Vĩnh Long cần nguồn nhân lực chất lượng cao để vận hành nền công nghiệp mới

Ở Vĩnh Long, câu chuyện tăng trưởng hai con số không chỉ nằm ở thêm nhà máy, thêm dự án hay mở rộng hạ tầng. Phía sau những động lực đó là yêu cầu về một lực lượng lao động có trình độ đủ để vận hành công nghệ, tổ chức sản xuất và tạo ra giá trị cao hơn.

Nếu bài toán công nghiệp đặt ra yêu cầu mở rộng năng lực sản xuất thì bài toán nhân lực quyết định khả năng khai thác năng lực đó.

Từ nền công nghiệp đến nhu cầu về nhân sự

Vĩnh Long sau hợp nhất có không gian phát triển rộng hơn, với lực lượng lao động khoảng 2,1 triệu người và hệ thống cơ sở đào tạo khá đa dạng. Đây là lợi thế lớn khi địa phương đang định hướng phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, logistics, kinh tế biển, năng lượng tái tạo, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Nhưng quy mô lao động đông chưa đủ.

Sáng 9/9, Tỉnh ủy, HĐNDn, UBND cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Nghị quyết của Tỉnh ủy về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2045. Trong ảnh: Các đồng chí: Trần Văn Lâu- Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Trần Trí Quang - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Văn Tuấn – Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh chủ trì hội thảo (Ảnh: https://vinhlong.gov.vn).

Tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ còn chưa cao; tỉnh thiếu chuyên gia đầu ngành, kỹ sư công nghệ cao, nhân lực logistics và đang đối mặt với xu hướng lao động giỏi dịch chuyển về các trung tâm kinh tế lớn.

Khoảng cách này trở nên đáng chú ý khi nền công nghiệp của Vĩnh Long đã hình thành tương đối rõ nét. Khu kinh tế Định An và các khu công nghiệp đang có hàng trăm dự án, tạo việc làm cho hơn 105.500 lao động. Các khu công nghiệp có tỷ lệ lấp đầy cao, trong khi tỉnh tiếp tục thu hút những dự án mới và hướng tới chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp công nghệ cao.

Nói cách khác, Vĩnh Long đã có “đất”, có “nhà máy”, có “nguồn điện”, nhưng để nâng cấp chuỗi giá trị thì cần thêm một yếu tố quyết định: con người có đủ năng lực làm chủ công nghệ và tổ chức sản xuất ở trình độ cao hơn.

Đào tạo phải chạy cùng tốc độ phát triển

Tại Hội thảo góp ý dự thảo Nghị quyết của Tỉnh ủy về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2045, tổ chức sáng 9/9, yêu cầu chuyển từ lợi thế về số lượng sang lợi thế về chất lượng được đặt ra rõ ràng.

Đến năm 2030, tỉnh dự kiến nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là 20.783 người. Trong giáo dục và đào tạo, mục tiêu đặt ra là thu hút và đào tạo 6.324 thạc sĩ, 68 tiến sĩ.

Với y tế, giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao gồm 522 nhân lực có trình độ đại học và 1.588 nhân lực sau đại học.

Những con số này cho thấy yêu cầu về nhân lực đã được lượng hóa theo từng lĩnh vực, thay vì chỉ đặt mục tiêu chung chung.

Đây là bước chuyển cần thiết khi Vĩnh Long hướng tới mức tăng trưởng cao trong những năm tới. Bởi một dây chuyền sản xuất hiện đại sẽ không phát huy hết hiệu quả nếu thiếu kỹ sư; một trung tâm logistics không thể vận hành ở trình độ cao nếu thiếu nhân lực chuyên môn; còn hệ sinh thái năng lượng mới cần đội ngũ có khả năng làm việc với những công nghệ như lưu trữ năng lượng, hydrogen xanh, amoniac xanh và hệ thống điện thông minh.

Không chỉ đào tạo, phải giữ được người giỏi

Một thách thức khác của Vĩnh Long là đào tạo được nhân lực nhưng phải tạo đủ sức hút để họ ở lại địa phương.

Đồng chí Trần Văn Lâu- Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, phát biểu chỉ đạo tại hội thảo.

Khi các trung tâm kinh tế lớn tiếp tục có sức hút mạnh về việc làm, thu nhập và môi trường nghề nghiệp, tỉnh khó giữ nhân lực chất lượng cao nếu chỉ dựa vào chính sách đào tạo.

Do đó, phát triển nhân lực phải đi cùng phát triển thị trường lao động và hệ sinh thái việc làm. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo; nhà trường phải bám sát nhu cầu thực tế; tỉnh cần có cơ chế thu hút chuyên gia, kỹ sư và nhân lực trình độ cao vào những lĩnh vực đang được ưu tiên.

Đặc biệt, nhân lực phải được đào tạo theo những ngành mà nền kinh tế đang cần, thay vì đào tạo theo khả năng sẵn có của cơ sở giáo dục.

Với Vĩnh Long, nhu cầu này ngày càng rõ khi tỉnh đồng thời phát triển công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo, logistics, kinh tế biển và chuyển đổi số. Đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao hơn và khả năng thích ứng công nghệ nhanh hơn.

“Mảnh ghép” phía sau mục tiêu tăng trưởng

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những khâu đột phá chiến lược.

Tại hội thảo, các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện viện, trường và doanh nghiệp đã đóng góp nhiều ý kiến cho dự thảo Nghị quyết. Điểm thống nhất cao là phát triển nguồn nhân lực phải phù hợp với mục tiêu và định hướng phát triển của Vĩnh Long trong giai đoạn mới.

Bí thư Tỉnh ủy Trần Văn Lâu và Chủ tịch UBND tỉnh Trần Trí Quang cùng lãnh đạo tỉnh xác định phát triển con người là nền tảng để khai thác hiệu quả không gian phát triển mới sau hợp nhất.

Nếu công nghiệp là một bệ đỡ của tăng trưởng, năng lượng là nguồn lực đầu vào thì nhân lực chất lượng cao chính là lực lượng biến các nguồn lực đó thành năng suất và giá trị gia tăng.

Đó cũng là lý do câu chuyện nhân lực cần được đặt cùng mạch với câu chuyện công nghiệp của Vĩnh Long. Một nền công nghiệp đã hình thành sẽ tạo ra nhu cầu nhân lực mới; ngược lại, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ quyết định khả năng nâng cấp nền công nghiệp từ gia công, chế biến sang chế biến sâu, công nghệ cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, đây không còn là bài toán dài hạn. Nhân lực phải được chuẩn bị ngay từ hôm nay để đi cùng tốc độ mở rộng của nền kinh tế.