiệp đủ mạnh thành bệ phóng vững chãi

Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Vĩnh Long có không gian phát triển rộng hơn, đồng thời hội tụ vùng nguyên liệu nông sản, thủy sản, dừa với kinh tế biển, cảng biển, logistics và năng lượng.

Chiều 08/9/2026, Đoàn công tác Bộ Công Thương do đồng chí Trương Thanh Hoài - Thứ trưởng Bộ Công Thương làm Trưởng đoàn, đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Vĩnh Long về tình hình phát triển công nghiệp, năng lượng và các giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng "hai con số" trên địa bàn tỉnh. Trong ảnh: Quang cảnh buổi làm việc (Ảnh: https://tintuc.vinhlong.gov.vn).

Khu kinh tế Định An và các khu công nghiệp hiện có 210 dự án thứ cấp, tổng vốn đăng ký trên 81.096 tỷ đồng và 4.092 triệu USD, tạo việc làm cho trên 105.500 lao động. Quy mô này tạo một nền tảng quan trọng để tỉnh chuyển mạnh sang chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp công nghệ cao và tăng liên kết giữa doanh nghiệp với vùng nguyên liệu, logistics và thị trường.

Mức độ hấp thụ đầu tư tại các khu công nghiệp cũng cho thấy dư địa mới không nằm đơn thuần ở việc “lấp đầy”. Hiện 4/6 khu công nghiệp đang hoạt động gồm Long Đức, Giao Long, An Hiệp và Hòa Phú có tỷ lệ lấp đầy từ 99,29% đến 100%; Khu công nghiệp Bình Minh đạt 91,24%.

Điều này đặt ra một bài toán khác: khi quỹ đất công nghiệp hiện hữu ngày càng hạn chế, Vĩnh Long phải chọn được những dự án tạo giá trị gia tăng cao hơn, có khả năng kéo theo doanh nghiệp vệ tinh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Kết quả sản xuất đang cho thấy cơ sở cho hướng đi này. Lũy kế 8 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,45%; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,76%. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 2,82 tỷ USD, tăng 17,07% so với cùng kỳ; nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm 87,46% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Tại buổi làm việc với Bộ Công Thương, tỉnh cho biết trong 7 tháng đầu năm, giá trị sản xuất công nghiệp trong Khu kinh tế, khu công nghiệp đạt 82.805,13 tỷ đồng, tăng 14,05% so với cùng kỳ và đạt 85,97% kế hoạch năm.

Những con số này cho thấy công nghiệp đã trở thành một phần quan trọng của năng lực tăng trưởng. Vấn đề còn lại là làm sao để mỗi dự án mới tạo ra nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế địa phương.

Điện phải đi trước công nghiệp

Cùng với công nghiệp chế biến, năng lượng đang mở ra một không gian phát triển lớn cho Vĩnh Long.

Tổng công suất các nguồn điện đang vận hành trên địa bàn hiện đạt khoảng 5.517 MW. Tỉnh đồng thời định hướng xây dựng Đề án phát triển Vĩnh Long thành Trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo của vùng và cả nước đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.

Đồng chí Trần Văn Lâu - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu (Ảnh: https://tintuc.vinhlong.gov.vn).

Theo định hướng này, hệ sinh thái mới sẽ không chỉ có điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối mà còn hướng tới BESS, hydrogen xanh, amoniac xanh, công nghiệp năng lượng và logistics năng lượng. Tại buổi làm việc, tỉnh cũng đặt vấn đề hoàn thiện cơ chế cho năng lượng mới, xử lý các dự án điện chuyển tiếp và đầu tư đồng bộ lưới điện 500 kV, 220 kV và 110 kV.

Đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp với doanh nghiệp. Nguồn điện có thể lớn nhưng nếu lưới truyền tải không theo kịp thì năng lực sản xuất và khả năng thu hút dự án mới vẫn bị giới hạn.

Theo EVNNPT, hệ thống truyền tải do đơn vị quản lý tại Vĩnh Long hiện gồm 6 trạm biến áp với tổng công suất 2.200 MVA. Năm dự án lưới truyền tải với tổng vốn khoảng 1.900 tỷ đồng đang được triển khai, nhằm tăng năng lực cung ứng điện cho sản xuất và đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao của địa phương.

Gỡ bỏ rào cản để mở thêm năng lực sản xuất

Vĩnh Long đang đặt mục tiêu đưa ít nhất 8 dự án chế biến, chế tạo mới vào hoạt động, hỗ trợ 8 doanh nghiệp mở rộng quy mô và đôn đốc 17 dự án đầu tư mới hoàn tất thủ tục để khởi công. Trong lĩnh vực năng lượng, tỉnh phấn đấu hỗ trợ 4 dự án năng lượng tái tạo, tổng công suất 254 MW, tổng vốn gần 11.000 tỷ đồng hoàn tất các thủ tục để vận hành thương mại khi đủ điều kiện.

Cùng với đó, địa phương đang mở rộng không gian công nghiệp. Danh mục dự án trọng điểm giai đoạn 2025-2030 của tỉnh có nhiều dự án hạ tầng KCN như An Định, Gilimex Vĩnh Long, Hòa Phú giai đoạn 3, Phú Thuận, Giao Hòa, Phước Long, Bảo Thạnh và An Nhơn; đồng thời kêu gọi đầu tư hạ tầng khu kho ngoại quan, khu phi thuế quan tại Khu kinh tế Định An.

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho rằng Vĩnh Long có lợi thế để phát triển chế biến nông sản, thực phẩm, thủy sản, công nghiệp phục vụ nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ và năng lượng. Nhưng nếu hạ tầng, giao thông, logistics, năng lượng và mặt bằng không đồng bộ, địa phương sẽ khó thu hút các nhà đầu tư lớn.

Nêu ý kiến tham luận, Bí thư Tỉnh ủy Trần Văn Lâu xác định công nghiệp và năng lượng là hai lĩnh vực trụ cột, có vai trò dẫn dắt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững. Tỉnh sẽ ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao, sử dụng tài nguyên hiệu quả, phát thải thấp và có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong tỉnh.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, đây cũng chính là bước chuyển quan trọng của Vĩnh Long: không chạy theo số lượng dự án mà phải chọn được dự án tốt, có khả năng tạo chuỗi và sử dụng hiệu quả hạ tầng đã đầu tư.

Thứ trưởng Trương Thanh Hoài đề nghị tỉnh không phát triển dàn trải mà xác định rõ những ngành, lĩnh vực có lợi thế để tập trung nguồn lực. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp tháo gỡ các vấn đề về năng lượng, quy hoạch, giá điện, dự án điện chuyển tiếp và hạ tầng phục vụ sản xuất.

Nền công nghiệp đã hình thành. Năng lượng cũng đang mở ra dư địa mới. Phần việc quyết định với Vĩnh Long lúc này là biến những lợi thế đó thành năng lực sản xuất thực tế, để doanh nghiệp có thêm mặt bằng, điện, logistics và thị trường; từ đó tạo ra tăng trưởng nhanh hơn và bền vững hơn.