Quốc hội bàn cách xác định trách nhiệm bồi thường trong quản lý thuế

Chiều 10/8, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trong đó tập trung vào quy định về trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý thuế.

Theo dự thảo, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật trong quản lý thuế và các khoản thu khác theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Đại biểu Trần Văn Đăng (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) tán thành phương án Chính phủ trình, cho rằng việc dẫn chiếu sang Luật Quản lý thuế giúp bảo đảm tính thống nhất, công khai và minh bạch của hệ thống pháp luật.

Đại biểu Trần Văn Đăng (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh). Ảnh Media Quốc hội

Theo đại biểu, quy định hiện hành mới liệt kê một số hành vi như áp dụng thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; thu, truy thu hoặc hoàn thuế trái pháp luật, trong khi thực tiễn quản lý thuế có thể phát sinh nhiều tình huống khác.

Dẫn số liệu sau 8 năm thi hành luật, đại biểu cho biết lĩnh vực thuế phát sinh 3 vụ việc phải bồi thường, liên quan đến không khấu trừ thuế, thu tiền chậm nộp và không tính tiền chậm nộp thuế. Những hành vi này không được quy định cụ thể trong luật hiện hành nhưng vẫn được xác định thuộc nhóm hành vi áp dụng thuế trái pháp luật.

Từ thực tế này, đại biểu cho rằng cách quy định theo hướng khái quát sẽ hạn chế nguy cơ bỏ sót hành vi vi phạm, qua đó mở rộng khả năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) cũng đồng tình, nhấn mạnh trách nhiệm bồi thường cần được xác định trên cơ sở có hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ, có thiệt hại thực tế và có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi với thiệt hại.

Theo đại biểu, không nên chỉ căn cứ vào việc một hành vi đã được liệt kê trong luật hay chưa để xác định quyền được bồi thường, bởi pháp luật cần bảo đảm mọi hành vi công vụ trái pháp luật gây thiệt hại đều được xem xét trên cơ sở công bằng, minh bạch.

Lo ngại khó xác định hành vi được bồi thường

Ở chiều ngược lại, một số đại biểu bày tỏ băn khoăn với cách thiết kế quy định theo hướng dẫn chiếu sang Luật Quản lý thuế.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng các hành vi làm phát sinh trách nhiệm bồi thường cần được xác định tương đối cụ thể để thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan thực thi.

Theo đại biểu, nếu Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước dẫn chiếu sang Luật Quản lý thuế, trong khi Luật Quản lý thuế lại dẫn trở lại pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, có thể hình thành "vòng dẫn chiếu", gây khó khăn trong việc nhận diện hành vi thuộc phạm vi bồi thường.

Đại biểu đề nghị trường hợp thực tiễn phát sinh thêm các hành vi cần bồi thường thì có thể nghiên cứu quy định trực tiếp tại khoản 9 Điều 17, thay vì tiếp tục dẫn chiếu giữa các luật.

Đại biểu Trần Thị Kim Nhung (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh). Ảnh Media Quốc hội

Đại biểu Trần Thị Kim Nhung (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh) cũng cho rằng việc thay thế các nhóm hành vi cụ thể bằng một quy định chung có thể khiến phạm vi trách nhiệm bồi thường khó xác định hơn.

Theo đại biểu, nếu sửa đổi theo hướng mở rộng phạm vi bồi thường cần đánh giá đầy đủ tác động đối với ngân sách nhà nước, trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ và khả năng tổ chức thực hiện.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cho rằng các quy định về trách nhiệm bồi thường nên được tập trung trong một đạo luật để người dân và doanh nghiệp dễ tra cứu, áp dụng. Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) đề nghị nếu mở rộng phạm vi bồi thường cần sửa trực tiếp các quy định liên quan trong từng lĩnh vực quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án.

Các ý kiến tại nghị trường cho thấy yêu cầu đặt ra khi sửa luật là vừa bảo đảm quyền được bồi thường của người dân, doanh nghiệp khi bị thiệt hại do hành vi công vụ trái pháp luật, vừa xây dựng quy định đủ rõ để cơ quan thực thi có căn cứ áp dụng thống nhất, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau trong thực tiễn.