Tạo động lực cho nữ doanh nhân vươn lên trong nền kinh tế

Nữ doanh nhân thường có xu hướng duy trì quyền kiểm soát và điều chỉnh các quyết định phù hợp với giá trị cá nhân

Nữ doanh nhân đang khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế, cụ thể tại Việt Nam hiện nay có hơn 20% doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Theo dự báo, con số này có thể đạt ít nhất 30% vào năm 2030, đánh dấu bước tiến mạnh mẽ của nữ doanh nhân Việt. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, phụ nữ Việt Nam đang là lực lượng lao động chủ lực, có nhiều đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, đặc biệt là hành trình xây dựng một nền kinh tế xanh, bền vững. Ngoài ra, nhiều nữ lãnh đạo doanh nghiệp đang tiên phong trong các mô hình sản xuất xanh, thúc đẩy chuỗi cung ứng bền vững và giảm thiểu tác động đến môi trường.

Dẫu có vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế, phần lớn các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ đang hoạt động ở quy mô siêu nhỏ hoặc nhỏ và họ vẫn phải đối mặt với nhiều trở ngại.

Hiểu được những thách thức này là yêu cầu tiên quyết để đưa ra giải pháp. Một nghiên cứu gần đây của RMIT Việt Nam, được công bố trên tạp chí khoa học Journal of Small Business and Enterprise Development, đã chỉ ra những rào cản ảnh hưởng đến nữ doanh nhân khởi nghiệp tại Việt Nam hiện nay. Rào cản được xác định bao gồm định kiến ​​giới, thiếu đào tạo và hỗ trợ tài chính, thiếu kỹ năng cá nhân, cũng như thách thức trong việc cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Nhân ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập đã có cuộc phỏng vấn với TS Greeni Maheshwari – giảng viên cấp cao ngành Quản trị tại RMIT, để lắng nghe thêm những góc nhìn về vai trò ngày càng lớn của nữ doanh nhân, những rào cản họ phải đối mặt và giải pháp thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững cho phụ nữ.

TS Greeni Maheshwari – giảng viên cấp cao ngành Quản trị tại RMIT

PV: Theo bà, phụ nữ hiện có xu hướng lãnh đạo và điều hành doanh nghiệp theo cách khác biệt như thế nào so với nam giới? Nếu có, những sự khác biệt này có thể là lợi thế gì cho nền kinh tế?

TS Greeni Maheshwari: Cách lãnh đạo và điều hành doanh nghiệp của các nữ doanh nhân khác biệt ở chỗ họ có xu hướng áp dụng cách tiếp cận chuyên quyền nhưng linh hoạt hơn. Nữ doanh nhân có xu hướng duy trì quyền kiểm soát và điều chỉnh các quyết định phù hợp với giá trị cá nhân, trong khi nam doanh nhân nhấn mạnh sự tham gia của nhân viên.

Các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo thường có cơ cấu tổ chức phẳng, ưu tiên tính bền vững và tận dụng vốn xã hội, dẫn đến khả năng phục hồi mạnh mẽ hơn và tỷ lệ duy trì hoạt động cao hơn, đặc biệt là trong các ngành như giáo dục, bán lẻ và dịch vụ.

Ở châu Á, các yếu tố văn hóa và thể chế có tác dụng định hình phong cách kinh doanh của phụ nữ. Phong cách lãnh đạo coi trọng sự tham gia và yếu tố gia đình, qua đó tăng cường trách nhiệm xã hội và sự ổn định lâu dài.

Những khác biệt này có lợi cho nền kinh tế bởi nó thúc đẩy sự đa dạng trong kinh doanh, tăng cường các hoạt động kinh doanh có đạo đức và bền vững, đồng thời thúc đẩy sự đổi mới. Việc phụ nữ nhấn mạnh vào khả năng phục hồi và tác động xã hội có thể thúc đẩy ổn định kinh tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực mà tăng trưởng dài hạn và khả năng lãnh đạo có trách nhiệm là rất quan trọng.

PV: Một số nghiên cứu quốc tế cho thấy các doanh nghiệp do phụ nữ sáng lập có tỷ lệ thành công cao nhưng vẫn khó tiếp cận nguồn vốn hơn nam giới. Để giải quyết vấn đề này, một số nước đã có những chính sách hỗ trợ phụ nữ trong việc tiếp cận vốn kinh doanh, điển hình tại Ấn Độ đang triển khai mô hình Mahila Money - một nền tảng dịch vụ tài chính của Ấn Độ nhằm giúp đỡ phụ nữ trong kinh doanh. Nền tảng kỹ thuật số cung cấp các khoản vay vi mô cho các doanh nhân nữ để hỗ trợ thành lập doanh nghiệp, tăng trưởng kinh doanh và cơ hội việc làm. Vậy theo bà, Việt Nam có thể học hỏi gì từ những mô hình này? Bà có đề xuất gì để Việt Nam sớm bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ vốn, hay thành lập quỹ hỗ trợ vốn cho các startup do phụ nữ làm chủ?

TS Greeni Maheshwari: Việt Nam có thể học được những bài học quý giá từ mô hình Mahila Money của Ấn Độ và các sáng kiến tương tự nhằm cung cấp hỗ trợ tài chính có mục tiêu cho các nữ doanh nhân.

