Đề xuất lập cơ sở dữ liệu bản quyền thể thao, siết quản lý nội dung trên không gian mạng

Ngày 4/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên ban hành kết luận điều tra, đề nghị truy tố 74 bị can về các tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, “Đánh bạc” và “Tổ chức đánh bạc”.

Theo kết luận điều tra, từ cuối năm 2018, Phạm Nguyễn Dũng (sinh năm 1979) và Nguyễn Công Định (sinh năm 1993) thành lập dự án 90 Phút, xây dựng trang web “XoilacTV” để phát trực tiếp và bình luận các trận bóng đá được nhiều người quan tâm. Sau đó, hệ thống tiếp tục mở rộng với nhiều website khác như VeboTV, 90PhutTV, ThapcamTV, BanhkhucTV và CakeoTV.

Cơ quan điều tra xác định, từ ngày 1/1/2025 đến ngày 5/2/2026, hệ thống website thuộc dự án 90 Phút đã phát sóng trái phép 1.529 bản ghi các trận đấu, trong đó có nhiều nội dung được bảo hộ bản quyền tại Việt Nam.

Đề xuất lập cơ sở dữ liệu bản quyền thể thao, siết quản lý nội dung trên không gian mạng

Riêng đối với Giải bóng đá Ngoại hạng Anh, cơ quan điều tra xác định 412 trận đấu đã bị sao chép, khai thác và phát lại trên hệ thống website của dự án 90 Phút.

Kết quả xác minh cũng làm rõ các chủ thể liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức phát sóng và chủ thể được chuyển giao quyền khai thác, phát sóng tại Việt Nam theo hồ sơ, tài liệu về bản quyền.

Theo cơ quan điều tra, Ban tổ chức Giải bóng đá Ngoại hạng Anh (The Football Association Premier League Limited) nắm giữ quyền tác giả, quyền liên quan đối với biểu tượng, hình ảnh và bản ghi âm, ghi hình toàn bộ các trận đấu thuộc giải.

Giải Ngoại hạng Anh ước tính sơ bộ thiệt hại tối thiểu do hành vi xâm phạm bản quyền gây ra là hơn 122 tỷ đồng. Mức thiệt hại này không bao gồm thiệt hại của các đơn vị được cấp quyền sử dụng quyền phát sóng tại Việt Nam.

Bên cạnh hành vi xâm phạm bản quyền, cơ quan điều tra xác định hệ thống website còn được sử dụng để quảng cáo cho một số trang cờ bạc trực tuyến. Trong khoảng thời gian từ tháng 4/2025 đến tháng 1/2026, các website thuộc hệ thống này được xác định đã thu về hơn 2,7 triệu USDT, tương đương hơn 69 tỷ đồng, từ hoạt động quảng cáo.

Ba giải pháp được kiến nghị để phòng ngừa vi phạm bản quyền

Từ quá trình điều tra vụ án, cơ quan chức năng nhận định sự phát triển nhanh của công nghệ thông tin và Internet, cùng khả năng tiếp cận lượng lớn người dùng, đang tạo điều kiện để các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng diễn ra với phương thức ngày càng đa dạng.

Đáng chú ý, các đối tượng có thể phân công, phối hợp trong nhiều khâu từ lập trình, quản trị, vận hành website đến truyền thông, quảng cáo và khai thác nguồn thu. Điều này khiến việc xác định chủ thể thực hiện hành vi và thu thập dữ liệu phục vụ xử lý gặp nhiều khó khăn.

Để chủ động phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này, cơ quan điều tra đưa ra ba nhóm kiến nghị.

Trước hết, cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan cần nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu về bản quyền các chương trình thể thao tại Việt Nam.

Cơ sở dữ liệu cần thể hiện rõ chủ sở hữu quyền; tổ chức được chuyển giao quyền khai thác, phát sóng, phân phối; thời hạn, lãnh thổ và phạm vi quyền được chuyển giao. Đây sẽ là nguồn thông tin quan trọng giúp các cơ quan tiến hành tố tụng xác định chính xác chủ thể quyền cũng như hành vi xâm phạm khi phát sinh vụ việc.

Thứ hai, cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng Công an, doanh nghiệp viễn thông, Internet, nhà cung cấp máy chủ, tên miền, nền tảng quảng cáo và các chủ thể quyền.

Mục tiêu là kịp thời phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ các website có hành vi phát sóng, truyền dẫn, phát lại trái phép nội dung được bảo hộ; đồng thời thu thập, bảo toàn dữ liệu điện tử phục vụ công tác điều tra, xử lý theo quy định.

Thứ ba, cơ quan điều tra kiến nghị đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan cho người sử dụng Internet, chủ sở hữu website, lập trình viên, quản trị viên và những cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ trên không gian mạng.

Việc nâng cao nhận thức pháp luật được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng cá nhân, tổ chức tham gia, tiếp tay hoặc tạo điều kiện cho các hoạt động xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Trong bối cảnh nội dung số ngày càng được khai thác rộng rãi trên Internet, việc hình thành cơ sở dữ liệu bản quyền tập trung, minh bạch về chủ thể và phạm vi quyền không chỉ hỗ trợ cơ quan chức năng trong quá trình xử lý vi phạm mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể sở hữu và khai thác nội dung thể thao tại Việt Nam.