Bộ máy thay đổi, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính phải được xác định lại
Theo chủ trương tinh gọn, nhiều địa phương đã chấm dứt hoạt động của Sở Thông tin và Truyền thông với tư cách là một cơ quan độc lập. Các chức năng quản lý nhà nước về công nghệ số, chuyển đổi số, viễn thông, hạ tầng số được chuyển về Sở Khoa học và Công nghệ; Trong khi lĩnh vực báo chí, xuất bản, thông tin cơ sở và một số nhiệm vụ quản lý nội dung được phân công cho ngành văn hóa, thể thao và du lịch.
 |
| Lĩnh vực quản lý nhà nước về Viễn thông, tần số vô tuyến điện |
Cùng với đó, từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 mô hình thanh tra chuyên ngành tại sở cũng có sự thay đổi lớn khi chức năng thanh tra được chuyển về Thanh tra tỉnh theo quy định mới của pháp luật về thanh tra.
Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu phải xác định rõ chủ thể nào có quyền lập biên bản, xử phạt và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm hành chính phát sinh trong lĩnh vực Bưu chính, Viễn thông, Tần số vô tuyến điện và Công nghệ thông tin.
Nếu không xác định đúng thẩm quyền, quyết định xử phạt có nguy cơ bị khiếu nại, hủy bỏ hoặc phát sinh tranh chấp pháp lý, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.
Nghị định 15 và Nghị định 14 vẫn là căn cứ xử phạt chuyên ngành
Hiện nay, hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin, an toàn thông tin mạng và giao dịch điện tử vẫn được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định 15/2020/NĐ-CP và các nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 14/2022/NĐ-CP.
Các nghị định này quy định đầy đủ về:
Tuy nhiên, do cơ cấu tổ chức bộ máy đã thay đổi nên nhiều chức danh được quy định trong các văn bản trước đây không còn tồn tại hoặc đã được chuyển đổi về cơ quan khác. Đây chính là lý do cần áp dụng các quy định mới về thẩm quyền xử phạt sau sắp xếp bộ máy.
Nghị định 189/2025/NĐ-CP tháo gỡ khoảng trống pháp lý
Ngày 1/7/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 189/2025/NĐ-CP nhằm quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt trong bối cảnh nhiều cơ quan nhà nước được sắp xếp lại. Nghị định này xác định rõ nguyên tắc thẩm quyền xử phạt thuộc về người đứng đầu hoặc người được giao thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực tương ứng.
Theo tinh thần của nghị định:
Phân định thẩm quyền trong từng lĩnh vực cụ thể
 |
| Quản lý nhà nước về Bưu chính, chuyển phát |
Đối với lĩnh vực Bưu chính
Các vi phạm liên quan đến hoạt động chuyển phát, cung ứng dịch vụ bưu chính, chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn bưu gửi vẫn thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước chuyên ngành.
Sau khi tổ chức lại bộ máy, cơ quan được giao quản lý lĩnh vực bưu chính tại địa phương (thông thường là Sở Khoa học và Công nghệ nếu được phân công tiếp nhận chức năng) sẽ là đầu mối tham mưu xử lý vi phạm.
Trong trường hợp vượt quá thẩm quyền hoặc liên quan đến hoạt động thanh tra, hồ sơ có thể được chuyển cho Thanh tra tỉnh hoặc Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền xem xét xử phạt.
 |
| Kiểm tra hàng hóa vận chuyển qua đường bưu chính |
Đối với lĩnh vực Viễn thông và Tần số vô tuyến điện
Đây là lĩnh vực có nhiều hành vi vi phạm phổ biến như:
Do đây là lĩnh vực quản lý kỹ thuật chuyên sâu nên thẩm quyền xử phạt chủ yếu thuộc cơ quan quản lý nhà nước được giao phụ trách viễn thông và hạ tầng số sau sắp xếp bộ máy.
Bên cạnh đó, các cơ quan trung ương theo hệ thống ngành dọc như cơ quan quản lý tần số vô tuyến điện vẫn giữ nguyên thẩm quyền theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
Đối với lĩnh vực Công nghệ thông tin và An toàn thông tin mạng
 |
| • Vi phạm an toàn dữ liệu, sở hữu trí tuệ và an ninh mạng |
Đây là lĩnh vực có số lượng vi phạm tăng nhanh trong những năm gần đây, đặc biệt là:
Sau khi chức năng quản lý nhà nước được chuyển giao, cơ quan tiếp nhận nhiệm vụ quản lý công nghệ số và chuyển đổi số tại địa phương sẽ là cơ quan chuyên môn tham mưu xử phạt.
Đối với các hành vi có dấu hiệu tội phạm hoặc liên quan đến an ninh mạng, cơ quan công an tiếp tục xử lý theo thẩm quyền được pháp luật quy định.
Vai trò ngày càng lớn của Chủ tịch UBND và Thanh tra tỉnh
Một điểm đáng chú ý sau khi tinh gọn bộ máy là vai trò của Chủ tịch UBND các cấp và Thanh tra tỉnh được tăng cường đáng kể.
Nghị định 189/2025/NĐ-CP quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND và các cơ quan thanh tra trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, tạo cơ chế xử lý liên thông khi phát sinh các vụ việc phức tạp hoặc liên ngành.
Điều này giúp khắc phục tình trạng "khoảng trống thẩm quyền" trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời bảo đảm mọi hành vi vi phạm đều có cơ quan chịu trách nhiệm xử lý.
Việc hợp nhất các sở, ngành không làm mất đi hiệu lực quản lý nhà nước đối với lĩnh vực Bưu chính, Viễn thông, Tần số vô tuyến điện và Công nghệ thông tin. Ngược lại, cùng với Nghị định 189/2025/NĐ-CP, hệ thống pháp luật đã thiết lập cơ chế chuyển tiếp tương đối đầy đủ để bảo đảm thẩm quyền xử phạt được thực hiện liên tục và hợp pháp.
Trong thời gian tới, khi các bộ, ngành tiếp tục rà soát và sửa đổi các nghị định xử phạt chuyên ngành cho phù hợp với mô hình tổ chức mới, việc phân định thẩm quyền sẽ ngày càng rõ ràng hơn. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện nay, nguyên tắc cốt lõi vẫn là: Thẩm quyền xử phạt đi cùng chức năng quản lý nhà nước được chuyển giao, không phụ thuộc vào tên gọi cũ hay mới của cơ quan hành chính.