Để cải thiện khả năng tiếp cận vốn, Việt Nam có thể thành lập các tổ chức tài chính chuyên biệt, chẳng hạn như các ngân hàng hoặc nền tảng cho vay kỹ thuật số chuyên dụng, cung cấp các khoản vay nhỏ và dịch vụ tài chính phù hợp với các nữ doanh nhân, đặc biệt là ở các vùng nông thôn.

Ngoài ra, việc triển khai các chương trình phổ cập kiến thức tài chính có thể trang bị cho phụ nữ các kỹ năng quản lý tài chính thiết yếu, cho phép họ đưa ra quyết định kinh doanh sáng suốt và duy trì tăng trưởng dài hạn. Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chính phủ và các tổ chức tư nhân cũng là một cách để tăng cường hơn nữa sự hỗ trợ thông qua các cơ hội tài trợ, cố vấn và các chương trình kết nối.

Để giảm thiểu rào cản về tiếp cận vốn, nhóm nghiên cứu RMIT đề xuất chính phủ có thể phát triển những nền tảng hoặc ứng dụng di động cung cấp thông tin cho phụ nữ về các nguồn vốn khả dụng. Bên cạnh đó, các quỹ đầu tư hướng tới đối tượng phụ nữ có thể là nguồn hỗ trợ quan trọng cho doanh nghiệp tăng trưởng cao, tạo tác động lớn do phụ nữ thành lập.

Các mạng lưới cố vấn toàn cầu cũng có thể trợ giúp cho nữ doanh nhân Việt Nam bằng cách kết nối họ với các nhà đầu tư và lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế. Điển hình, những chương trình như HerVenture đã hỗ trợ hơn 25.000 phụ nữ tại Việt Nam, cung cấp cho họ kỹ năng kinh doanh và cơ hội kết nối để phát triển doanh nghiệp.

3 nữ doanh nhân Việt từ trái sang phải gồm CEO Vinamilk Mai Kiều Liên Chủ tịch VietJet Air Nguyễn Thị Phương Thảo, CEO Sacombank Nguyễn Đức Thạch Diễm, đã lọt danh sách 100 người phụ nữ quyền lực nhất châu Á do Tạp chí Fortune công bố hồi tháng 10/2024.

PV: Nghiên cứu từ RMIT đã chỉ ra rằng, rào cản được xác định ảnh hưởng đến nữ doanh nhân khởi nghiệp tại Việt Nam bao gồm định kiến ​​giới, thiếu đào tạo và hỗ trợ tài chính, thiếu kỹ năng cá nhân, cũng như thách thức trong việc cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Vậy để xóa bỏ dần những rào cản ấy, vai trò của giáo dục từ phía nhà trường cần được cải thiện như thế nào để các em có thể hiểu được rằng phụ nữ Việt Nam không chỉ giúp phát triển mà còn có thể đóng vai trò dẫn dắt trong nền kinh tế trong tương lai?

TS Greeni Maheshwari: Để giúp các bạn trẻ sớm hiểu được phụ nữ là những nhà lãnh đạo kinh tế tương lai, các trường học và người làm công tác giáo dục có thể tích hợp giáo dục khởi nghiệp và giải quyết định kiến giới vào chương trình giảng dạy. Ngoài ra, các chiến dịch nâng cao nhận thức của công chúng và giáo dục kinh doanh toàn diện có thể định hình lại nhận thức của xã hội và thúc đẩy bình đẳng giới trong khởi nghiệp.

Để giải quyết tình trạng thiếu đào tạo và tài chính, các tổ chức có thể hợp tác với các doanh nghiệp và cơ quan chính phủ để cung cấp đào tạo khởi nghiệp, học bổng và quỹ khởi nghiệp dành riêng cho phụ nữ.

Để khắc phục tình trạng thiếu kỹ năng cá nhân, có thể giới thiệu các khóa học thực tế về quản lý tài chính, đàm phán và lãnh đạo.

Cuối cùng, để giảm bớt những thách thức về cân bằng giữa công việc và cuộc sống, các trường học có thể thúc đẩy trách nhiệm chung của gia đình, các mô hình trông trẻ với giá cả phải chăng, chính sách làm việc linh hoạt và hệ thống hỗ trợ cộng đồng mạnh mẽ hơn.

Khi thế hệ trẻ ngày càng đón nhận bình đẳng giới và tinh thần khởi nghiệp kinh doanh, chính sự thay đổi mang tính thế hệ sẽ bình thường hóa hơn nữa vai trò lãnh đạo của phụ nữ, khiến điều này dễ được chấp nhận và trở thành không thể thiếu trong giới kinh doanh”.

Cần hành động ngay bây giờ để thực sự phá vỡ rào cản. Chính phủ, ngành giáo dục và các lãnh đạo doanh nghiệp phải cùng nhau hợp tác để xây dựng một nền kinh tế thịnh vượng và bền vững bắt nguồn từ bình đẳng giới, nơi tài năng của phụ nữ được phát huy tối đa.

Xin cảm ơn bà vì cuộc trao đổi!